શિવમય થવાનો ઉત્સવ - Sandesh

શિવમય થવાનો ઉત્સવ

 | 1:07 am IST

શ્રાવણ માસ એટલે મહાદેવનું પૂજન, અર્ચન, કરવાનો ઉત્સવ. શિવજીની ઘણાં નામોથી ભક્તિ કરવામાં આવે છે. મહાદેવ, રુદ્ર, સદાશિવ, શર્વ, ભવ, ઉગ્ર, ભીમ, પશુપતિ, ઈશાન વગેરે રૂપોથી પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, વાયુ, સૂર્ય, ચંદ્રના અધિપતિ થયા છે. અર્થાત્ સર્વ તત્ત્વ સ્વરૂપોનો આશ્રય શિવ જ છે.  

મહાદેવ વિશે વધુ જાણતાં, જળ સ્વરૂપ ભવછે. તે સમસ્ત જગતનું પાલનપોષણ કરે છે. રુદ્રનામનું સ્વરૂપ વાયુ સ્વરૂપે અંદર તેમજ બહારથી સર્વને ધારણ કરે છે. જે સ્વયં ગતિમાન છે. તે શિવજીનું ઉગ્ર સ્વરૂપ છે. ભીમસ્વરૂપ સર્વમાં વ્યાપક છે. રાજાઓના પાર્થિવ સમૂહનું ભેદન કરનાર પણ છે. સદાશિવનું પશુપતિ સ્વરૂપ જે સર્વ આત્માઓનું અધિષ્ઠાન અને આશ્રયસ્થાન હોઈ સર્વ ક્ષેત્રોમાં વસે છે અને જીવોનાં સંસારનાં બંધનને છેદનારંુ છે. ઈશાનસ્વરૂપ સૂર્યનાં નામે આકાશમાં પ્રકાશ ફેલાવે છે. તે ચંદ્રને પુષ્ટ કરે છે. તે મહાદેવનામનંુ સ્વરૂપ છે. જ્યારે કોઈ મનુષ્ય દુઃખી થાય તો તેણે એમ માનવું કે, તેણે શિવનું અનિષ્ટ કર્યું હશે. તેમાં કોઈ શંકા નથી. પોતાનું તેમજ જગતનું કલ્યાણ ઈચ્છતાં માનવોએ શિવજીનું શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજન કરવું જોઈએ.  

શ્રાવણ માસમાં મહાદેવનું ધ્યાન, પૂજન કરવાથી પુણ્યની પ્રાપ્તિ સાથે મુશ્કેલીઓમાંથી બહાર આવી શકાય છે. સદાશિવનું મહત્ત્વ સમજાવ્યું પરંતુ દરેક સ્થળે પહોંચવા તેમણે મોબાઈલનાં જેમ ટાવર હોય છે તેમ શિવલિંગનાં સંબંધનું મહત્ત્વ પણ અનેરું છે. આખી પૃથ્વી લિંગમય છે. વિશ્વમાં જે કંઈ દૃશ્ય છે તે શિવનું સ્વરૂપ છે. જ્યારે પણ ભક્તો દ્વારા શિવલિંગનું સ્મરણ, પ્રતિષ્ઠા, ભક્તિ-ભાવના વરસી છે, તેઓ કૃપા વરસાવતા રહ્યા છે. શિવલિંગનું પૂજન કરી કીર્તિ, સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સદ્ગતિને પામી શકાય છે.

શિવજીને પામવાનો સુલભ ઉપાય લિંગપૂજા છે. તે મંગલ અને પવિત્ર છે. શિવલિંગના પાંચ પ્રકારો છે, (૧) સ્વયંભૂ લિંગ (૨) બિંદુ લિંગ (૩) સ્થાપિત લિંગ (૪) ચર લિંગ (૫) ગુરુ લિંગ.

  સદાશિવની ષોડષોપચાર વિધિથી એટલે કે આહ્વાન, આસન, અધર્ય, પાદ્ય, આચમન, સ્નાન, ગંધ, વસ્ત્ર, દૂધ, પુષ્પ, દીપ, નૈવેદ્ય, આરતી, પાનબીડું, નમસ્કાર અને વિસર્જન એમ સોળ પ્રકારથી પૂજન કરવું. પૂજન બાદ પ્રતિદિન રોજ દસહજાર જાપ કરવા. જો ન બની શકે તો સવાર-સાંજ મળીને રોજ દસ હજાર જાપ કરવા. તેમાં હોઠ ફફડે પણ ઉચ્ચાર સંભળાય નહિ તે રીતે જપ કરવા. ૐ નમઃ શિવાયનો જપ કરવો ઉત્તમ ઉપાય છે. 

સૌથી સુંદર પાર્થિવ શિવલિંગ છે. તેના પૂજનથી અનેક લોકો સિદ્ધિ પામ્યા છે. બધાં પ્રકારની મૂર્તિઓમાં પાર્થિવ(માટીની) મૂર્તિ શ્રેષ્ઠ છે. પાર્થિવ લિંગની આરાધના પવિત્ર, ધન્ય, આયુષ્ય વધારનારી, સંતોષ અને પૃષ્ટિ આપનારી તથા લક્ષ્મીનો વધારો કરનારી છે; તેથી તેની પૂજા અવશ્ય કરવી જોઈએ. પાર્થિવ લિંગ અખંડ જ બનાવવું, તેને ખંડિત કરવું નહિ. જે ખંડિત લિંગ બનાવે છે, તે પૂજનનું ફળ પામતો નથી. બ્રાહ્મણ પાર્થિવલિંગનું પૂજન કરતો નથી.

વિદ્યા ઈચ્છતા મનુષ્યે ૧,૦૦૦ પાર્થિવલિંગ બનાવી તેનું પૂજન કરવું. ધન ઈચ્છનારે ૫૦૦ પાર્થિવલિંગ, પુત્ર ઈચ્છનારે ૧૫, સોનું અને વસ્ત્ર ઈચ્છનારે ૫૦૦, મોક્ષ ઈચ્છનારે ૧ કરોડનું, તીર્થસ્નાન કરવાની ઈચ્છાવાળાએ ૨,૦૦૦, દરિદ્રતા દૂર કરવા ૫,૦૦૦નું અને સર્વ પ્રકારની કામના પૂર્ણ કરવા ૧૦,૦૦૦ પાર્થિવ શિવલિંગનું પૂજન કરવું જોઈએ. પાર્થિવ શિવલિંગનું પૂજન કરોડો યજ્ઞાોનું ફળ આપે છે તથા કામનાવાળા મનુષ્યોને કાયમી ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે.  

આ સાથે મંત્ર જાપનું પણ મહત્ત્વ જાણીએ. વેદમાં અને શિવ પુરાણમાં આ પંચાક્ષર, “સાથે છ અક્ષરનો કહ્યો છે. આ સાથે કોઈપણ મનુષ્ય પંચાક્ષર ૐ નમઃ શિવાયમાં નિષ્ઠાવાન થઈ જાપ કરે તો સંસારના પાપરૂપ દરેક મુશ્કેલીઓમાંથી છૂટી જાય છે.  

આ સમય દરમિયાન સદાશિવનાં લિંગ ઉપર બિલ્વપત્ર ચડાવવાથી સદાશિવ હંમેશા પ્રસન્ન રહે છે. તેમની કૃપા ભક્તો પર ઉતરે છે. બિલ્વનાં ક્યારાને જળથી ભરપૂર રાખવો જોઈએ. વૃક્ષનું જતન, પૂજન, અર્ચન કરવું એ જ શિવપૂજન. બિલ્વવૃક્ષના મૂળમાં શિવ-પાર્વતી, તેનાં થડમાં દેવી દાક્ષાયણી, શાખાઓમાં મહેશ્વરી, પત્રોમાં પાર્વતી, ફળમાં કાત્યાયની છાલમાં ગૌરી અને પુષ્પમાં ઉમાદેવીનો વાસ રહેલો છે. તેનાં કાંટાઓમાં નવ કરોડ શક્તિઓનો ભંડાર છે. શિવલિંગ પર બિલ્વ ચઢાવતી વખતે નીચેનો મંત્ર બોલીને બિલ્વ ચઢાવવું જોઈએ. વળી તે અખંડ ત્રિદલ હોવું જોઈએ.  

ત્રિદલં ત્રિગુણાકારં ત્રિનેત્રં ચ ત્રિયાયુતમ્ ।  

ત્રિજન્મ પાપ સંહારં બિલ્વપત્રં શિવાર્પણમ્ ।।  

સદાશિવના ભક્ત પાસે શિવનું નામ, ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષ નિત્ય રહે અને આવા ભક્તનાં દર્શન કરવાથી ત્રિવેણી સંગમમાં સ્નાન કર્યાનું પુણ્ય મળે છે. શિવજીનું નામ ગંગા સમાન, ભષ્મ યમુના સમાન અને રુદ્રાક્ષ એ સરસ્વતી સમાન છે. એ ત્રણેયનો સંગમ સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે. જે પાપો કોઈ પણ રીતે નાશ પામી શકતા નથી, તે શિવનામ જપવાથી નાશ પામે છે. જે ભક્તો સદૈવ શિવનામ જપે છે તેમને મોક્ષ સુલભ બને છે.  

ધારણ કરવા માટે અગ્નિ, હોમ વડે ઉત્પન્ન થયેલી ભસ્મ પવિત્ર અને મંગલ છે. બીજા યજ્ઞાો અને ગાયનાં છાણાંમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી ભસ્મ ત્રિપુંડધારણ કરવા ઉપયોગમાં લેવી જોઈએ. જળ મિશ્રિત ભષ્મ શરીર પર ધારણ કરવી. તે માટે નીચે પ્રમાણે મંત્ર બોલી ધારણ કરવી.  

ૐ અગ્નિરિતિ ભસ્મ, વાયુરિતિ ભસ્મ,  

જલમિતિ ભસ્મ, સ્થલમિતિ ભષ્મ ।  

વ્યામિતિ ભસ્મ, ર્સ્વં હવા ઈદં ભસ્મ,  

મન એતાનિ ચક્ષુંસિ ભસ્માનિ ।।  

જાંબલ ઋષિએ કહ્યું છે કે, મોક્ષની ઈચ્છાવાળાએ આડું ભસ્મ ત્રિપુંડ ભૂલથી પણ છોડવું જોઈએ નહિ. શિવ, વિષ્ણુ, બ્રહ્મા તથા ઉમા, લક્ષ્મી, સરસ્વતી એ આડું ત્રિપુંડ ધારણ કરે છે. ભષ્મ ધારણ કર્યા વગર ૐ નમ શિવાયએ છ અક્ષરવાળા મંત્રનો જાપ કરી શકાય નહિ. ભસ્મ પવિત્રતા બક્ષે છે. તે ધારણ કરવાથી તમામ તીર્થોની યાત્રાનું તથા સઘળી નદીઓમાં સ્નાન કર્યાનું પુણ્ય મળે છે.  

સાથે શ્રાવણમાસમાં રુદ્રાક્ષમાં દર્શન તથા તેનો સ્પર્શ પણ મંગલકારી છે. સુખ, શાંતિ, આનંદ અને ઉત્સાહ મળે છે. પૌરાણિક કથા અનુસાર શિવજીએ હજારો વર્ષનાં તપ બાદ નેત્ર ખોલ્યાં ત્યારે તે ચક્ષુમાંથી સરી પડેલાં બે જળબિંદુઓ રુદ્રાક્ષના વૃક્ષરૂપે સાકાર થયેલા. ભગવાને ભકતોને તે પ્રસાદીરૂપે આપ્યા અને ભક્તો તે ધારણ કરે છે, મંગલ બને છે. આ પ્રસાદી સ્વરૂપ રુદ્રાક્ષ એકમુખી થી ચૌદમુખી સુધીના ભેદવાળા હોય છે. તે પ્રત્યેકનું જૂદું-જૂદું મહાત્મય છે. સર્વભેદવાળા રુદ્રાક્ષો મંગલકારી, પાવનકારી છે. તે સર્વ રિદ્ધિ-સિદ્ધિ આપનારા હોય છે.  

શ્રાવણ માસ દરમિયાન ભક્તો શિવજીને રીઝવે છે. મુખ્યત્વે શિવજીનાં દસ વ્રત છે. દરેક આઠમે કાળજી રાખી રાત્રિમાં ભોજન કરવું. કાલાષ્ટમીએ ભોજનનો ત્યાગ કરવો. શુક્લપક્ષની એકાદશીએ દિવસનાં ભોજનનો ત્યાગ કરવો. કૃષ્ણપક્ષની એકાદશીએ શ્રીવિષ્ણુનું પૂજન કર્યા બાદ રાત્રીમાં ભોજન કરવું. પરંતુ શિવનું વ્રત કરનારે કૃષ્ણપક્ષની તેરસે ભોજન કરવું નહિ. બંને પખવાડિયાનાં સોમવારે રાત્રે એકવાર આહાર કરવો. વ્રત કરનારે શિવભક્ત બ્રાહ્મણોને જમાડયા બાદ જ જમવું. ભગવાન મહાદેવની પૂજા, રુદ્રજાપ, શિવાલયમાં ઉપવાસ તથા મોક્ષપ્રાપ્તિ માટે શિવરાત્રીવ્રત આવશ્યક છે.  

શિવભક્તો માટે શિવરાત્રીનું વ્રત ઉત્તમ છે. ભક્તો ચાર પ્રકારની મુક્તિ માંગે છે. સાલોક્યા, સારૂપ્યા, સાંનિધ્યા, અને સાયુજ્યા જે શિવભક્તિથી જ મળે છે. પાંચમી કૈવલ્યનામે દુર્લભ મુક્તિ છે. જેનાથી જગતનું સર્વત્ર પોષણ અને લય થાય છે. જેનાથી આ સઘળું જગત વ્યાપ્ત તે શિવનું સ્વરૂપ છે. શિવસ્વરૂપ સકલ, નિષ્કલ એમ બે પ્રકારનું છે. આ રૂપને કોઈએ જાણ્યું નથી. તે પરબ્રહ્મ શિવ નામે કહેવાય છે, તે સર્વમાં ઉત્તમ છે. સત્ય, સચ્ચિદાનંદ રૂપે શિવતત્ત્વ પ્રસિદ્ધ છે. સૂક્ષ્મ બુદ્ધિથી શિવનું પૂજન કરવાથી સત્પુરુષોને શિવજી પ્રાપ્ત થાય છે.  

તો આ પવિત્ર શ્રાવણમાસમાં… શિવધર્મને અનુસરી મહાદેવનું પૂજન કરી સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ પામો તેવી દેવોનાં દેવને પ્રાર્થના કરી વિરમું છું.

  મૌલી રાવલ