પાકમાં કૃમિ સામે રક્ષણ આપતી આધુનિક કૃમિનાશક અને જીવાત નિયંત્રણ - Sandesh
  • Home
  • Agro Sandesh
  • પાકમાં કૃમિ સામે રક્ષણ આપતી આધુનિક કૃમિનાશક અને જીવાત નિયંત્રણ

પાકમાં કૃમિ સામે રક્ષણ આપતી આધુનિક કૃમિનાશક અને જીવાત નિયંત્રણ

 | 2:00 pm IST

ખેતીપાકોમાં વિવિધ રોગ-જીવાત, કૃમિ અને નીંદણની સમસ્યા દિનપ્રતિદિન વધતી જાય છે. થોડા વર્ષોથી કૃમિની સમસ્યાનું પ્રમાણ ખૂબ જ વધારે જોવા મળી રહ્યું છે. કૃમિ એ છુપા શત્રુ જેવા છે તે નરી આંખે જોઈ શકાતા નથી એટલે ખેડૂતોને તેના નુકસાનનો સહેલાઈથી ખ્યાલ આવતો નથી. કૃમિ જમીનમાં રહી મૂળમાંથી રસ ચૂસે છે અને છોડમાં પરિવહન થતાં પાણી અને પોષકતત્ત્વોમાં અવરોધ ઊભો કરે છે, જેથી છોડનો વિકાસ રૃંધાય છે. કૃમિ માત્ર રસ ચુસીને જ નહીં પરંતુ અમુક જમીનજન્ય ફૂગ તથા જીવાણુઓને છોડમાં દાખલ થવાનો માર્ગ કરી આપીને આડકતરી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે.

પાકને કનડતા કૃમિ કયા કયા

ખેતીપાકોમાં ગંઠવા કૃમિ, કિડની આકારના કૃમિ, મૂળ કાપી નાખનાર, મૂળ પર ડાઘા પાડનાર, કવચ કૃમિ વગેરે જેવા કૃમિઓનો ઉપદ્રવ જોવા મળે છે. આ બધા કૃમિઓમાં ગંઠવા કૃમિ દ્વારા સૌથી વધુ નુકસાન જોવા મળે છે. કૃમિના નિયંત્રણમાં ભૌતિક, યાંત્રિક, રાસાયણિક અને જૈવિક પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે પરંતુ આ બધામાં રાસાયણિક કૃમિનાશકો ખૂબ જ મહત્વનો ભાગ ભજવે છે કારણ કે,તેનાથી ખૂબ જ ઝડપી રીતે કૃમિનું નિયંત્રણ થાય છે.

કૃમિનાશક રસાયણો ખૂબ જોખમી પણ  હોય

આજ સુધી કૃમિ નિયંત્રણ માટે વાપામ, ડેઝોમેટ, કાર્બોફ્યૂરાન,કાર્બોસલ્ફાન જેવા રાસાયણિક કૃમિનાશકો બજારમાં ઉપલબ્ધ હતા જેમાંથી વાપામ અને ડેઝોમેટ ધૂમકર હોવાથી માનવીય જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર દ્વારા બંધ કરી દેવામાં આવી છે. અને કાર્બોફ્યૂરાન અને કાર્બોસલ્ફાનનો ઉપયોગ કૃમિ નિયંત્રણ માટે વ્યાપત રીતે થતો આવ્યો છે. આ કૃમિનાશકોના વધુ પડતા ઉપયોગને લીધે કૃમિઓએ આ દવાઓ સામે પ્રતિકારતા વિકસાવી છે, જેથી કૃમિનાશકોનું અસરકારક નિયંત્રણ થઈ શકતું ન હોવાથી હવે કૃમિ નિયંત્રણ માટે નવી રાસાયણિક કૃમિનાશક દવાઓની માંગ વધી છે.

નવી કૃમિનાશક દવાઓ વધુ સરળ

તાજેતરમાં વિશ્વની અગ્રણી કંપનીઓ કૃમિનાશક દવા વિકસાવી રહી છે જેમાંથી ભારતમાં નિમિટ્ઝ (ફ્લુઓન-સલ્ફોન) નામની આધુનિક કૃમિનાશક બજારમાં ઉપલબ્ધ કરવામાં આવી છે. નિમિટ્ઝમાં ફ્લુઓન-સલ્ફોન નામનું રાસાયણિક સક્રિય તત્ત્વ રહેલું છે.અલગ-અલગ અખતરાઓ પરથી સાબિત થયું છે કે નિમિટ્ઝ કૃમિ સામે ખૂબ જ અસરકારક અને ખેતરમાં આપવાની રીતને આધારે ખૂબ જ સરળ છે. કાર્બોફ્યૂરાન અને કાર્બોસલ્ફાન એ કીટનાશક છે જે કૃમિનાશક તરીકે પણ કામ કરે છે. જ્યારે ફ્લુઓન-સલ્ફોન માત્ર કૃમિનાશક તરીકે કામ કરતી હોવાથી તેને સાચી કે ખરી કૃમિનાશક પણ કહે છે. વધુમાં કાર્બોફ્યૂરાન અને કાર્બોસલ્ફોન કૃમિ સામે સંપૂર્ણ મારકશક્તિ ધરાવતી નથી તે કૃમિને થોડા સમય માટે મૂર્છિત બનાવે છે, જ્યારે ફ્લુઓન-સલ્ફોન કૃમિને ૨૪થી ૪૮ કલાકમાં સંપૂર્ણ રીતે મારી નાંખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

જૂના કૃમિનાશકો જમીનમાં વાયુ બની ફેલાઈ જતા હતા

જુના કૃમિનાશકો જમીનમાં વાયુ સ્વરૃપમાં ફેરવાઈ જતા હોવાથી તે માનવ તેમજ પ્રાણીઓના સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ નુકસાનકારક સાબિત થયેલ છે. જ્યારે ફ્લુઓન-સલ્ફોન જમીનના કણો સાથે મિશ્ર થઈ પાણી અથવા ભેજના સંર્પકમાં આવે ત્યારે જમીનમાં ફેલાય છે અને કૃમિના સંર્પકમાં આવતા કૃમિને મારે છે. ફ્લુઓન-સલ્ફોન જમીનમાં વાયુ સ્વરૃપે ફેરવાતી નથી એટલે તે જમીનમાં રહેતા જીવોને સીધી કે આડકતરી રીતે નુકસાન કરતી નથી તેમજ માણસો અને પ્રાણીઓ માટે પણ સલામત છે.ભારતમાં લેવામાં આવેલ અખતરાઓને આધારે આ કૃમિનાશક વિવિધ પ્રકારના કુદરતી દુશ્મનો (પરોપજીવી અને પરભક્ષી) માટે ખાસ કોઈ આડઅસર કરતી જોવા મળેલ નથી તેથી તે સંકલિત કૃમિ વ્યવસ્થાપનમાં પણ ખૂબ જ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે.આ કૃમિનાશક નવા હોવાથી ભલામણ મુજબ ઉપયોગ કરવો.

અન્ય જીવાતના નિયંત્રણ માટે જીવાત અનુસાર વિવિધ રીતો અપનાવો 

દિવેલાના પાકમાં પડતી ઈયળો

દિવેલાના પાકમાં ઘોડિયા ઈયળ, લશ્કરી ઈયળ, ડોડવા કોરીખાનાર ઈયળ, સફેદમાખી, પાન કથિરી, લીલી પોપટી તથા થ્રિપ્સથી ખાસ કરીને નુકસાન થતું હોય છે.

છોડને ઝાંખરા જેવું બનાવતી ઘોડિયા ઈયળ

દિવેલાનો પાક લીધેલ ખેતરમાં ઉનાળામાં ઊંડી ખેડ કરવી જેથી કોશેટાનો નાશ થાય. એકલ દોકલ ઈયળ વીણી નાશ કરવો. છોડ દીઠ ૪ ઈયળો જોવા મળે ત્યારે ક્વિનાલફોસ ૨૦ મિલિ. અથવા ડી.ડી.વી.પી. ૫ મિલિ. અથવા કાર્બારીલ ૪૦ ગ્રામ દવા ૧૦ લિટર પાણીમાં ભેળવી છંટકાવ કરવો. વધુ ઉપદ્રવ હોય તો ક્વિનાલફોસ ૧.૫ ટકા ભૂકી અથવા મિથાઈલ પેરાથીયોન ૨ ટકા ભૂકી દવા હેકટરે ૨૫ કિગ્રા. પ્રમાણે છાંટવી.

લીલોતરી ખાઈ જતી લશ્કરી ઈયળ

આ જીવાતના નિયંત્રણ માટે હેકટર દીઠ ૫-૬ ફેરોમોન ટ્રેપ ગોઠવી તેમાં પકડાતા નર ફૂદાનો નાશ કરવો જેથી ફૂંદા દ્વારા મૂકાતા ઇંડામાંથી ઈયળો ઓછી પેદા થાય છે. પાન ઉપર મૂકેલા ઇંડા કે ઈયળોના સમૂહવાળા પાન તોડીને નાશ કરવો. નાની ઈયળોના સમૂહ ૨૦ છોડ દીઠ ૧૦ જેટલા મળે ત્યારે ડી.ડી.વી.પી. ૫ મિલિ. દવા ૧૦ લિટર પાણીમાં ભેળવી છંટકાવ કરવો. મોટી ઈયળો માટે ક્લોરોપાયરીફોસ ૨૦ મિલિ. દવા અથવા મિથોમાઈલ ૧૨.૫ ગ્રામ દવા ૧૦ લિટર પાણીમાં ઉમેરી છંટકાવ કરવો.

[email protected]

નીચે આપેલી લીંક પર ક્લિક કરીને જોડાઓ સંદેશ ન્યૂઝ સાથે.

તમે અમને ફેસબુક, ટ્વીટર, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને યુ ટ્યુબ પર પણ લાઇક અને ફોલો કરી શકો છો.

લેટેસ્ટ ન્યૂઝ અપડેટ્સ તમારા ફોન પર સૌથી પહેલા મેળવવા માટે આજે જ ડાઉનલોડ કરો Sandeshની નવી મોબાઇલ એપ્લિકેશન