- નવરાત્રિએ નવ દિવસ સુધી માતાના નવ સ્વરૂપોની થાય પૂજા
- આ વર્ષે શારદીય નવરાત્રિ 26 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈ રહી છે
- નવ અલગ અલગ રૂપનું વિશેષ મહત્ત્વ
હિન્દુ ધર્મમાં ઘણા ઉપવાસ અને તહેવારો ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવારો અને વ્રતનું વિશેષ મહત્વ છે. હિન્દુ ધર્મમાં દેવી-દેવતાઓની પૂજા કરવામાં આવે છે. આમાંનો સૌથી મહત્વનો તહેવાર છે નવરાત્રિ. નવરાત્રિ એ દેવી માતા સાથે સંકળાયેલો તહેવાર છે, જેમાં 9 દિવસ સુધી માતાના નવ સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવે છે.
પ્રથમ દિવસે કળશની સ્થાપના કરવામાં આવે છે અને માતાને ઘરના મંદિરમાં બિરાજમાન કરવામાં આવે છે. તે પછી, નવ દિવસ સુધી, માતા દેવી ભક્તોના ઘરે બિરાજે છે. આ દરમિયાન લોકો ઉપવાસ કરે છે. માતાની પૂજા, અર્ચના અને આરતી કરવામાં આવે છે. વર્ષમાં ચાર નવરાત્રિ હોય છે, જેમાંથી ચૈત્ર અને શારદીય નવરાત્રિનું વિશેષ મહત્વ છે. શારદીય નવરાત્રી પછી તહેવારોની હારમાળા શરૂ થાય છે. આ વર્ષે શારદીય નવરાત્રિ 26 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈ રહી છે.
માતા શૈલપુત્રી
નવરાત્રિના પહેલા દિવસે માતા શૈલપુત્રીની પૂજા કરવામાં આવે છે. જે હિમાલયના પુત્રી પાર્વતી તરીકે અવતરેલ. તેમના જમણાં હાથમાં ત્રિશુળ અને ડાબા હાથમાં કમળપુષ્પ તેમજ મસ્તક પર ચંદ્ર ધારણ કરેલો છે. તેમનું વાહન ગાય છે (ક્યાંક વૃષભ પણ કહ્યું છે). નવરાત્રીના પ્રથમ દિવસે નવદુર્ગાનાં આ સ્વરૂપનું પૂજન અર્ચન કરાય છે.
દેવી બ્રહ્મચારિણી
દુર્ગા પૂજાના બીજા દિવસે દેવી બ્રહ્મચારિણીની પૂજા કરવામાં આવે છે. મા બ્રહ્મચારિણી એક હાથમાં કમળ અને બીજા હાથમાં કમંડલ ધરાવે છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, માતા બ્રહ્મચારિણીએ હજારો વર્ષો સુધી કઠોર તપસ્યા કરી, જેના પછી તેમનું નામ તપશ્ચરિણી અથવા બ્રહ્મચારિણી પડ્યું. તેની વિધિવત પૂજા કરવાથી ભક્તોની તમામ મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે.
ચંદ્રઘંટા દેવી
નવરાત્રિના ત્રીજા દિવસે ચંદ્રઘંટા દેવીની પૂજા કરવામાં આવે છે. તેના મસ્તક પર અર્ધચંદ્રાકાર ચંદ્ર છે અને તેમના હાથમાં ખડક, ત્રિશૂળ, ગદા,ધનુષ્ય બાણ, કમળ વગેરે છે. ચંદ્રઘંટા દેવીની પૂજા કરવાથી માનસિક અને આંતરિક શાંતિ મળે છે. તેમજ ભક્તોને પણ ઘણો લાભ મળે છે.
માતા કુષ્માંડા
શારદીય નવરાત્રિના ચોથા દિવસે માતા કુષ્માંડાની પૂજા કરવામાં આવે છે. જ્યારે બ્રહ્માંડમાં અંધકાર હતો, ત્યારે માતા દુર્ગાએ આ સ્વરૂપમાં બ્રહ્માંડની રચના કરી હતી. તેથી જ તે કુષ્માંડા તરીકે ઓળખાય છે. દેવી કુષ્માંડાને આઠ હાથ છે અને તે સિંહ પર સવારી કરે છે. ચક્ર, ગદા, ધનુષ્ય, કમંડલ, ધનુષ્ય બાણ અને કમળ તમામ ભુજાઓમાં સ્થાપિત છે.
દેવી સ્કંદમાતા
નવરાત્રિ પર્વના પાંચમા દિવસે દેવી સ્કંદમાતાની પૂજા કરવામાં આવે છે. સ્કંદમાતા ભગવાન શિવના પુત્ર કાર્તિકેયના માતા છે. માતાને ચાર હાથ છે. એક હાથમાં તેમણે પોતાના પુત્ર કાર્તિકેયને તેડેલ છે, અન્ય ત્રણ હાથમાં કમળનું ફૂલ, વરદ મુદ્રા અને સફેદ કમળ ધરાવે છે. દેવી સ્કંદમાતા સિંહ પર સવારી કરે છે અને તેમની પૂજા કરવાથી તમામ મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે.
માતા કાત્યાયની
દુર્ગા પૂજાના છઠ્ઠા દિવસે મા કાત્યાયનીની પૂજા કરવામાં આવે છે. માન્યતાઓ અનુસાર, તેમની પૂજા કરવાથી ધન, ઐશ્વર્ય અને મોક્ષ મળે છે. તેમનો રંગ સોના જેવો તેજસ્વી અને ચાર હાથ છે. તેમના હાથમાં અભય મુદ્રા, વર મુદ્રા, ખડગ અને કમળનું પુષ્પ શોભે છે.
મા કાલરાત્રિ
નવરાત્રિના સાતમા દિવસે મા કાલરાત્રિની પૂજા કરવામાં આવે છે. તે તમામ પ્રકારની આસુરી શક્તિઓનો નાશ કરવા માટે જાણીતો છે. મા કાલરાત્રિને ત્રણ આંખો અને ચાર હાથ છે. માતાએ પોતાના હાથમાં ખડગ, લોખંડનું શસ્ત્ર, અભય મુદ્રા અને વર મુદ્રા ધારણ કરેલ છે. તેમની પૂજા કરવાથી વ્યક્તિને દરેક પ્રકારની સમસ્યાઓમાંથી મુક્તિ મળે છે.
માતા મહાગૌરી
નવરાત્રિ તહેવારના આઠમા દિવસે દેવી મહાગૌરીની વિધિવત પૂજા કરવામાં આવે છે. માતા બળદ પર સવારી કરે છે અને તેનો રંગ પણ ગૌર એટલે કે સફેદ છે. તેમના વસ્ત્રો પણ સફેદ રંગના છે અને તેમને ચાર હાથ છે. માતા મહાગૌરી ચારેય ભુજાઓમાં અભય મુદ્રા, ત્રિશુલ, ડમરુ અને વર મુદ્રા ધરાવે છે. તેની પૂજા કરવાથી દરેક પ્રકારના દુ:ખ દૂર થાય છે.
મા સિદ્ધિદાત્રી
નવરાત્રિના નવમા અને છેલ્લા દિવસે માતા સિદ્ધિદાત્રીની પૂજા કરવામાં આવે છે. તેમની પૂજા કરવાથી રિદ્ધિ-સિદ્ધિની પ્રાપ્તિ થાય છે અને તમામ પરેશાનીઓ દૂર થાય છે. માતાના ચાર હાથ છે જેમાં તે કમળ, ચક્ર, ગદા અને શંખ ધરાવે છે. દેવી સિદ્ધિદાત્રી સિંહ પર સવારી કરે છે
