હિંદુ ધર્મમાં ધનતેરસના પર્વનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ છે. કારતક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ત્રયોદશી તિથિએ ધનતેરસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન ધન્વંતરિ, માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન કુબેરની પૂજા-અર્ચના કરવાની પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરવાથી ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે અને ધનલાભના યોગ બને છે.
ધનતેરસના દિવસે સોનું, ચાંદી અને નવાં વાસણો ખરીદવાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. આજકાલ લોકો પોતાની પસંદગી અને આર્થિક ક્ષમતા અનુસાર ઘરેણાંથી લઈને ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો સુધીની વસ્તુઓ ખરીદે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ધનતેરસ પર સોનું-ચાંદી અને ધાતુની વસ્તુઓ ખરીદવાની પરંપરા કેવી રીતે શરૂ થઈ? સમયની સાથે આ પરંપરામાં કેવા ફેરફારો આવ્યા? ચાલો જાણીએ તેની પાછળની પૌરાણિક કથા.
સમુદ્રમંથન સાથે જોડાયેલી છે ધનતેરસની પરંપરા
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, સમુદ્રમંથન દરમિયાન કારતક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ત્રયોદશી તિથિએ ભગવાન વિષ્ણુના અંશાવતાર ભગવાન ધન્વંતરિ પ્રગટ થયા હતા. તેમના હાથમાં અમૃતથી ભરેલો કળશ હતો. ભગવાન ધન્વંતરિનું પ્રાગટ્ય સમગ્ર સૃષ્ટિને રોગો અને શારીરિક કષ્ટોમાંથી મુક્તિ અપાવવાના હેતુથી થયું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આ જ કારણથી ભગવાન ધન્વંતરિને આયુર્વેદ અને આરોગ્યના આદિદેવ તરીકે પૂજવામાં આવે છે. તેમના હાથમાં ધાતુનો અમૃતકળશ હોવાથી ધનતેરસના દિવસે ધાતુની વસ્તુઓ ખરીદવાની પરંપરા શરૂ થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે નવી ધાતુની વસ્તુઓ ઘરમાં લાવવી શુભ હોય છે. તેને સમૃદ્ધિ, આરોગ્ય અને શુભતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
પહેલાં અને અત્યારની ખરીદીની પરંપરામાં શું છે તફાવત?
પ્રાચીન સમયમાં ધનતેરસના દિવસે તાંબા, પિત્તળ અને કાંસાના વાસણો ખરીદવાની પરંપરા હતી. લોકો આ દિવસે નવાં અને શુદ્ધ ધાતુનાં વાસણો ઘરે લાવતા હતા. આ વસ્તુઓને ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ અને શુભતાના આગમનનું પ્રતીક માનવામાં આવતી હતી.
સમયની સાથે લોકોની જીવનશૈલી અને ખરીદીની પસંદગીમાં પણ ફેરફાર થયો છે. પહેલાં જ્યાં ધનતેરસના દિવસે મુખ્યત્વે પરંપરાગત ધાતુનાં વાસણો ખરીદવામાં આવતાં હતાં, ત્યાં હવે લોકો સોનું, ચાંદી, ઘરેણાં અને વિવિધ ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો પણ ખરીદે છે. લોકો પોતાની આર્થિક ક્ષમતા અને જરૂરિયાત અનુસાર ખરીદી કરે છે.
ધનતેરસ પર સોનું-ચાંદી ખરીદવું શા માટે શુભ માનવામાં આવે છે?
ધનતેરસના દિવસે ભગવાન ધન્વંતરિ અમૃતથી ભરેલો ધાતુનો કળશ લઈને પ્રગટ થયા હતા. આ પૌરાણિક પ્રસંગને કારણે આ દિવસે ધાતુની વસ્તુઓ ખરીદવાની પરંપરા વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે. ખાસ કરીને સોનું અને ચાંદી ખરીદવી શુભ માનવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ધનતેરસ પર સોનું-ચાંદી ખરીદવાથી ઘરમાં અખંડ સમૃદ્ધિનું આગમન થાય છે. આ ઉપરાંત ઘરમાં માન-સન્માન, યશ અને સકારાત્મક ઊર્જાનો વાસ રહે છે તેવી પણ માન્યતા છે.
આ જ કારણથી ધનતેરસના દિવસે લોકો માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન કુબેરની પૂજા સાથે સોનું, ચાંદી કે અન્ય શુભ ધાતુઓની ખરીદી કરે છે. આ પર્વ માત્ર ખરીદીનો અવસર નથી, પરંતુ આરોગ્ય, ધન અને સુખ-સમૃદ્ધિની કામના કરવાનો પણ ખાસ દિવસ છે.
આ પણ વાંચો: Diwali Decoration: દિવાળી પર ઘરના મુખ્ય દરવાજે લગાવો ખાસ પાનનું તોરણ, જાણો આંબા અને આસોપાલવના પાનનું ધાર્મિક મહત્ત્વ
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
