180X600.jpg
Jul 27,2016 10:44:30 PM IST
 

એ પળો, ક્યારેક અનુભવીએ તો જાણીએ

May 03, 2013 18:15 Supplements >
 
comment     E-Mail     Print    
 
Viewed: 2756
Rate: 2.0
Rating:
Bookmark The Article

તંત્રી સ્થાનેથી

આનંદ અને અવસાદ, રુદન અને હાસ્ય, મુક્તિ અને નિયંત્રણ અને અનેક એવા દ્વંદ્વો છે જે જીવન સાથે એટલા ઓતપ્રોત રહે છે કે, ક્યારેક તેમને એક યા બીજાને ખાતરીપૂર્વક ઓળખવા મુશ્કેલ બને છે. એકથી બીજાને અલગ પાડી શકાતા નથી અને જીવન આ બે દ્વંદ્વો વચ્ચે જીવાતું જાય છે- આભા બની ગયેલા અને બેબાકળા માનવીની જેમ.

હૃદયમાં કોઈ એક પળે કંઈક એવું જોરપૂર્વક હસબલી ઊઠે છે કે, માનવી કંઠ મોકળો મૂકીને રડી પડે. એમ રડી લેવાથી રુદન પ્રેરનાર કારણમાંથી મનને મુક્ત કરી શકાય છે. હૃદય ફરીવાર હલકું ફૂલ જેવું થઈ જાય છે, પરંતુ જ્યારે તમે નિર્બંધપણે રડી રહ્યા હો ત્યારે પણ હૃદયના ઊંડાણમાં એક ખૂણે તમે તમારી જાતને નિયંત્રણમાં રાખતા હો છો. રોકી ન શકાય તેવા રુદન પ્રવાહ વચ્ચે પણ તમે તમારી જાત પ્રત્યે વિશેષ સભાન હો છો, પરંતુ એવું જ રોકી ન શકાય તેવું અને નિર્બંધ હાસ્ય જ્યારે કરતાં હો, ત્યારે તમને તમારી જાત પ્રત્યે સભાન રહેવાની જરૂર લાગતી નથી અને એટલે હૃદયના કોઈ ખૂણે પોતાની જાતને નિયંત્રણમાં રાખવાની વૃત્તિ થતી નથી. બલકે તમારી જાત પરના અંકુશને તમે જ સદંતર હટાવી દો છો. તેથી જ એવા હાસ્ય પછી જે હળવાશ, જે પ્રફુલ્લતા અને જે તાજગી તમને જણાય છે તે પેલી રુદન પછીની હળવાશ અને તાજગી કરતાં ભિન્ન જ નહીં, ચડિયાતી લાગે છે અને પછી તે હાસ્ય પ્રેરનાર કારણનું કોઈ મહત્ત્વ નથી રહેતું.

મહત્ત્વની વાત છે પોતાની જાતને છૂટી મૂકી દેવાની વાત. જાતને તદ્દન છૂટી મૂકી દેવી એટલે પોતે કોણ છે, ક્યાં છે, કેવા સંજોગોમાં છે તેની સભાનતાનો લોપ થયો. બસ, કશીક અજાણ ભરતીમાં અનાયાસ તણાયા-ઊછળ્યા કરવું. એવી બે-ચાર પળ પણ અજબ કરિશ્મા કરી જાય છે. તમારા મસમોટા 'સ્વ'નો સઘળો ભાર ખંખેરી નાખે છે અને તમને પહેલાં ક્યારેય નહોતા અને હવે વારંવાર થવું ગમે તેવા હળવા પ્રફુલ્લ અને ધોવાઈ-મંજાઈને સાફ થયેલા મૂકી જાય છે. એ પળો રુદન કરતાં હાસ્યની વિશેષ શક્તિમાન હોય છે. અવસાદ કરતાં આનંદ વધારે બળુકો હોય છે. નિયંત્રણ કે અંકુશ કરતાં મુક્તિ કે નિર્બંધતાની વધારે અસરદાર હોય છે.

 
Share This




 
 
   

 
Columns/Editorial