A to Z of blockchain technology used in cryptocurrency
  • Home
  • Tech
  • ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં વપરાતી બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજીનું A to Z

ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં વપરાતી બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજીનું A to Z

 | 10:02 pm IST
  • Share

  • જાણો બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજી શું છે? તે કેટલી સુરક્ષિત છે?

  • બ્લોકચેઈન ટેકનોલોજીના પ્રકારો વિશે જાણો

  • કેવી રીતે કામ કરે છે આ ટેકનોલોજી 

ભારતમાં મોટાભાગના ક્રિપ્ટો હોલ્ડર ક્રિપ્ટો માઈનિંગ, ક્રિપ્ટો ઇન્વેસ્ટમેન્ટ અને પબ્લિક તેમજ પ્રાઈવેટ બ્લોકચેઇન વિશે ખૂબ જ મર્યાદિત જાણકારી ધરાવે છે

બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજી શું છે?

બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજી એ એક પ્રકારનું ડિજિટલ ખાતાવહી સ્ટોરેજ સ્ટ્રક્ચર છે જે એક સમયે ઘણા બધા ડેટાબેઝમાં વ્યક્તિ કે સંસ્થા દ્વારા થયેલા ટ્રાન્ઝેક્શનનો સંગ્રહ કરે છે. બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજીમાં લાખોની સંખ્યામાં સુપર કમ્પ્યૂટરો એકબીજા સાથે ‘પીઅર-ટુ-પીઅર’ પ્રકારના નેટવર્કથી જોડાયેલા હોય છે, જે ચેઈન તરીકે ઓળખાય છે. વધુમાં આ પ્રકારના સ્ટોરેજને ‘ડિજિટલ લેજર’ પણ કહેવામાં આવે છે.

આ ખાતામાંનો દરેક વ્યવહાર માલિકના ડિજિટલ હસ્તાક્ષર દ્વારા જ અધિકૃત કરાય છે. માલિક વ્યવહારને પ્રમાણિત પણ કરે છે અને તેને ફેરફારથી સુરક્ષિત પણ કરે છે. એ રીતે ડિજિટલ ખાતામાં સમાયેલી માહિતી ખૂબ સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય હોય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો ડિજિટલ ખાતાવહી એ એક સ્પ્રેડશીટ પ્રોગ્રામ જેવું છે, જે નેટવર્કમાં ઘણાંબધાં કમ્પ્યૂટર્સ વચ્ચે વહેંચાયેલું હોય છે અને તેમાં વાસ્તવિક ખરીદીના આધારે ટ્રાન્ઝેક્શન રેકોડ્ર્સ સંગ્રહિત થાય છે. બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજીમાં રસપ્રદ બાબત એ છે કે કોઈ પણ વ્યક્તિ સંગ્રહિત થયેલા ટ્રાન્ઝેક્શન રેકોર્ડ્સનો ડેટા જોઈ શકે છે પરંતુ તેમાં ફેરબદલ કરી શકાતી નથી.  

બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજી કેટલી સુરક્ષિત છે?

કહેવાય છે કે ઇન્ટરનેટની દુનિયામાં કશું પણ સુરક્ષિત નથી, પરંતુ જો બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજી વિશે વાત કરીએ, તો બાકીની ટેક્નોલોજીની તુલનામાં તે વધુ સુરક્ષિત છે. બ્લોકચેઈનમાં કોઈ પણ વ્યવહાર કરવા માટે આખા નેટવર્કના બધા નોડ્સ એટલે કે એક નેટવર્કમાં જોડાયેલાં તમામ કમ્પ્યૂટરોને સંમત થવું પડશે, તે પછી જ તે વ્યવહારને માન્ય ગણાશે. અહીં નેટવર્કમાં જોડાયેલું એક કમ્પ્યૂટર પણ એમ કહી શકશે નહીં કે ટ્રાન્ઝેક્શન થયું છે કે નહીં, બધાં જ કમ્પ્યૂટરોએ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે સંમત થવું પડશે.

બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજીને હેક કરવા માટે, માત્ર અન્ય નેટવર્કની જેમ એક જ સિસ્ટમ નહીં પરંતુ આખા નેટવર્કની બધી સિસ્ટમને હેક કરવી પડે, જે લગભગ હેકરો માટે અશક્ય છે. તેથી આ ટેક્નોલોજીમાં હેકિંગ એટલી સરળ વસ્તુ નથી. લગભગ તમામ બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજીનાં ઉપલબ્ધ કમ્પ્યૂટિંગ સંસાધનો ખૂબ જ હાઈ કોન્ફિગ્રેશનવાળા હોય છે, કારણ કે અહીં નેટવર્કમાં એક કમ્પ્યૂટર નહીં પરંતુ લાખો કમ્પ્યૂટર્સ જોડાયેલાં હોય છે.  

બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજીના કેટલા પ્રકાર છે અને કયા?

બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજીને બે પ્રકારમાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે. એક પબ્લિક બ્લોકચેઈન અને બીજી પ્રાઈવેટ બ્લોકચેઈન. અહીં બંને વિશે સમજીએ.  

  1. પબ્લિક બ્લોકચેઈન :

પબ્લિક બ્લોકચેઈન જે એક પ્રકારનું ઓપન સોર્સ નેટવર્ક છે જેમાં કોઈ પણ વ્યક્તિ સરળતાથી જોડાઈ શકે છે. એક વાર જોડાયા પછી તે નેટવર્કમાં બાકીના જોડાયેલા કમ્પ્યૂટર કે નોડ તેમજ નેટવર્કમાં થઈ રહેલી તમામ કાર્યપદ્ધતિ અને જો કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શન થાય છે, તો તેને વાંચી અને જોઈ પણ શકે છે. પબ્લિક બ્લોકચેઈન નેટવર્ક પર કોઈપણ વ્યક્તિનું નિયંત્રણ હોતું નથી. એક વાર કોઈપણ ડેટા કે ટ્રાન્ઝેક્શનને વેલિડેટ કે માન્ય કર્યા બાદ તેમાં બદલાવ કરવો અશક્ય છે. પરિણામે પબ્લિક બ્લોકચેઈનને સુરક્ષિત નેટવર્ક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પબ્લિક બ્લોકચેઈનનું ઉદાહરણ એટલે બિટકોઈન.  

  1. પ્રાઇવેટ બ્લોકચેઈન :

પ્રાઇવેટ બ્લોકચેઈન એક પ્રકારનું કેન્દ્રીય તેમજ સેન્ટ્રલાઇઝ પ્રકારનું નેટવર્ક છે. તેને ચોક્કસ જૂથ દ્વારા તેમજ મર્યાદિત સભ્યો માટે બનાવવામાં આવે છે અને આ પ્રકારના નેટવર્કમાં જેટલાં પણ કમ્પ્યૂટરો કે નોડ જોડાયેલાં હોય છે તે તમામને એક ચોક્કસ પ્રકારની પરવાનગી અને મર્યાદા આપવામાં આવેલી હોય છે અને તેને આધારે તેમનું કાર્ય નિયંત્રિત થાય છે.

આ પ્રકારના નેટવર્કમાં જોડાવા માટે પહેલેથી જોડાયેલ કમ્પ્યૂટર કે નોડ પાસેથી ચોક્કસ પ્રકારની પરવાનગી લેવી પડે છે, પરંતુ પ્રાઇવેટ બ્લોકચેઈન પબ્લિક બ્લોકચેઈનની તુલનાએ ઓછી સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. રીપલ અને હાયપર લેજર પ્રાઈવેટ બ્લોકચેઈનનાં ઉદાહરણો છે.  

બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજી કેવી રીતે કામ કરે છે?

બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજી કેવી રીતે કામ કરે છે તે માટે એક ઉદાહરણ સમજીએ. એક કો-ઓપરેટિવ હાઉસિંગ સોસાયટી છે, તેની સાથે જોડાયેલા સભ્યો દર મહિને કોઈ ને કોઈ રકમ જમા કરાવે છે, અને તેનો હિસાબ કો-ઓપરેટિવ હાઉસિંગ સોસાયટીના કમ્પ્યૂટરમાં અથવા કોઈ હિસાબી ચોપડે નોંધવામાં આવે છે. એવામાં તેમાં કોઈ ગરબડ થવાની કે અન્ય દ્વારા સુધારા થવાની આશંકા નકારી શકાતી નથી, પરંતુ અહીં જો બ્લોકચેઈન ટેક્નોલોજી લાગુ પાડવામાં આવે તો શું ફરક પડશે તે સમજીએ.

જ્યારે કોઈ કો-ઓપરેટિવ હાઉસિંગ સોસાયટીના સભ્યએ રૂપિયા જમા કરાવ્યા એટલે તેની ડિજિટલ એન્ટ્રી થશે અને ત્યારબાદ એ ડિજિટલ એન્ટ્રી એક બ્લોગ સ્વરૂપે લેજરમાં સંગ્રહ થાય છે, અને જ્યારે પણ કોઈ નવી એન્ટ્રી થશે તો તેની નોંધ તમામ સદસ્યોને ઈ-મેલ અથવા મેસેજ નોટિફિકેશનથી પહોંચાડવામાં આવશે. એક વાર એન્ટ્રી કરી દીધા બાદ તેને બદલવી કે સુધારવી મુશ્કેલ અને અશક્ય છે. આમ નવા અને જૂના બ્લોક કાયમ માટે તમામ કમ્પ્યૂટરોમાં સેવ થઈ જશે. પરિણામે લેવડદેવડ સીધી રીતે કોઈ પણ મધ્યસ્થી વિના કરવામાં આવે છે.

જ્યારે ડિજિટલ પોઇન્ટ કોઈ એક કમ્પ્યૂટર પરથી ટ્રાન્સફ્ર કરવામાં આવે છે તો તેની જાણકારી નેટવર્કમાં જોડાયેલાં તમામ કમ્પ્યૂટર સુધી પહોંચે છે અને ત્યારબાદ તમામ કમ્પ્યૂટર દ્વારા તેને વેરિફઈ કરવામાં આવે છે. વેરિફાય થયા બાદ તેને ક્રિપ્ટોગ્રાફી ટેક્નોલોજી દ્વારા એનકોડ કરીને બ્લોક માધ્યમથી સેવ કરવામાં આવે છે અને આ જ રીતે ઘણા બધા બ્લોક્સ ક્રમબદ્ધ રીતે ભેગા થઈને પબ્લિક લેજર એટલે કે બ્લોકચેઈન બનાવે છે.  

નીચે આપેલી લિંક્સ પર ક્લિક કરીને સંદેશ ન્યૂઝ સાથે જોડાઓ.

તમે અમને પર ફોલો કરીને સમાચાર મેળવી શકો છો.

તમારા ફોન પર લેટેસ્ટ ન્યૂઝ અપડેટ્સ સૌથી પહેલા મેળવવા માટે હમણાં જ Sandesh ની મોબાઇલ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરો