ચાર દિવસીય છઠ પર્વનો આજથી પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે. છઠ પર્વમાં અનેક લોકો આસ્થા ધરાવે છે. જો કે, છઠ મહાપર્વ બિહાર, ઝારખંડ અને પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશમાં મહત્વ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવારમાં સૂર્ય ભગવાન અને છઠ્ઠી મૈયાની પૂજા કરવાની પરંપરા છે. મહિલાઓ તેમના બાળકોના લાંબા આયુષ્ય અને સુખ અને સમૃદ્ધિ માટે છઠ વ્રત રાખે છે. આ વર્ષે આ મહા ઉત્સવ 5 નવેમ્બરથી 7 નવેમ્બર સુધી ઉજવવામાં આવશે. તેની શરૂઆત 5 નવેમ્બરના રોજ સ્નાન અને ભોજન સાથે થાય છે.
છઠનો તહેવાર શા માટે ઉજવવામાં આવે છે?
શાસ્ત્રો અનુસાર કારતક મહિનામાં સૂર્ય નીચ રાશિમાં હોય છે, તેથી સૂર્ય ભગવાનની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે. જેથી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ તમને પરેશાન ન કરે. ષષ્ઠી તિથિનો સંબંધ બાળકની ઉંમર સાથે છે, તેથી સૂર્ય ભગવાન અને ષષ્ઠીની પૂજા કરવાથી બાળકનો જન્મ અને તેના આયુષ્યનું રક્ષણ થાય છે. છઠ્ઠી મૈયા બાળકના જન્મના છઠ્ઠા દિવસે વિધાતા સાથે મળીને ભવિષ્ય લખે છે જેના પરથી તેનુ જીવન કેવુ જશે તે નક્કી થાય છે. સ્નાન અને ભોજન એ છઠ તહેવારના પ્રથમ દિવસની વિધિ છે, જેમાં ભક્તો તેમના શરીર અને મનને શુદ્ધ કરવા માટે આ પ્રક્રિયાનું પાલન કરે છે. આ દિવસ મુખ્યત્વે શુદ્ધતા અને સાદા ભોજનનું મહત્ત્વ છે.
નહાય-ખાયનું મહત્ત્વ
છઠના પહેલા દિવસે વહેલી સવારે પવિત્ર નદી, તળાવ કે ઘરમાં સ્નાન કરવું જોઈએ. પાણીમાં થોડું ગંગાજળ મિક્સ કરીને અવશ્ય લો. સ્નાન કર્યા પછી, આખું ઘર, ખાસ કરીને રસોડું, સાફ કરવામાં આવે છે. રસોડાને શુદ્ધ અને પવિત્ર રાખવામાં આવે છે. આ પછી, ભક્તો છઠ પૂજાના નિયમોનું પાલન કરવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે.
સ્નાન અને જમવાના દિવસે, ઉપવાસ કરનાર વ્યક્તિ ફક્ત સાદો, આરોગ્યપ્રદ ખોરાક જ ખાય છે
સ્નાન અને જમવાના દિવસે, ઉપવાસ કરનાર વ્યક્તિ ફક્ત સાદો, આરોગ્યપ્રદ ખોરાક જ ખાય છે. સામાન્ય રીતે ચોખા, ચણાની દાળ અને કોળાની કઢી બનાવવામાં આવે છે. ભોજનમાં લસણ, ડુંગળી કે કોઈપણ પ્રકારના મસાલાનો ઉપયોગ થતો નથી. ખાદ્યપદાર્થો માટીના અથવા કાંસાના વાસણોમાં રાંધવામાં આવે છે અને તેને લાકડાની અથવા ગાયના છાણા પર રાંધવાનું પરંપરાગત છે. ઉપવાસ કરનાર વ્યક્તિ શુદ્ધતા સાથે તેનું સેવન કરે છે અને તે પછી જ પરિવારના અન્ય સભ્યો ભોજન કરે છે.
બીજા દિવસે ખરણા
બીજા દિવસને "લોહંડા-ખરણા" કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે લોકો ઉપવાસ રાખે છે અને સાંજે ખીરનું સેવન કરે છે. ખીર શેરડીના રસમાંથી બને છે. આમાં મીઠું કે ખાંડનો ઉપયોગ થતો નથી.
ત્રીજા દિવસે અસ્ત થતા સૂર્યને અર્ઘ્ય
છઠ પર્વમાં ત્રીજા દિવસે ઉપવાસ કર્યા બાદ અસ્ત થતા સૂર્યને અર્ઘ્ય ચઢાવવામાં આવે છે. આ સાથે ખાસ પ્રકારની વાનગી “થેકુવા” અને મોસમી ફળો આપવામાં આવે છે. અર્ઘ્ય દૂધ અને પાણી સાથે આપવામાં આવે છે.
ચોથા દિવસે ઉગતા સૂર્યને અર્ઘ્ય
ચોથા દિવસે, અંતિમ અર્ઘ્ય સંપૂર્ણ રીતે ઉગતા સૂર્યને અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ પછી કાચા દૂધ અને પ્રસાદનું સેવન કરીને વ્રતનું સમાપન કરવામાં આવે છે.
