શંકરાચાર્ય જયંતી 21 એપ્રિલ 2026ના રોજ ઉજવાશે અને આ દિવસે તેમની 1238મી જન્મજયંતિ મનાવવામાં આવી રહી છે. તેમણે તે સમય દરમિયાન હિંદુ સંસ્કૃતિને ફરી જીવંત બનાવી, જ્યારે તે પતનની દિશામાં જઈ રહી હતી. તેમણે અદ્વૈત વેદાંતનો પ્રચાર કર્યો અને આધ્યાત્મિક જાગૃતિ ફેલાવી. આદી શંકરાચાર્યને સનાતન ધર્મના મહાન દાર્શનિક અને સંસ્થાપક તરીકે માનવામાં આવે છે. તેમણે માત્ર અદ્વૈત વેદાંતનો પ્રચાર જ કર્યો નહોતો, પરંતુ સમગ્ર ભારતને આધ્યાત્મિક રીતે એક સૂત્રમાં બાંધવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. તે સમય દરમિયાન દેશમાં વિવિધ મત, પંથ અને પરંપરાઓ પ્રચલિત હતી, જેના કારણે ધાર્મિક એકતા કમજોર બની રહી હતી. આ પરિસ્થિતિમાં આદી શંકરાચાર્યએ ચાર દિશાઓમાં ચાર મુખ્ય ધામોની સ્થાપના કરી, જેથી દેશભરમાં આધ્યાત્મિક સંતુલન અને એકતા જાળવી શકાય.
કોણ છે આદી શંકરાચાર્ય
આદી શંકરાચાર્ય 8મી સદીના મહાન હિંદુ દાર્શનિક હતા, જેમનો જન્મ કાલડી ગામમાં થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ શંકર હતું અને “આદી” શબ્દ તેમને શંકરાચાર્ય પરંપરાના સ્થાપક તરીકે આપવામાં આવ્યુ. તેમના પિતા શિવગુરુ અને માતા આર્યામ્બા હતા. બાળપણથી જ તેઓ અત્યંત બુદ્ધિશાળી હતા અને માત્ર 8 વર્ષની ઉંમરે જ વેદોનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી લીધું હતું. કહેવાય છે કે તેમણે નાની ઉંમરે જ સંન્યાસ લઈ લીધો અને જ્ઞાનની શોધમાં નીકળી પડ્યા.
શા માટે ચારેય દિશામાં મઠોની સ્થાપના કરી?
સમાજમાં ધાર્મિક ગેરસમજ, વિવિધ મત વચ્ચેના વિવાદ અને વેદોના સાચા જ્ઞાનના અભાવને દૂર કરવા માટે આદી શંકરાચાર્યએ મઠોની સ્થાપના કરી. આ મઠો માત્ર ધાર્મિક કેન્દ્રો નહોતા, પરંતુ સનાતન ધર્મની રક્ષા, સંગઠન અને જ્ઞાનના પ્રસાર માટે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા.
તેમણે ભારતના ચારેય દિશાઓમાં મુખ્ય મઠો સ્થાપ્યા:
શૃંગેરી મઠ (દક્ષિણ)
દ્વારકા મઠ (પશ્ચિમ)
પુરી મઠ (પૂર્વ)
જ્યોતિર્મઠ (ઉત્તર, બદ્રીનાથ નજીક)
આ રીતે આદી શંકરાચાર્યએ સમગ્ર ભારતમાં આધ્યાત્મિક એકતા સ્થાપી અને સનાતન ધર્મને મજબૂત બનાવ્યો.
ચાર ધામ—બદ્રીનાથ ધામ (ઉત્તર), રામેશ્વરમ (દક્ષિણ), જગન્નાથ પુરી (પૂર્વ) અને દ્વારકા (પશ્ચિમ)—દેશના ચારેય ખૂણામાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા. આ ધામોનું મુખ્ય ઉદ્દેશ હતું કે ભક્તો સમગ્ર ભારતની યાત્રા કરે અને વિવિધ સંસ્કૃતિઓ, ભાષાઓ અને પરંપરાઓને જાણે, જેના દ્વારા રાષ્ટ્રીય એકતા મજબૂત બને.
આદી શંકરાચાર્યનું માનવું હતું કે આધ્યાત્મિક વિકાસ કોઈ એક સ્થળ પૂરતો મર્યાદિત ન રહે, પરંતુ સમગ્ર દેશમાં ફેલાય. તેમણે આ ધામોને માત્ર ધાર્મિક સ્થળ તરીકે નહીં, પરંતુ જ્ઞાન અને સાધનાના કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવ્યા. સાથે સાથે તેમણે ચાર મઠોની સ્થાપના પણ કરી જ્યોતિર્મઠ (ઉત્તર), શ્રૃંગેરી મઠ (દક્ષિણ), ગોવર્ધન મઠ (પૂર્વ) અને શારદા મઠ (પશ્ચિમ)—જે આજે પણ વેદ અને શાસ્ત્રોની પરંપરા જાળવી રાખે છે.
ચાર ધામોની સ્થાપના પાછળ એક મહત્વપૂર્ણ ઉદ્દેશ મોક્ષનો માર્ગ બતાવવાનો પણ હતો. માન્યતા છે કે આ ચારેય ધામોની યાત્રા કરવાથી વ્યક્તિને જન્મ-મરણના ચક્રમાંથી મુક્તિ મળે છે. આ રીતે આદી શંકરાચાર્યએ ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક રીતે ભારતને એકતામાં બાંધવાનું ઐતિહાસિક કાર્ય કર્યું, જેના પ્રભાવ આજે પણ જોવા મળે છે.
આ પણ વાંચો: Chardham Yatra 2026: ચારધામ યાત્રા હરિદ્વારથી જ કેમ શરૂ થાય છે?
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
