Women give 7.13 hours a day to the family

મહિલાઓ રોજ 7.13 કલાક પરિવારને આપે છે

 | 12:00 pm IST
  • Share

ચોતરફ : ચંદુ મહેરિયા

ભારતમાં મહિલાઓ વહેલી સવારથી મોડી રાત સુધી આખા ઘરના કામનો ઢસરડો કરતી હોય છે. ઘરની સફઈ, રસોઈ, કપડાં, વાસણ, પતિ-બાળકો અને સાસરિયાની સેવા અને દેખભાળ, બાળકોને ભણાવવા, શાળાએ મૂકવા-લેવા જવાં, બજારમાં ખરીદી કરવી, કપડાંને ઈસ્ત્ર્રી કરવી, ગામડાંઓમાં ઘર, કામ અને ખેતી સાચવવી, છાણ-વાસીદાં કરવા,  ઢોર-ઢાંખર સાચવવા, પાણી ભરવું, ઘાસચારો અને બળતણ લેવા જવું, અંતે ઘરના સૌને જમાડયા પછી  વધ્યું-ઘટયું ખાવું – એવી નિયતિ ભારતીય સ્ત્ર્રીઓના માથે મારવામાં આવી છે. એક અંદાજ મુજબ એક સ્ત્ર્રી એક જિંદગીમાં એકલી ત્રણ લાખ તો રોટલી જ  બનાવે છે. ઘરના બીજાં કામો તો જુદાં. આટઆટલા કામો કરવા છતાં સામાન્ય રીતે એક સંવાદ લગભગ બધાં ઘરોમાં પુરુષોના જ નહીં સ્ત્ર્રીઓના મુખે પણ સાંભળવા મળે છે : ક્ષ્ આખો દાક્રડો ઘરમાં જ હોય છે કશું જ કરતી નથી.ખ્ અણમોલ એવા મહિલાઓના ઘરકામનું કુટુંબ, સમાજ અને સરકારને કશું જ આર્થિક કે ભાવનાત્મક.મૂલ્ય નથી.

૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે દેશમાં જે ૧૬.૫૬ કરોડ લોકોને ક્ષ્કશું જ કામ ન કરતી વસ્તીખ્ની શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે, તેમાં ૧૫.૯૦ કરોડ ઘરકામ કરતી મહિલાઓ છે.. જે દેશની કુલ કામ વગરની વસ્તીનો ૯૬.૫ ટકા હિસ્સો છે. સ્ત્ર્રીઓના ઘરકામને આપણે ત્યાં બિનઉત્પાદક શ્રમ ગણી તેની કોઈ આર્થિક ગણતરી થતી નથી. ઘરના કામને કોઈ કામ જ ગણવામાં આવતું નથી. ૨૦૧૯ના ટાઈમ યુઝ ઈન ઈન્ડિયા સર્વેમાં મહિલાઓ અવેતનિક ઘરેલુ કામોમાં રોજ ૨૯૯ મિનિટ અને ઘરના સભ્યોની દેખભાળ માટે ૧૩૪ મિનિટ મળીને કુલ ૪૩૩ મિનિટ કે ૭ કલાક ૧૩ મિનિટ  ખર્ચે છે જ્યારે પુરુષ માત્ર ૫૧ મિનિટ ખર્ચે છે.પૂર્ણ પણે ઘરકામ કરતી મહિલાઓને જ નહીં નોકરી કરતી સઘળી મહિલાઓને પણ ઘરકામ કરવું પડે છે.છતાં  દેશના જીડીપીમાં ગ્રુહિણીના ઘરકામની કોઈ ગણતરી થતી નથી અને તેને નગણ્ય માનવામાં આવે છે.

સ્ત્ર્રીઓના માથે ઘરકામનો બોજ નાનપણથી લાદી દેવામાં આવે છે. ક્કયુનિસેફ્ક્રના જણાવ્યા મુજબ ૫ થી ૯ વરસની છોકરીઓ તેમની જ ઉંમરના છોકરાઓની તુલનામાં ૩૦ ટકા વધુ કામ કરે છે. વિશ્વમાં અવેતનિક ઘરકામમાં ૧૬ અબજ કલાક  ખર્ચાય છે. ભારતીય પુરુષોને રોજ સરેરાશ ૨૮૩ મિનિટ ફુરસદનો સમય મળે છે. જ્યારે સ્ત્ર્રીઓને ૨૨૧ મિનિટ મળે છે. યુ.કે, અમેરિકા જેવા મૂડીવાદી દેશ હોય કે ચીન જેવો સામ્યવાદી દેશ,  દરેકમાં પુરુષો કરતાં સ્ત્ર્રીઓને ફુરસદનો સમય ઓછો જ મળે  છે. કશી કમાણી ન કરવી અને જેનું કશું નાણાકીય મૂલ્ય અંકાતું નથી તેવું ઘરકામ કરવું  તે બે બાબતો વચ્ચે રહેલો ભેદ સમજાતો નથી કે સમજવો નથી.એટલે પણ રાતદિવસ જોયા વિના ઘરકામ કરતી સ્ત્ર્રીઓને અન્નપૂર્ણા ગણી પોરસાવીને ઈતિશ્રી માની લેવાય છે.  મહિલાઓ તો સેવા કરવા જ જન્મી છે.અને તેના માટે ઘરકામ કરવું સહજ છે.તેવી વ્યાપક માન્યતા પ્રવર્તે છે.

ઉતરતું, હલકું અને નીચા દરજ્જાનું મનાતું ઘરકામ પણ અનિવાર્યપણે આર્થિક મૂલ્ય ધરાવે છે તેવી દીર્ઘ પ્રતીક્ષિત અને સ્વાગતાર્હ ચર્ચા સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના જજમેન્ટથી ફ્રી ઉભી થઈ છે. જસ્ટિસ એન.વી.રમન્ના, એસ.અબ્દુલ નજીર અને સૂર્યકાંતની બેન્ચનો ચુકાદો જણાવે છે કે ઘરકામ કરતી મહિલાઓના શ્રમ, સેવા અને બલિદાનનો કોર્ટ સ્વીકાર કરે છે. માર્ગ અકસ્માતના કેસમાં નોકરી કરતા પતિ કરતાં ગ્રુહિણી પત્નીને ઓછું વળતર મળવાપાત્ર છે એવી દલીલને સર્વોચ્ચ અદાલતે ગ્રાહ્ય રાખી નથી. વળતરની ગણતરીમાં મહિલાના ઘરકામને નજરઅંદાજ કરવું જોઈએ નહીં .અને  મહિલાના ઘરકામની કાલ્પનિક આવક ગણતરીમાં લેવી જોઈએ. તેમ જણાવી જસ્ટિસ રમન્નાએ દેશને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે હવે મહિલાઓના ઘરકામની કિંમત આંકવી પડશે. પૂર્વે ૨૦૦૧માં જમશેદપુરની મહિલાઓના અકસ્માત વળતર કેસમાં કોર્ટે ઘરકામનું સાંકેતિક મૂલ્ય આંક્યું હતું. પણ તાજેતરના ચુકાદામાં તો ગ્રુહિણી પણ નોકરી કરતા પતિ જેટલા જ વળતરની હકદાર હોવાનું સ્પષ્ટ કર્યું

સિને અભિનેતા અને નવોદિત રાજકારણી કમલ હાસને, જ્યે ગ્રુહિણીઓના ગ્રુહકાર્યને માન્યતા આપવી  જોઈએ તથા તેના માટે વેતન આપવું જોઈએ તેવી માંગણી કરી છે. તમિલનાડુનો પ્રાદેશિક પક્ષ દ્રવિડ મુનેત્ર કડગમ તેના આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીઢંઢેરામાં ગ્રુહિણીઓને માસિક બે હજાર રૂપિયા વેતન આપવાનું વચન આપવાનો હોવાનું કહેવાય છે. ઈલાબહેન ભટ્ટ સમિતિના ૧૯૮૮ના ક્ષ્શ્રમશક્તિખ્ અહેવાલમાં મહિલાઓના ઘરકામ સંદર્ભે જણાવ્યું છે કે, બધી જ સ્ત્ર્રીઓ શ્રમિક છે. કેમ કે તે ઉત્પાદક અને પ્રજનનકર્તા છે. તે વેતનિક કામ કે રોજગાર નથી કરતી ત્યારે પણ સામાજિક રૂપમાં ઉત્પાદન અને પ્રજનન કાર્યમાં સંલગ્ન હોય છે. જે સમાજના અસ્તિત્વ માટે આવશ્યક છે. ગ્રુહિણીના રૂપમાં મહિલાઓ જે કામ કરે છે તેને સામાજિક-આર્થિક ઉત્પાદન માનવું જોઈએ. મહિલાઓના ઘરકામનું આર્થિક મૂલ્ય આંકવાથી કે ઘરેલુ કામને ઉત્પાદક માની તેની આર્થિક ગણતરી કરી દેશના જીડીપીમાં ઉમેરો કરવાથી આવકના આંકડા દૂષિત થવાનો ભય કેટલાક અર્થશાસ્ત્ર્રીઓનો છે. જો ઘરના કામ માટે મહિલાઓને દૈનિક રૂ. ૨૮૩ના લઘુતમ વેતનની ચુકવણી કરવાની થાય તો આશરે ૧૬ કરોડ ગ્રુહિણીઓના ઘરકામનું મૂલ્ય રૂ. ૧૬,૨૮૬ અબજ, એટલે કે સરકારના બજેટ જેટલું, થાય. ઓકસફમના રિપોર્ટ પ્રમાણે દુનિયાની ગ્રુહિણીના ગ્રુહકાર્યનું  નાણામાં મૂલ્ય આંકવામાં આવે તો વરસે લગભગ ૧૦,૦૦૦ અબજ ડોલર જેટલું અર્થાત  એપલ કંપનીના ટર્નઓવરથી ૪૦ ગણું વધારે થવા જાય છે.  બીજી તરફ રોજગારના ઘટતા આંકડાઓમાં વ્રુધ્ધિ દર્શાવવા સરકારો ઘરકામ જેવા વગર વેતનના કામોને કદાચ રોજગારમાં સામેલ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. પરંતુ અત્યારે તો દેશની અડધી આબાદી એવી સ્ત્ર્રીઓનો સિંહભાગ જેમાં રોકાયેલો છે તે ઘરકામનું કોઈ મૂલ્ય નથી

મહિલાઓના ઘરકામનું આર્થિક મૂલ્ય નક્કી કરવાથી પણ ગ્રુહિણીઓને સન્માન અને ઓળખ મળશે કે નહીં તે મોટો સવાલ છે. ઘરકામ સ્ત્ર્રીઓ પોતાની મરજીથી નહીં પણ પિત્રુસત્તાક સમાજના સામાજિક-સાંસ્ક્રુતિક માપદંડોને કારણે કરે છે.એટલે ઘરકામની જવાબદારી અને બોજ માત્ર મહિલાના માથે ન મૂકી દેતાં ઘરકામમાં કુટુંબના સૌ સભ્યોનો ફળો  હોય તેવો સામાજિક માહોલ ઉભો કરવાની જરૂર છે. માત્ર ગ્રુહકાર્યનું આર્થિક મૂલ્ય આંકીને સમાજ જવાબદારીમાંથી છટકી શકે નહીં. દેશ અને દુનિયાનું મહિલા આંદોલન પણ ઘરના કામનું આર્થિક મૂલ્ય જ ન માંગે ઘરના કામમાં સૌની ભાગીદારી અને યોગદાન પણ માંગે.

નીચે આપેલી લિંક્સ પર ક્લિક કરીને સંદેશ ન્યૂઝ સાથે જોડાઓ.

તમે અમને પર ફોલો કરીને સમાચાર મેળવી શકો છો.

તમારા ફોન પર લેટેસ્ટ ન્યૂઝ અપડેટ્સ સૌથી પહેલા મેળવવા માટે હમણાં જ Sandesh ની મોબાઇલ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરો