- પહેલો પ્રવાહ સ્વર્ગમાં ગયો, બીજો જમીન પર રહ્યો અને ત્રીજો પાતાળમાં વહી ગયો
- પૃથ્વી તત્વ પાતાળ ગંગા છે, જળ તત્વ ભાગીરથી છે
- અગ્નિ તત્વ આકાશ ગંગા છે
દેવી પાર્વતીએ ભગવાન શિવને પૂછ્યું કે શું ગંગામાં ડૂબકી લગાવવાથી ખરેખર બધા પાપ ધોવાઇ જાય છે કારણ કે તેમણે જોયું હતું કે ઘણી વખત ગંગામાં ડૂબકી માર્યા પછી પણ લોકો દુખી હતા. તેના પર ભગવાન શિવે જવાબ આપ્યો કે ગંગામાં શક્તિ છે, પરંતુ આ લોકોએ પાપનાશક ગંગામાં સ્નાન પણ નથી કર્યું, તેઓ પાણીમાં ડૂબકી લગાવીને જ આવે છે.
પાર્વતીજીની શંકા દૂર કરવા માટે શંકરજીએ પૃથ્વી પર કુષ્ઠરોગીનું રૂપ ધારણ કર્યું અને ગંગાજી પાસેના ખાડામાં બેસી ગયા, પાર્વતીજીએ એક સુંદર સ્ત્રીનું રૂપ ધારણ કર્યું.
તે ગંગામાં સ્નાન કરીને પાછા ફરતા લોકોને તેમના રક્તપિત્તથી પીડિત પતિને બહાર કાઢવા માટે વિનંતી કરશે અને તેમને એ પણ કહેશે કે જો વ્યક્તિના પાપો હજુ પણ હોય તો, બહાર કાઢેલી વ્યક્તિને રક્તપિત્ત થઈ શકે છે. આ સાંભળીને કોઈએ ભગવાન શિવને ખાડામાંથી બહાર કાઢ્યા નહીં. ઘણી રાહ જોયા પછી એક યુવક આવ્યો અને બોલ્યો, 'મા! મેં ભૂતકાળમાં અનેક પાપ કર્યા છે, પરંતુ ગંગામાં સ્નાન કરવાથી બધાં પાપ ધોવાઈ જાય છે આમ કહી તેમણે શિવજીને બહાર કાઢ્યા.આના પર ભગવાન શિવે પાર્વતીને કહ્યું, "આટલા બધા લોકોમાંથી આ એકમાત્ર વ્યક્તિ છે જેણે ગંગામાં સ્નાન કર્યું છે."
વામનાવતારમાં શ્રી વિષ્ણુએ જમીન તરફ ત્રણ પગલાંનું બીજું પગલું ભર્યું
જ્યારે વામનાવતારમાં શ્રી વિષ્ણુએ જમીન તરફ ત્રણ પગલાંનું બીજું પગલું ભર્યું ત્યારે તેમના ડાબા પગના અંગૂઠાના ધક્કાને કારણે બ્રહ્માજીએ કમંડળમાં ભરેલા બ્રહ્માંડનું સૂક્ષ્મ જળ છીપ તૂટી ગયું. ભગીરથની તપસ્યાથી આ પાણી વિષ્ણુના ચરણ ધોઈને ગંગાના રૂપમાં પૃથ્વી પર આવ્યું.
શિવે ગંગાને પોતાની જટામાં સ્થાન આપ્યું
ગંગાની ગતિને નિયંત્રિત કરવા માટે ભગવાન શિવે ગંગાને પોતાની જટામાં સ્થાન આપ્યું. પહેલો પ્રવાહ સ્વર્ગમાં ગયો, બીજો જમીન પર રહ્યો અને ત્રીજો પાતાળમાં વહી ગયો, તેથી ગંગાના ત્રણ પ્રવાહોનું વર્ણન જોવા મળે છે, પાતાળ ગંગા, ભાગીરથી ગંગા અને આકાશ ગંગા. પૃથ્વી તત્વ પાતાળ ગંગા છે, જળ તત્વ ભાગીરથી છે અને અગ્નિ તત્વ આકાશ ગંગા છે. તેથી જ ગંગાને ત્રિપથગામિની અથવા ત્રિપદાગામિની કહેવામાં આવે છે. વિષ્ણુ સાથેના સંબંધને કારણે ગંગાને વિષ્ણુપદી કહેવામાં આવે છે.
