કૃષ્ણકાંત ઉનડકટની કલમે; ભારત-નેપાળનાં સૈન્ય અભ્યાસથી ચીનને ચૂંક ઊપડી! - Sandesh
1.6M
1M
1.7M
APPS
  • Home
  • Columnist
  • કૃષ્ણકાંત ઉનડકટની કલમે; ભારત-નેપાળનાં સૈન્ય અભ્યાસથી ચીનને ચૂંક ઊપડી!

કૃષ્ણકાંત ઉનડકટની કલમે; ભારત-નેપાળનાં સૈન્ય અભ્યાસથી ચીનને ચૂંક ઊપડી!

 | 8:00 am IST
  • Share

ભારત અને નેપાળે ઉત્તરાખંડના પિથોરાગઢમાં સોમવારથી સંયુક્ત સૈન્યઅભ્યાસ શરૃ કર્યો છે. બંને દેશોની આ પંદરમી મિલિટરી એક્સરસાઇઝ છે. સૈન્યઅભ્યાસને સૂર્યકિરણ નામ આપવામાં આવ્યું છે. નેપાળના ભારત સાથેના સારા સંબંધો ચીનથી સહન થતા નથી

જુલાઈ મહિનામાં શેર બહાદુર દેઉબા નેપાળના વડા પ્રધાન બન્યા એ પછી નેપાળમાંથી ચીનનાં વળતાં પાણી થયાં છે. ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન કે.પી. શર્મા ઓલી ચીન કહે એટલું જ પાણી પીતા હતા. વડા પ્રધાન દેઉબાને ચીન પર ભરોસો નથી

ભારત અને નેપાળ આમ તો પહેલેથી જ એકબીજાની ખૂબ જ નજીક રહ્યાં છે. નેપાળની દરેક સમસ્યાઓમાં મદદ માટે ભારત સૌથી પહેલું પહોંચે છે. કોઇપણ દેશની ભારત સાથેની દોસ્તી ચીનને આંખમાં કણાની જેમ ખૂંચતી રહે છે. આપણા પાડોશી દેશોને પટાવીને પોતાના સકંજામાં લેવાની ચાલ ચીન ચાલતું રહે છે. જોકે, હવે નેપાળમાં ચીનનાં વળતાં પાણી શરૃ થયાં છે. ગયા જુલાઇ મહિનામાં શેર બહાદુર દેઉબા નેપાળના વડાપ્રધાન બન્યા એ પછી નેપાળે ચીન સાથેના સંબંધો મર્યાદિત કરી નાખ્યા છે. દેઉબા પહેલાના વડાપ્રધાન કે.પી. શર્મા ઓલી ચીનના ઈશારે જ કામ કરતા હતા. નેપાળે ભારત સાથેના સંબંધો ફ્રીથી સુદૃઢ કરતા ચીનના પેટમાં તેલ રેડાયું છે. આ દરમિયાનમાં ભારત અને નેપાળે સોમવારથી ઉત્તરાખંડના પિથોરાગઢમાં સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસ શરૃ કર્યો છે. ભારત અને નેપાળ વચ્ચે આ પંદરમી મિલિટરી એક્સરસાઇઝ છે. બંને વચ્ચેના આવા અભ્યાસને પહેલેથી જ સૂર્યકિરણ નામ આપવામાં આવ્યું છે. એક વર્ષે નેપાળમાં અને બીજા વર્ષે ભારતમાં એમ બંને દેશો સાથે મળીને સૈન્ય અભ્યાસ કરે છે. ગયા વર્ષે કોરોનાના કારણે આવો અભ્યાસ થઈ શક્યો નહોતો. એ પહેલાં ૧૬મી ડિસેમ્બર, ૨૦૧૯ના રોજ નેપાળના રૃપેનડેહી જિલ્લાના સાલિજહાંડી ખાતે બંને દેશોએ સૈન્ય અભ્યાસ કર્યો હતો.

નેપાળ નાનકડો દેશ છે. નેપાળને પાસે બહુ મોટી સેના નથી. આખું નેપાળ પહાડી વિસ્તારમાં આવેલું છે. દરિયો ન હોવાથી નેપાળને નેવીની કોઇ ચિંતા નથી. નેપાળને કોઇ સાથે દુશ્મની પણ નથી. ભારત નેપાળની સાથે ઊભું છે એ તેને સૌથી મોટો સધિયારો છે. નેપાળ સાથે સૈન્ય અભ્યાસની વાત આવે ત્યારે એવો સવાલ થાય એ સ્વાભાવિક છે કે, નેપાળ સાથે આવા અભ્યાસથી ફયદો શું? અલબત્ત, તેનાથી બંને દેશોને ફયદો જ છે. નેપાળની સેનાને ભારતીય સેના પાસેથી આધુનિક શસ્ત્રો અને નવી ટેક્નોલોજીનું જ્ઞાાન મળે છે. આપણી સેનાને પહાડો પર લડવાની પ્રેક્ટિસ થાય છે. ભારત અને નેપાળ વચ્ચે ૧૭૭૦ કિલોમીટરની ખુલ્લી બોર્ડર છે. નેપાળની બોર્ડરનો ઉપયોગ આતંકવાદીઓ અને માફ્યિાઓ આપણા દેશમાં ઘૂસવા માટે કરે છે. તેના કારણે આપણે નેપાળ બોર્ડર ઉપર ચાંપતી નજર રાખવી પડે છે. પાકિસ્તાનના આતંકવાદીઓ વાયા નેપાળ થઈને ભારતમાં આવ્યા હોવાના અનેક કિસ્સા ભૂતકાળમાં બન્યા છે. આ ઉપરાંત ડ્રગ માફ્યિાઓ આ બોર્ડર પરથી ડ્રગ ઘુસાડવાનો પ્રયાસ કરતા રહે છે. આતંકવાદી કે માફ્યિા સાથેની અથડામણમાં જો જંગલ યુદ્ધનો મહાવરો હોય તો એ ફયદાકારક નીવડે છે. નેપાળમાં કુદરતી કે માનવર્સિજત આપદા સર્જાય તો ભારત તરત મદદ મોકલી શકે એ માટે પણ આવા અભ્યાસો ઉપયોગી સાબિત થાય છે. સૈન્ય અભ્યાસ ઉપરાંત પણ નેપાળની સેના આપણા દેશની સેના સાથે સતત સંપર્કમાં રહે છે અને જરૃર પડયે મદદ પણ લે છે.

નેપાળના ગુરખા જવાનો સમગ્ર દુનિયામાં સૌથી બહાદુર સૈનિકો તરીકે જાણીતા છે. આપણી સેનામાં એક બે નહીં પણ પૂરી સાત ગુરખા રેજિમેન્ટ છે. આપણા દેશ ઉપરાંત બ્રિટનની સેનામાં પણ ગુરખાઓ ફ્રજ બજાવે છે. ભારત અને નેપાળની સેનાની એક રસપ્રદ વાત એ પણ છે કે, બંને દેશો એકબીજાની સેનાના વડાને માનદ સેનાધ્યક્ષનું બિરુદ પણ આપતા રહે છે. ૧૯૫૦થી આ પરંપરા ચાલતી આવે છે. ૧૯૫૦માં એ વખતના ભારતીય સેનાના વડા કે.એમ.કરિઅપ્પાને સૌથી પહેલાં નેપાળે આ બિરુદ આપ્યું હતું. ગયા વર્ષે તારીખ ૪ નવેમ્બર, ૨૦૨૦ના રોજ આપણા આર્મી ચીફ્ મુકુંદ નરવણે નેપાળની મુલાકાતે ગયા હતા ત્યારે નેપાળનાં રાષ્ટ્રપતિ બિદ્યાદેવી ભંડારીએ તેમને માનદ સેનાધ્યક્ષ તરીકે સન્માનિત કર્યા હતા. નેપાળ ભારત સાથે એક બીજી પરંપરા પણ પાળતું આવ્યું છે. કોઇપણ વ્યક્તિ નેપાળના વડાપ્રધાન બને એ પછી સૌથી પહેલો વિદેશપ્રવાસ ભારતનો જ કરે છે. શેર બહાદુર દેઉબા વડાપ્રધાન બન્યા એને હજુ બે મહિના જ થયા છે. તેઓ પહેલો પ્રવાસ ભારતનો જ કરવાના છે. દેઉબાની પહેલાંના વડાપ્રધાન કે.પી. શર્મા ઓલી ચીન તરફ્ી હોવા છતાં તેણે સૌથી પહેલી વિદેશયાત્રા તો ભારતની જ કરી હતી. શેર બહાદુર દેઉબા પાંચમી વખત નેપાળના વડાપ્રધાન બન્યા છે. ભારત અને નેપાળના સંબંધોથી તેઓ સારી રીતે વાકેફ્ છે. તેના કરતાં પણ વધુ તો ચીનની મેલી મથરાવટીથી પણ તેઓ સારી રીતે પરિચિત છે. ચીન પાડોશી દેશોને મૂડીરોકાણ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરી દેવાની લાલચો આપીને નાના દેશોને દેવાદાર બનાવી દે છે. દેવાના ડુંગર હેઠળ દબાવીને પછી તેની પાસે પોતાનું ધાર્યું કરાવે છે. માલદિવ, શ્રીલંકા સહિત બીજા નાના દેશો સાથે ચીને જે કર્યું છે એ જોઇને હવે બધા દેશો ચીન સાથે સંબંધો રાખવામાં બહુ ધ્યાન રાખવા માંડયા છે.

નેપાળ પણ ચીનની વાતોમાં આવી ગયું હતું. ચીને નેપાળને હિમાલયને ચીરીને ચીનથી નેપાળ સુધીની રેલવે લાઇન સહિત અનેક આંબલી પીપળી બતાવી છે. ચીનના પ્રભાવમાં આવીને નેપાળે ૨૦૧૭માં ચીનની મહાત્ત્વાકાંક્ષી આંતરરાષ્ટ્રીય યોજના વન બેલ્ટ વન રોડ ઇનિશિએટિવમાં સહી કરી આપી હતી. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ ઓક્ટોબર ૨૦૧૮માં ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા. ભારતની મુલાકાત પતાવીને જિનપિંગ સીધા નેપાળ ગયા હતા. ૨૩ વર્ષના લાંબા ગાળા બાદ ચીનના કોઈ રાષ્ટ્રપતિએ નેપાળની મુલાકાત લીધી હતી. જિનપિંગની આ મુલાકાત પછી તો નેપાળના તત્કાલીન વડાપ્રધાન કે. પી. શર્મા ઓલી તેના ભગત જ થઇ ગયા હતા. આપણા દેશે ૨૦૨૦માં પિથોરાગઢથી માનસરોવર જવા માટેનો નવો રસ્તો બનાવ્યો હતો. આ રસ્તા વિશે ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ઓલીએ એવું કહ્યું હતું કે, ભારતે જે વિસ્તારમાં રોડ બનાવ્યો છે અને ભારત જેને પોતાનો વિસ્તાર ગણાવે છે એ કાલાપાની, લિપુલેખ અને લિમ્પિયાધૂરા નેપાળના છે. તેમણે તો નેપાળનો નવો નકશો બનાવ્યો હતો, તેમાં આ ત્રણેય વિસ્તારોનો સમાવેશ કરી નાખ્યો હતો અને આ નકશો સંસદમાં પસાર પણ કરાવ્યો હતો. ભારત વિશે મનફવે એવાં નિવેદનો પણ ઓલી કરતા હતા. ઓલીની ચીનભક્તિ ત્યાંના લોકોથી પણ સહન થતી નહોતી. નેપાળના એક જૂથે તો પોતાને ત્યાં લોકશાહી હટાવીને ફ્રીથી રાજાશાહીનું સ્થાપન કરવા માટે રીતસરનું આંદોલન ચલાવ્યું હતું. ચીનના કારણે જ ઓલીએ સત્તા પણ ગુમાવવી પડી હતી. ભારત અને નેપાળ ફ્રીથી નજીક આવી રહ્યાં છે એ ચીનથી સહન તો થતું નથી પણ ચીનનું કંઈ ચાલે એમ જ નથી. નેપાળને એક વાત સારી રીતે સમજાઈ ગઈ છે કે, ભારત જ ભરોસાપાત્ર મિત્ર છે, ચીન દગાખોર અને બદમાશ છે.            

નીચે આપેલી લિંક્સ પર ક્લિક કરીને સંદેશ ન્યૂઝ સાથે જોડાઓ.

તમે અમને પર ફોલો કરીને સમાચાર મેળવી શકો છો.

તમારા ફોન પર લેટેસ્ટ ન્યૂઝ અપડેટ્સ સૌથી પહેલા મેળવવા માટે હમણાં જ Sandesh ની મોબાઇલ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરો