આપણી વૈદિક પરંપરામાં યંત્ર સાધનાનું સ્થાન ખૂબ જ વિશેષ, ગૂઢ અને ફળદાયી માનવામાં આવ્યું છે. વેદો, પુરાણો અને તંત્રશાસ્ત્ર અનુસાર યંત્રો એ કેવળ ધાતુ પર અંકિત થયેલી રેખાઓ નથી, પરંતુ તે સાક્ષાત દેવી-દેવતાઓના ભૌતિક સ્વરૂપ અને શક્તિશાળી ઊર્જા કેન્દ્રો છે. શ્રીયંત્રમાં આદિશક્તિ માતા મહાલક્ષ્મીનો પવિત્ર વાસ અને પરમ આધ્યાત્મિક-ભૌતિક સમૃદ્ધિનું પ્રતીક છે જ્યારે કુબેર યંત્ર એ ધનભંડારના અધિપતિ ભગવાન કુબેરની કૃપા પ્રાપ્ત કરી સ્થિર સંપત્તિ જાળવવાનું ઉત્તમ સાધન છે.

શાસ્ત્રો મુજબ માતા લક્ષ્મી ધનનું નિર્માણ અને પ્રદાન કરે છે, જ્યારે ભગવાન કુબેર તે ધનનું રક્ષણ અને યોગ્ય નિયમન કરે છે. આથી, જીવનમાં પૂર્ણતા અને અખંડ સમૃદ્ધિ મેળવવા માટે આ બંને યંત્રોની મહત્તા અદ્વિતીય છે.

શ્રીયંત્ર : યંત્રરાજની દૈવીય રચના, પૂજન અને લાભ

શ્રીયંત્રને `યંત્રરાજ' અેટલે કે યંત્રોનો રાજા કહેવામાં આવે છે. તે જગતજનની આદિ પરાશક્તિ શ્રી ત્રિપુરસુંદરી (માતા મહાલક્ષ્મી)નું પવિત્ર નિવાસસ્થાન છે. તે કેવળ ધનપ્રાપ્તિનું સાધન નથી, પરંતુ બ્રહ્માંડની સૃષ્ટિ, સ્થિતિ અને લયનું ગણિતીય પ્રતિબિંબ છે.

શ્રીયંત્રની રચના અને પવિત્ર ભૂમિતિ

શ્રીયંત્ર એ પવિત્ર ભૂમિતિનું સર્વોત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.

- શિવ-શક્તિનું મિલન : આ યંત્ર ૯ પરસ્પર છેદતા ત્રિકોણોથી બનેલું છે. જેમાં ૪ ઊર્ધ્વમુખી (ઉપર તરફ) ત્રિકોણ પુરુષ તત્ત્વ એટલે કે ભગવાન શિવનું અને ૫ અધોમુખી (નીચે તરફ) ત્રિકોણ પ્રકૃતિ એટલે કે પરાશક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

- ૪૩ લઘુ ત્રિકોણ : આ ૯ ત્રિકોણોના સંયોજનથી ૪૩ નાના સંતુલિત ત્રિકોણો બને છે.

- અષ્ટદળ અને ષોડશદળ : ત્રિકોણોની બહાર આઠ પાંખડીઓવાળું (અષ્ટદળ) અને તેની બહાર સોળ પાંખડીઓવાળું (ષોડશદળ) કમળ આવેલું હોય છે.

- ભૂપુર અને કેન્દ્રબિંદુ : સૌથી બહાર ચાર પવિત્ર દ્વાર ધરાવતો ચોરસ ભાગ ભૂપુર છે. યંત્રના મધ્યમાં એક સૂક્ષ્મ બિંદુ હોય છે, જે પરબ્રહ્મ અને અનંત ઊર્જાનું કેન્દ્ર છે.

શ્રીયંત્ર સપાટ પ્લેટ (ભૂપૃષ્ઠ) અને પિરામિડ આકારના (મેરુપૃષ્ઠ) સ્વરૂપે પૂજાય છે. સ્ફટિક, પારદ, ચાંદી કે તાંબાનું શ્રીયંત્ર અતિ ફળદાયી ગણાય છે. 

સ્થાપન અને પૂજન વિધિ

- દિશા અને મુહૂર્ત : શુક્રવાર, અક્ષય તૃતીયા, ધનતેરસ કે નવરાત્રી જેવા શુભ દિવસે પૂજાઘરમાં પૂર્વ કે ઈશાન ખૂણામાં (ઉત્તર-પૂર્વ) લાલ/પીળા રેશમી વસ્ત્ર પર સ્થાપિત કરવું.

- અભિષેક અને અર્ચન : ગંગાજળ અને પંચામૃતથી સ્નાન કરાવી, અક્ષત, કંકુ-ચંદનનું તિલક કરવું. લાલ ગુલાબ કે કમળનું પુષ્પ, ગાયના ઘીનો દીવો અને નૈવેદ્યમાં ખીર ધરાવવી.

- મંત્ર જાપ : સ્ફટિકની માળાથી નીચેના મંત્રનો દરરોજ ઓછામાં ઓછો ૧૦૮ વાર મંત્ર જાપ કરવો.

ॐશ્રીં હ્રીં ક્લીં મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ

સાધનાથી થતા અલૌકિક લાભ

- વાસ્તુદોષ નિવારણ : શ્રીયંત્રમાંથી ઉત્સર્જિત થતી ઊર્જા ઘરમાંથી નકારાત્મકતા અને વાસ્તુદોષ દૂર કરે છે.

- સ્થિર લક્ષ્મી પ્રાપ્તિ : વ્યાપારમાં પ્રગતિ થાય છે અને અટકેલા નાણાં છૂટા થાય છે.

- માનસિક શાંતિ : મધ્ય બિંદુ પર ધ્યાન (ત્રાટક) ધરવાથી એકાગ્રતા વધે છે અને તણાવ દૂર થાય છે. 

કુબેર યંત્ર : સમૃદ્ધિ અને સ્થિર સંપત્તિનું દૈવીય દ્વાર

ભગવાન કુબેર ઉત્તર દિશાના દિગ્પાલ અને દેવોના ખજાનચી છે. કુબેર યંત્ર એ ધનની સ્થિરતા, સંગ્રહ અને ઋણમુક્તિ માટેનું સર્વોત્તમ સાધન છે. 

રચના અને રહસ્યમય અંકશાસ્ત્ર

કુબેર યંત્ર વૈદિક અંકશાસ્ત્ર પર આધારિત એક અત્યંત શક્તિશાળી જાદુઈ ચોરસ છે.

-ધાતુ સ્વરૂપ : આ યંત્ર તાંબુ, ચાંદી, અષ્ટધાતુ કે ભોજપત્ર પર અષ્ટગંધથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. 

સ્થાપન અને પૂજન વિધિ

- દિશા અને મુહૂર્ત : ધનતેરસ, દિવાળી કે સુદ પક્ષના ગુરુવાર/શુક્રવારે પૂજાઘરમાં, તિજોરી પર કે વ્યાપારના ગલ્લામાં ઉત્તર દિશા તરફ મુખ રાખી સ્થાપિત કરવું.

- અર્ચન અને નૈવેદ્ય : ગંગાજળ-પંચામૃતથી સ્નાન કરાવી, હળદર-ચંદનનું તિલક કરવું. પીળાં પુષ્પો અને ભોગમાં પીળી મીઠાઈ કે ગોળ ધરાવવો.

- મંત્ર જાપ : દરરોજ ૧૦૮ વાર નીચે આપેલા કુબેર મંત્રનો જાપ કરવો.

ॐયક્ષાય કુબેરાય વૈશ્રવણાય ધનધાન્યાધિપતયે ।

ધનધાન્યસમૃદ્ધિં મે દેહિ દાપય સ્વાહા ॥ 

સાધનાથી થતા અલૌકિક લાભ

- ધનનો વ્યય અટકાવવો : અણધાર્યા ખર્ચાઓ રોકીને સ્થિર સંપત્તિ અને બચતમાં વૃદ્ધિ કરે છે.

- દેવામાંથી મુક્તિ : આર્થિક સંકટો દૂર કરી આવકના નવા માર્ગો ખોલે છે.

- વ્યાપાર વૃદ્ધિ : દુકાન કે ઓફિસમાં સ્થાપના કરવાથી ગ્રાહકોની અવરજવર અને નફામાં વધારો થાય છે.

શ્રીયંત્ર અને કુબેર યંત્ર એ કેવળ પૂજા સામગ્રી નથી, પરંતુ સાક્ષાત બ્રહ્માંડિય ચેતનાના જીવંત સાધનો છે. શ્રીયંત્ર દ્વારા ઘરમાં સૌભાગ્ય અને આધ્યાત્મિક ઊર્જાનો પ્રવાહ વહે છે, જ્યારે કુબેર યંત્ર તે સમૃદ્ધિને સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે. જે ઘરમાં શ્રદ્ધા, પવિત્રતા અને નિયમિતતા સાથે આ બંને યંત્રોની આરાધના થાય છે, ત્યાં રિદ્ધિ-સિદ્ધિ, દીર્ઘાયુ, સદ્બુદ્ધિ અને અખંડ મંગળનો વાસ કાયમ માટે રહે છે.