ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો જ પ્રધાન.. ઉત્પાદન વૃદ્ધિ સાથે સારા ભાવની આશા - Sandesh
  • Home
  • Supplements
  • Business @ Sandesh
  • ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો જ પ્રધાન.. ઉત્પાદન વૃદ્ધિ સાથે સારા ભાવની આશા

ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો જ પ્રધાન.. ઉત્પાદન વૃદ્ધિ સાથે સારા ભાવની આશા

 | 12:16 am IST

કોમોડિટી વોચ :- મિનિતા દવે

ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો પ્રધાન એવો જ ઘાટ એરંડાની ચાલુ સિઝન માટે બની રહ્યો છે. ચાલુ વર્ષે એરંડાના વાવેતરથી માંડી ઉત્પાદન મુદ્દે અનેક તર્ક-વિતર્ક જોવા મળી રહ્યાં છે. અગાઉના વર્ષે ધારણા મુજબ ઉત્પાદન રહ્યું નથી, ચાલુ વર્ષે પણ ઉત્પાદનનો અંદાજ ૧૪.૩૦ લાખ ટન ઉપર મુકાઇ રહ્યો છે જોકે, બજારના નિષ્ણાતો તો ૧૩ લાખ ટન આસપાસ જ ઉત્પાદન રહેશે તેવો સૂર વ્યક્ત કરી રહ્યાં છે. જૂના માલની પાઇપલાઇન ખાલી છે છતાં તેજીનો સ્વાદ ચાખવામાં પંટરો નિષ્ફળ રહ્યાં છે. વૈશ્વિક સ્તરે દિવેલની નબળી માગ અને સ્થાનિકમાં પણ સ્ટોકિસ્ટોની ગેરહાજરીના કારણે તેજીને બ્રેક લાગી છે. સિઝનની શરૂઆતમાં એરંડા હાજરમાં રૂ. ૭૭૫-૮૫૦નું મથાળું અને વાયદામાં રૂ.૪,૦૦૦ની નજીક પહોંચ્યા છે. હજુ તૂટીને હાજરમાં રૂ. ૭,૫૦૦ની અંદર જ્યારે વાયદામાં રૂ. ૪,૦૦૦ની સપાટી તોડે તો નવાઇ નહીં. તેજીના ખેલાડીઓ તેજીનો વેપાર ગોઠવવા મથામણ કરી રહ્યાં છે પરંતુ બાજી અવળી પડતા મોટા પાયે તેજીના ખેલાડીઓને નુકસાની છે. તેજી-મંદીના લેખાં-જોખાંમાં સ્ટોકિસ્ટો બજારથી અળગા થઇ ગયા છે પરંતુ લાંબા ગાળાને ધ્યાનમાં રાખીને સ્ટોક કરનાર સ્ટોકિસ્ટો ફાવશે તે નક્કી છે. કેમકે અત્યારે એરંડામાં ૭૭૫-૮૦૦ના ભાવનું બોટમ મનાઇ છે. આગળ જતા શિપર્સોની ખરીદી ખુલતા એરંડાના ભાવ ઊંચકાઇને ફરી ૯૦૦ની સપાટી કુદાવી દે તો નવાઇ નહીં.

ચાલુ વર્ષે એરંડાનું વાવેતર સરેરાશ -૩ ટકા જેટલું વધ્યું છે. કરન્સી માર્કેટમાં ડોલર સામે રૂપિયામાં મજબૂતીના કારણે અને જીએસટી લાગુ થયા બાદ નિકાસકારોના રિફંડ અટવાઇ પડયા હોવાના કારણે નિકાસકારોની માગ છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઠંડી રહેતા તેજીની રોનક કરમાઇ ગઇ છે. એરંડાના ખેલાડીઓ માટે વર્ષના અંતે ‘કેસીનો વર્ષ’ બની રહેશે એટલે કે કેસીનોમાં હારનાર બમણો જુગાર ખેલે તેવી પરિસ્થિતિ આ કોમોડિટીમાં દેખાઇ છે. એરંડાનું ઉત્પાદન અગાઉના વર્ષની તુલનાએ નજીવું વધશે તે નક્કી છે. ગતવર્ષે ઉત્પાદન ૧૪ લાખ ટન ઉપર રહ્યું હતું જ્યારે ચાલુ વર્ષે સિઝનની શરૂઆતમાં ઉત્પાદનનો અંદાજ ૧૪.૩૦ લાખ ટન અમદાવાદમાં તાજેતરમાં મળેલી ગ્લોબલ કેસ્ટર કોન્ફરન્સમાં મૂકવામાં આવ્યો હતો પરંતુ સમયાંતરે આવકો કેવી રહે છે તેના પર જ ઉત્પાદનનું સ્પષ્ટ ચિત્ર રજૂ થશે. દિવેલની માગ ખૂલશે તો જૂના માલનો જૂજ સ્ટોક અને વૈશ્વિકસ્તરે સૌથી મોટો ખરીદદાર એવા ચીનની ખરીદી બજારમાં તેજી માટેનું ગેમ ચેન્જર બની રહેશે. છેલ્લાં એક-બે મહિનામાં એરંડા-દિવેલમાં ૫થી ૧૦ ટકાનો સુધીનો ઘટાડો આવ્યો છે. એરંડાના ભાવ મણદીઠ અત્યારે ૭૭૫-૮૨૫ની સપાટી પર છે. જ્યારે દિવેલના ભાવ ડબ્બાના રૂ. ૧,૩૫૦-૧,૪૦૦ આસપાસ બોલાવા લાગ્યા છે. આગામી સમયમાં ખેડૂતોની આવકો અને વૈશ્વિક બજારોની સ્થિતિને પારખી તેજી-મંદીની તકનો લાભ લેનાર ખેલાડી, સ્ટોકિસ્ટો, અને ટ્રેડર્સ ફાવી જશે.

અગાઉના વર્ષોમાં એરંડાના ખેડૂતોને અપુરતા ભાવ મળ્યા હોવાના કારણે એરંડાના વાવેતરથી દૂર થતા વાવેતર વિસ્તારમાં ઝડપી વધારો અટકયો છે એટલું જ નહીં ખેડૂતોને હવે એરંડા સામે અન્ય પાકોમાં સારા ભાવની આશા સરકારે બાંધી હોવાથી તે તરફ વળ્યા છે જેના કારણે એરંડાની ખેતીમાં ધારણા મુજબનો વધારો થયો નથી. દેશમાં ચાલુ વર્ષે એરંડાનું વાવેતર ૮.૨૩ લાખ હેક્ટરમાં રહ્યું છે જે અગાઉના વર્ષે ૭.૯૯ લાખ હેક્ટરમાં રહ્યું હતું. ગુજરાતમાં એરંડાનું વાવેતર સરેરાશ ૫-૬ ટકા વધી ૫.૯૬ (૫.૬૫) લાખ હેક્ટરમાં રહ્યું છે. જેના કારણે ગુજરાતમાં ઉત્પાદન વધીને ૧૨.૨૧ લાખ ટનને આંબી જશે તેવો મત ગ્લોબલ કેસ્ટર કોન્ફરન્સમાં રજૂ કરાયો હતો. ખેડૂતો કઠોળ તથા અન્ય તેલીબિયાં પાક તરફ વળતા એરંડાના વાવેતર ધારણા મુજબ વધ્યા નથી. અગાઉના વર્ષોમાં વાયદામાં સટ્ટાકીય પરિબળોના કારણે વાયદા પર પ્રતિબંધ મૂકી દેવામાં આવ્યો હતો જોકે, અગાઉના વર્ષે સિઝનની શરૂઆત બાદ ફરી શરૂ કરાયા બાદ તેમાં મોટી અફરા-તફરી જોવા મળી નથી. એરંડા વાયદો શરૂ થયો ત્યારે શરૂઆતમાં તેજીનું તોફાન જોવા મળ્યું હતું અને તે સમયે એવું લાગતું હતું કે જો તેજીનો અંત નહીં આવે તો વાયદો ફરી પાછો બંધ કરી દેવામાં આવશે પરંતુ બાજી અવળી પડી અને મંદીના ખેલાડીઓ હાવી બનતા સતત ઘસારા તરફી રહ્યો અને અત્યારે ૪૧૦૦ પહોંચી ગયો છે હજુ ઘટીને ૪,૦૦૦ની બોટમ અંદર સુધી લઇ જવા મંદીના ખેલાડીઓ હાવી બન્યા છે.

કરન્સી માર્કેટમાં ડોલર સામે રૂપિયો વિલન બનતા નિકાસકારોને મોટી આફત આવી છે. વૈશ્વિક નબળી માગ અને ડોલરની નરમાઇના કારણે પેરીટી ન બેસતા નિકાસ વેપારો સામાન્ય છે. ઉપરાંત ચીન અને યુરોપમાં મંદીના કારણે નિકાસ વેપાર ઠંડા રહ્યાં છે. વર્ષ ૨૦૧૪મા દિવેલની નિકાસ ૪.૧૦ થી ૪.૧૫ લાખ ટન રહેવા સામે વર્ષ ૨૦૧૫માં ૪ લાખ ટનની જ નિકાસ રહી હતી. જ્યારે ૨૦૧૬માં નીચા ભાવના કારણે નજીવી વધીને ૫.૦૦-૫.૨૫ લાખ ટનની નિકાસ થઈ હતી જ્યારે ૨૦૧૭માં નિકાસ વેપાર ૬.૦૦-૬.૨૫ લાખ ટન રહ્યાં હતા. નવી સિઝનમાં દિવેલની નિકાસ વધીને ૭ લાખ ટનને આંબી જશે તેવો આશાવાદ અભ્યાસુઓ રજૂ કરી રહ્યાં છે.

પાઇપલાઇન ખાલી હોવાથી સિઝનના અંતે સ્ટોક તળિયાઝાટક થઇ જશે

એરંડા-દિવેલાનો સ્ટોક સતત ઘટી રહ્યો છે. ગત વર્ષે સિઝનની શરૂઆતમાં ૧૦ લાખ ટનનો સ્ટોક હતો જે આ વર્ષે ઘટીને માત્ર ૨.૫-૩ લાખ ટન જેટલો જ રહ્યો છે. ઉત્પાદન વધશે પરંતુ પુરવઠો અગાઉના વર્ષની તુલનાએ સરેરાશ ૪-૫ લાખ ટન જેટલો નીચો જ રહેશે તે નક્કી છે. બીજી તરફ દિવેલાની નિકાસ વધશે, સ્થાનિકમાં વપરાશ વધશે તો વર્ષાન્તે સ્ટોક ન રહેવા બરાબર છે. સ્ટોક ન રહે તો એરંડામાં ન ધારેલી તેજી જોવા મળી શકે અને તેના પરિણામે આગામી વર્ષે એરંડાના વાવેતર વધે તો નવાઇ નહીં

ક્રૂડ-તેલીબિયાં સેક્ટરમાં પણ મંદીનો માહોલ

ક્રૂડ ઉત્પાદક દેશોએ ઉત્પાદન કાપ લંબાવ્યો હોવા છતાં અમેરિકા, લિબિયા તથા નાઇજીરિયાના ક્રૂડ તેલના ઉત્પાદનમાં વધારો અને અમેરિકામાં જથ્થો સતત વધી રહ્યો હોવાથી ક્રૂડ તૂટીને ૬૫ ડોલરની સપાટી અંદર ક્વોટ થવા લાગ્યું છે. ક્રૂડની મંદીના કારણે પણ મોટા ભાગની એગ્રિ કોમોડિટીને અસર પડી છે. ખાસ કરીને દિવેલની નિકાસ અટકી હોવા સામે ગવાર તથા ગમના ભાવમાં પણ મંદી તરફી ટ્રેન્ડ રહ્યો છે. આ ઉપરાંત ડોલર સામે રૂપિયો મજબૂત બનતા ક્રૂડની આયાત પણ સસ્તી બનતા સ્થાનિકમાં પણ ભાવ તૂટી રહ્યાં છે. તેલીબિયાં માર્કેટમાં આકરી આયાત ડયૂટી છતાં ભાવ સપાટી નીચી ક્વોટ થઇ રહી છે.

એરંડાના ઉત્પાદનનું ચિત્ર

વર્ષ            ઉત્પાદન

૨૦૧૨-૧૩     ૧૩.૪૬

૨૦૧૩-૧૪     ૧૧.૨૦

૨૦૧૪-૧૫     ૧૨.૯૫

૨૦૧૫-૧૬     ૧૩.૯૭

૨૦૧૬-૧૭     ૧૪.૦૦

૨૦૧૭-૧૮     ૧૪.૩૦

(નોંધઃ આંકડાઓ લાખ ટનમાં)

;