હિંદુ ધર્મમાં શારદીય નવરાત્રિ અને દુર્ગા પૂજાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. અશ્વિન મહિનાના શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિથી નવમી સુધી શારદીય નવરાત્રિનો પર્વ ઊજવવામાં આવે છે. આ દરમિયાન ભક્તો માતા દુર્ગાનાં નવ સ્વરૂપોની પૂજા-અર્ચના કરે છે. બીજી તરફ, ખાસ કરીને પશ્ચિમ બંગાળ સહિત દેશનાં અનેક રાજ્યોમાં ષષ્ઠી તિથિથી દશેરા સુધી દુર્ગા પૂજાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
દુર્ગા પૂજાના સમાપન બાદ વિજયાદશમીના દિવસે માતા દુર્ગાની પ્રતિમાનું વિસર્જન કરવામાં આવે છે. આ પ્રસંગે ભક્તો માતાને ભાવભીની વિદાય આપે છે અને આગામી વર્ષે ફરી પધારવાની પ્રાર્થના કરે છે. ચાલો જાણીએ વર્ષ 2026માં દુર્ગા વિસર્જનની તારીખ, શુભ મુહૂર્ત, પૂજાવિધિ અને આ દરમિયાન કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
ક્યારે છે દુર્ગા વિસર્જન 2026?
દર વર્ષે વિજયાદશમીના દિવસે દુર્ગા વિસર્જન કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં અશ્વિન શુક્લ પક્ષની દશમી તિથિનો પ્રારંભ 20 ઓક્ટોબરના રોજ બપોરે 12:20 વાગ્યે થશે અને તેનો અંત 21 ઓક્ટોબરના રોજ બપોરે 2:11 વાગ્યે થશે.
દ્રિક પંચાંગ અનુસાર, દશેરા માટે 20 ઓક્ટોબરની તારીખ માન્ય ગણવામાં આવી છે. આ દિવસે ભક્તો ધાર્મિક વિધિ અનુસાર માતા દુર્ગાની પૂજા કર્યા બાદ તેમની પ્રતિમાનું વિસર્જન કરશે.
દુર્ગા વિસર્જન શુભ મુહૂર્ત
આપેલી પંચાંગની વિગતો અનુસાર, દુર્ગા વિસર્જન માટે બપોરે 12:50 વાગ્યાથી 2:49 વાગ્યા સુધીનો સમય શુભ માનવામાં આવ્યો છે. આ મુહૂર્તનો કુલ સમયગાળો 1 કલાક અને 59 મિનિટનો છે. જોકે, સ્થાનિક પંચાંગ અને વિસર્જન સ્થળના નિયમો અનુસાર સમયની પુષ્ટિ કરવી યોગ્ય રહેશે.
દુર્ગા વિસર્જનની પૂજાવિધિ
વિજયાદશમીના દિવસે માતા દુર્ગાની પ્રતિમાનું વિસર્જન કરતાં પહેલાં વિધિપૂર્વક પૂજા-અર્ચના કરવી જોઈએ. સૌપ્રથમ માતાની પ્રતિમા સામે ધૂપ અને દીવો પ્રગટાવો. ત્યારબાદ માતાને ફૂલ, અક્ષત, સિંદૂર, લાલ ચુંદડી અને નારિયેળ અર્પણ કરો.
પૂજા દરમિયાન માતા દુર્ગાના મંત્રોનો જાપ કરો અને હલવો, પૂરી તથા ખીરનો ભોગ ધરાવો. ત્યારબાદ માતાની આરતી ઉતારીને જાણતાં-અજાણતાં થયેલી ભૂલો માટે ક્ષમા માગો. માતા દુર્ગા પરિવાર પર સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ વરસાવે તેવી પ્રાર્થના કરો.
વિસર્જન સ્થળે પહોંચ્યા બાદ પણ સ્થાનિક પરંપરા અને નિયમો અનુસાર પૂજા કરી શકાય છે. ત્યારબાદ શ્રદ્ધા અને પવિત્રતાની ભાવના સાથે વિસર્જનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરો.
દુર્ગા વિસર્જન દરમિયાન આ બાબતોનું રાખો ધ્યાન
દુર્ગા વિસર્જન દરમિયાન સ્વચ્છતા અને પર્યાવરણની સુરક્ષાનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. પ્રતિમાનું વિસર્જન સ્વચ્છ જળમાં અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા મંજૂર કરાયેલા સ્થળે જ કરવું જોઈએ.
- ગંદા પાણી અથવા કચરાવાળી જગ્યાએ પ્રતિમાનું વિસર્જન કરવાનું ટાળો.
- શક્ય હોય ત્યાં સુધી સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલા કૃત્રિમ તળાવ અથવા નિયુક્ત વિસર્જન સ્થળનો ઉપયોગ કરો.
- નદી કે સરોવરમાં પ્રતિમાનું વિસર્જન કરતાં પહેલાં સ્થાનિક નિયમોનું પાલન કરો.
- પૂજાસામગ્રી અને પ્લાસ્ટિક જેવી વસ્તુઓ જળાશયમાં ન ફેંકો.
- વિસર્જન દરમિયાન ભીડમાં સાવચેતી રાખો અને બાળકો પર ખાસ ધ્યાન આપો.
દુર્ગા વિસર્જન માતા દુર્ગાને ભાવભીની વિદાય આપવાનો પવિત્ર પ્રસંગ છે. આ દિવસે શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને પર્યાવરણ પ્રત્યેની જવાબદારી સાથે વિધિ પૂર્ણ કરવી જોઈએ. નોંધનીય છે કે શુભ મુહૂર્ત અને ધાર્મિક વિધિઓમાં સ્થાનિક પરંપરા અનુસાર ફેરફાર હોઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: Grah Gochar: 17 ઓક્ટોબરે સૂર્યનું તુલા રાશિમાં ગોચર, આ રાશિએ કરિયર, પૈસા અને સ્વાસ્થ્યનું રાખવું પડશે ધ્યાન
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
