- શ્રી હરિ ભગવાન વિષ્ણુ તેમની ચાર મહિનાની યોગ નિદ્રામાંથી જાગે
- એકાદશી 4 નવેમ્બર, શુક્રવારના રોજ છે
- દેવઉઠી એકાદશી વ્રતનું ફળ એક હજાર અશ્વમેધ યજ્ઞ અને સો રાજસૂય યજ્ઞ સમાન
હિંદુ ધાર્મિક ગ્રંથોમાં કારતક શુક્લ એકાદશીને દેવઉઠી એકાદશી કહે છે. આ દિવસે શ્રી હરિ ભગવાન વિષ્ણુ તેમની ચાર મહિનાની યોગ નિદ્રામાંથી જાગે છે. આ પવિત્ર તિથિને દેવઉઠી એકાદશી અથવા દેવ પ્રબોધિની એકાદશી પણ કહેવામાં આવે છે. આ વખતે આ એકાદશી 4 નવેમ્બર, શુક્રવારના રોજ છે. ચાર મહિનાથી અટકેલા માંગલિક કાર્યો પણ આ દિવસથી શરૂ થાય છે. કારતક પંચ તીર્થ મહાસ્નાન પણ આ દિવસથી શરૂ થાય છે અને કારતક પૂર્ણિમા સુધી ચાલુ રહે છે. જે લોકો કારતકમાં આખા મહિનામાં સ્નાન કરે છે, તેઓ માટે એકાદશીની તિથિથી 'પંચભિકા વ્રત' શરૂ થાય છે, જે પાંચ દિવસ સુધી ઉપવાસ કરીને કરવામાં આવે છે. આ ધર્મ, અર્થ, કામ, મોક્ષની પ્રાપ્તિ માટે કરવામાં આવે છે.
દેવઉઠી એકાદશીનું મહત્વ
પદ્મ પુરાણમાં ઉલ્લેખિત એકાદશી મહાત્યમ અનુસાર દેવઉઠી એકાદશી વ્રતનું ફળ એક હજાર અશ્વમેધ યજ્ઞ અને સો રાજસૂય યજ્ઞ સમાન છે. એકાદશીનું વ્રત શાંતિ આપનાર મોક્ષ દાયની છે. આ દિવસે પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન અને ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ વ્રત કરવાથી જન્મ-જન્મના પાપોનું શમન થાય છે અને જન્મ-મરણના ચક્રમાંથી મુક્તિ મળે છે. વિષ્ણુ પુરાણ અનુસાર જે લોકો કોઈ પણ કારણથી, લોભના કારણે કે આસક્તિના કારણે એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરે છે, તેઓ તમામ દુ:ખોથી મુક્ત થઈને જન્મ-મરણના ચક્રમાંથી મુક્ત થઈ જાય છે.
દેવઉઠી એકાદશી શુભ સમય
પંચાંગ અનુસાર કારતક માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશી તિથિ 3 નવેમ્બર, ગુરુવારે સાંજે 7.30 વાગ્યાથી શરૂ થઈ રહી છે. આ તિથિ બીજા દિવસે શુક્રવાર 4 નવેમ્બરે સાંજે 06.08 કલાકે સમાપ્ત થશે. આવી સ્થિતિમાં ઉદયતિથિના આધારે દેવઉઠી એકાદશી વ્રત 4 નવેમ્બરે રાખવામાં આવશે અને આ દિવસે દેવતાઓને જગાડવામાં આવશે.
