GST કાયદામાં થયેલા સુધારાઓ - Sandesh

GST કાયદામાં થયેલા સુધારાઓ

 | 3:22 am IST

GSTના કાયદાઓનો અમલ શરૂ થયા બાદ CGST કાયદામાં મહત્ત્વના સુધારા લોકસભા અને રાજ્યસભા દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યા બાદ રાષ્ટ્રપતિજીએ પોતાની મંજૂરી આપતા સેન્ટ્રલ ગુડ્ઝ એન્ડ ર્સિવસિસ (એમેન્ડમેન્ટ) એક્ટ, ૨૦૧૮ને ઓફિશિયલ ગેઝેટમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે. આ કાયદાની કલમ ૧(૨)માં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેરનામાથી ઠરાવવામાં આવે તે તારીખથી આ ફેરફારો અમલમાં આવશે. તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોએ પણ તેમના GST કાયદાઓમાં આ પ્રકારના સુધારાઓ કરવા પડશે અને ત્યાર બાદ આ સુધારાઓ તમામ સરકારો દ્વારા ઠરાવવામાં આવે તે તારીખથી અમલમાં આવશે. આમ આ ફેરફારો તાત્કાલિક અમલમાં આવેલ નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં અમલમાં આવશે. CGST કાયદામાં કેટલાક અગત્યના ફેરફારો જે હવે પછી અમલમાં આવવાના છે તેની માહિતી આ લેખમાં આપેલ છે.

રાજ્યની અંદરના જુદા જુદા ધંધાના સ્થળો માટે અલગ નંબર મળી શકશે

GST કાયદાઓની મૂળ જોગવાઇ મુજબ પ્રત્યેક રાજ્યમાં દરેક વ્યક્તિને એક જ નોંધણી નંબર મળવાપાત્ર છે. જ્યાં કોઈ વ્યક્તિના વિવિધ બિઝનેસ વર્ટિકલ્સ હોય ત્યાં પ્રત્યેક બિઝનેસ વર્ટિકલ માટે અલગ નોંધણી નંબર મળી શકે તે માટે કલમ ૨૫(૨)ના પરંતુકમાં જોગવાઈ છે. બિઝનેસ વર્ટિકલ કોને કહેવાય તેની વ્યાખ્યા કલમ ૨(૧૮) આપવામાં આવેલ છે. આ વ્યાખ્યા અટપટી અને ગૂંચવણો અને તકરારો ઊભી કરે તેવી છે. આ જોગવાઈઓમાં સરળતા લાવવા બિઝનેસ વર્ટિકલની કલમ ૨(૧૮)ની વ્યાખ્યા જ કાઢી નાખી કલમ ૨૫(૨)નો પરંતુક પણ બદલી નાખી એવી જોગવાઇ અમલમાં આવશે કે નિયમોથી ઠરાવવામાં આવે તેવી શરતોને આધીન રાજ્ય કે કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશમાં જો કોઈ વ્યક્તિની રાજ્યમાં જુદી જુદી ધંધાની જગ્યા હોય તો તે દરેક ધંધાની જગ્યા માટે તેવી વ્યક્તિને અલગ નોંધણી નંબર મળી શકશે. આ ફરજિયાત નથી, પરંતુ મરજિયાત છે. આમ રાજ્યની અંદરની ધંધાની તમામ જગ્યાઓ માટે શરતોને આધીન એક કે જુદો જુદો નોંધણી નંબર જે તે વ્યક્તિ મેળવી શકશે.

સપ્લાયની વ્યાખ્યામાં સુધારો

GSTમાં માલ કે સેવાના સપ્લાયના વ્યવહાર પર વેરો લાગે છે. આમ સપ્લાય કોને કહેવાય તે ખૂબ જ અગત્યનું છે. આ માટે કાયદાની કલમ ૭માં સપ્લાયની વ્યાખ્યા આપવામાં આવેલ છે. આ જોગવાઇમાં કેટલાક સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. આમાં અગત્યનો સુધારો એ છે કે, સપ્લાયની વ્યાખ્યામાં કલમ-૧ના ક્લોઝ ડી દ્વારા અનુસૂચિ ૨માં કોને માલનો સપ્લાય અને કોને સેવાનો સપ્લાય ગણાશે તે ઠરાવવામાં આવેલ છે તે વ્યવહારોનો સપ્લાયમાં સમાવેશ થશે. આ ક્લોઝ ડી દૂર કરીને તેના બદલે પેટા કલમ ૧એ દાખલ કરવામાં આવશે કે જેમાં એવી જોગવાઈ છે કે, જે વ્યવહાર કલમ-૧ મુજબ સપ્લાય ગણાશે તે અનુસૂચિ-૨માં ઠરાવ્યા મુજબ માલ કે સેવાનો સપ્લાય ગણાશે. આમ હાલની જોગવાઇ મુજબ જે કોઈ વ્યવહારો અનુસૂચિ-૨માં જણાવવામાં આવેલ છે તે સપ્લાય હોય કે ન હોય પણ તેને સપ્લાય ગણવામાં આવશે. આના બદલે પહેલી શરત એ રહેશે કે કાયદાની કલમ ૭(૧)મુજબ કોઈ વ્યવહાર સપ્લાય લેવો જોઇએ અને ત્યાર બાદ તે માલનો છે કે સેવાનો સપ્લાય છે તે અનુસૂચિ-૨ અનુસાર નક્કી કરવાનું રહેશે. આ સુધારો તા. ૧-૭-૧૭થી જ અમલમાં આવશે.

રિવર્સ ચાર્જ પર વેરો ભરવાની જવાબદારી

GST કાયદાની હાલની કલમ ૯(૪) મુજબ જ્યારે કાયદા હેઠળ નોંધાયેલ વ્યક્તિને બિનનોંધાયેલ વ્યક્તિ દ્વારા કરપાત્ર માલ કે સેવાનો સપ્લાય કરવામાં આવે ત્યારે તેના પર આવો માલ કે સેવા મેળવનારે રિવર્સ ચાર્જ બેઝિસ પર વેરો ભરવો પડે. આ જોગવાઈથી સૌને પડતી કનડગતના કારણે તેનો અમલ મોકૂફ રાખવામાં આવેલ છે. હવે આ કલમમાં એવો સુધારો કરવામાં આવ્યો છે કે કાઉન્સિલની ભલામણના આધારે સરકાર દ્વારા જાહેરનામાથી ઠરાવવામાં આવે તે નોંધાયેલ વ્યક્તિઓને કોઇ નિશ્ચિત માલ કે સેવા કે બંનેના બિનનોંધાયેલ વ્યક્તિના સપ્લાય પર રિવર્સ ચાર્જ પર વેરો ભરવાનો રહેશે. આમ હાલની જોગવાઈ મુજબ તમામ નોંધાયેલ વ્યક્તિને તમામ કરપાત્ર માલ કે સેવાના બિનનોંધાયેલ વ્યક્તિના સપ્લાય પર રિવર્સ ચાર્જના આધારે વેરાની જવાબદારી છે તેના બદલે કેટલાક ચોક્કસ નોંધાયેલ વ્યક્તિને કેટલાક ચોક્કસ માલ કે સેવા કે બંનેના બિનનોંધાયેલ વ્યક્તિ દ્વારા થયેલ સપ્લાય પર રિવર્સ ચાર્જ બેઝિસ પર વેરો લાગશે. આમ રિવર્સ ચાર્જ બેઝિસ પર લાગતા વેરાની જોગવાઇનો વ્યાપ સીમિત કરવામાં આવશે.

ઉચ્ચક વેરાના વિકલ્પમાં સુધારા

નાના વેપારીઓને કાયદાની આંટીઘૂંટીમાં પડવું ન પડે તે માટે તેઓને કલમ ૧૦ હેઠળ ઉચ્ચક વેરાનો વિકલ્પ આપવામાં આવેલ છે. આ જોગવાઇમાં નીચે મુજબના અગત્યના ફેરફારો અમલમાં આવશે : ૧.  કાયદાની કલમ ૧૦ની હાલની જોગવાઈમાં કલમ ૯(૩) અને ૯(૪)ને આધીન કાયદા હેઠળની તમામ વેરાકીય જવાબદારીના બદલે ઉચ્ચક વેરાનો વિકલ્પ શરતોને આધીન સ્વીકારી શકાય છે. આ જોગવાઇને કારણે ઉચ્ચક વેરાનો વિકલ્પ સ્વીકારનાર રિવર્સ ચાર્જ પર વેરો ભરવા  જવાબદાર છે કે કેમ તે અંગે તકરાર થઇ શકે છે. આથી એવો સુધારો કરવામાં આવેલ છે કે માલ કે સેવા કે બંનેના સપ્લાય પર લાગતા વેરાને બદલે ઉચ્ચક વેરો ભરી શકાશે. આમ જો કોઇ વ્યક્તિને કાયદા હેઠળ બિનનોંધાયેલ વ્યક્તિ પાસેથી મેળવેલ માલ કે સેવા પર રિવર્સ ચાર્જ પર વેરો ભરવાની જવાબદારી આવતી હોય તો ઉચ્ચક વેરા ઉપરાંત તે જવાબદારી નિભાવવાની રહેશે. ૨. હાલની જોગવાઇમાં સરકારને ઉચ્ચક વેરાનો વિકલ્પ રૂ. ૧ કરોડ સુધીના કુલ ટર્નઓવર સુધી આપવાની સત્તા છે તેમાં વધારો કરીને આ સત્તા રૂ. ૧.૫ કરોડ સુધીના ટર્નઓવરની કરવામાં આવી છે. ૩. અત્યારની જોગવાઈમાં રેસ્ટોરન્ટની સેવાનો સપ્લાય સિવાય અન્ય કોઇ સપ્લાય કરનાર ઉચ્ચક વેરાનો વિકલ્પ સ્વીકારી ન શકે તેવી જોગવાઈ છે તેના બદલે રેસ્ટોરન્ટની સેવા સિવાય રાજ્ય કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાંના અગાઉના નાણાકીય વર્ષના કુલ ટર્નઓવરના ૧૦% કે રૂ. ૫ લાખ બેમાંથી જે વધુ હોય ત્યાં સુધીની સેવાનો સપ્લાય કરનારને ઉચ્ચક વેરાનો લાભ મળવાપાત્ર રહેશે. આમ રેસ્ટોરન્ટની સેવા માટે રકમ મર્યાદા નહીં સિવાય કે ઉચ્ચક વેરાનો લાભ લેવા માટેની ટર્નઓવરની મર્યાદા અને તે સિવાયની સેવાઓ માટે અગાઉના વર્ષના ટર્નઓવરના ૧૦% કે રૂ. ૫ લાખ બેમાંથી જે વધુ હોય તેટલે સુધીની સેવાનો સપ્લાય કરનારને ઉચ્ચક વેરાનો લાભ મળવાપાત્ર થશે.