આજે દેશભરમાં વિજયાદશમી એટલે કે દશેરાનો તહેવાર ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ દિવસે દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં રાવણ, કુંભકર્ણ અને મેઘનાદનાં પૂતળાંનું દહન કરવામાં આવે છે.
જોકે, ભારતમાં કેટલીક એવી જગ્યાઓ પણ છે, જ્યાં દશેરા પર રાવણનું દહન કરવામાં આવતું નથી, પરંતુ તેની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ પાછળ સ્થાનિક ઇતિહાસ, ધાર્મિક આસ્થા અને પેઢીઓથી ચાલી આવતી માન્યતાઓ જોડાયેલી છે. ચાલો જાણીએ દેશની એવી સાત જગ્યાઓ વિશે, જ્યાં રાવણની પૂજા કરવાની પરંપરા જોવા મળે છે.
બિસરખ ગામ, ઉત્તર પ્રદેશ
ઉત્તર પ્રદેશના ગ્રેટર નોઇડામાં આવેલું બિસરખ ગામ રાવણ સાથે જોડાયેલી માન્યતાઓ માટે જાણીતું છે. સ્થાનિક પરંપરા અનુસાર, આ સ્થળ રાવણના પિતા ઋષિ વિશ્રવા સાથે સંબંધિત છે. આ કારણે ગામના લોકો રાવણને વિશેષ સન્માન આપે છે. અહીં દશેરાના દિવસે રાવણનું પૂતળું બાળવાને બદલે તેની પૂજા કરવામાં આવે છે. ગામમાં રાવણનું મંદિર પણ આવેલું છે, જ્યાં શ્રદ્ધાળુઓ પોતાની માન્યતા અનુસાર પૂજા-અર્ચના કરે છે.
મંદસૌર, મધ્ય પ્રદેશ
મધ્ય પ્રદેશનું મંદસૌર પણ રાવણની પૂજા માટે જાણીતું છે. સ્થાનિક માન્યતા અનુસાર, રાવણની પત્ની મંદોદરી આ વિસ્તારની હતી. તેથી મંદસૌરને રાવણનું સાસરું કહેવામાં આવે છે. અહીં જમાઈને સન્માન આપવાની પરંપરા સાથે રાવણની પૂજા જોડાયેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં વિજયાદશમીના દિવસે રાવણનું દહન કરવાને બદલે તેની પૂજા કરવામાં આવે છે.
રાવનગ્રામ, મધ્ય પ્રદેશ
મધ્ય પ્રદેશના વિદિશાથી આશરે 50 કિલોમીટર દૂર આવેલા રાવનગ્રામમાં પણ રાવણના પૂતળાનું દહન કરવામાં આવતું નથી. અહીંના સ્થાનિક લોકોની ધાર્મિક આસ્થામાં રાવણનું વિશેષ સ્થાન છે. ગામમાં રાવણની વિશાળ પ્રતિમા સ્થાપિત હોવાની પણ માન્યતા છે. આ પરંપરા દર્શાવે છે કે રામાયણનાં પાત્રો પ્રત્યે દેશના જુદા જુદા વિસ્તારોમાં અલગ-અલગ ધાર્મિક માન્યતાઓ જોવા મળે છે.
કાનપુર, ઉત્તર પ્રદેશ
ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરમાં આવેલું દશાનન મંદિર રાવણની પૂજા માટે પ્રસિદ્ધ છે. આ મંદિરનો ઇતિહાસ આશરે 135 વર્ષ જૂનો હોવાનું કહેવાય છે. અહીં મંદિરનાં દ્વાર આખું વર્ષ ખુલ્લાં રહેતાં નથી, પરંતુ દશેરાના દિવસે ભક્તોનાં દર્શન માટે ખોલવામાં આવે છે. અન્ય દિવસોમાં રાવણની પ્રતિમા ઢાંકેલી રાખવામાં આવે છે. વિજયાદશમીના દિવસે ભક્તો અહીં આવીને પૂજા કરે છે અને તેલના દીવા પ્રગટાવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, લોકો રાવણ પાસેથી બુદ્ધિ, જ્ઞાન અને શક્તિની પ્રાર્થના કરે છે.
જોધપુર, રાજસ્થાન
રાજસ્થાનના જોધપુરમાં કેટલાક સમુદાયો રાવણને પોતાના પૂર્વજ તરીકે માને છે. તેમની માન્યતાઓમાં રાવણનું સ્થાન વંશપરંપરા સાથે જોડાયેલું છે. આ કારણે દશેરાના દિવસે તેઓ રાવણનું પૂતળું બાળવાને બદલે તેની પૂજા કરે છે. આ પરંપરા સ્થાનિક સમુદાયોની ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સાંસ્કૃતિક ઓળખનો એક ભાગ છે.
કાકીનાડા, આંધ્ર પ્રદેશ
આંધ્ર પ્રદેશના કાકીનાડામાં રાવણને સમર્પિત મંદિર આવેલું છે. અહીં રાવણને પરાક્રમી શાસક અને ભગવાન શિવના પરમ ભક્ત તરીકે જોવામાં આવે છે. સ્થાનિક પરંપરા અનુસાર, મંદિરમાં રાવણની સાથે ભગવાન શિવની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે. રાવણની શિવભક્તિ અને તેની શક્તિને અહીં વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે.
કાંગડા, હિમાચલ પ્રદેશ
હિમાચલ પ્રદેશના કાંગડા જિલ્લામાં પણ રાવણને લઈને અલગ ધાર્મિક માન્યતાઓ પ્રચલિત છે. અહીં કેટલીક જગ્યાએ રાવણને ભગવાન શિવના મહાન ઉપાસક તરીકે સન્માન આપવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર, રાવણે કઠોર તપસ્યા કરીને ભગવાન શિવને પ્રસન્ન કર્યા હતા અને તેમની કૃપા પ્રાપ્ત કરી હતી. કેટલીક સ્થાનિક પરંપરાઓમાં રાવણને મોક્ષ મળ્યો હોવાનું પણ માનવામાં આવે છે. આ આસ્થાને કારણે અહીં કેટલાક લોકો દશેરા પર રાવણનું દહન કરવાને બદલે તેની પૂજા કરે છે.
સ્થાનિક આસ્થા અને પરંપરાઓનું અનોખું વૈવિધ્ય
ભારતમાં દશેરાની ઉજવણી અલગ-અલગ પ્રદેશોમાં વિવિધ રીતે કરવામાં આવે છે. મોટાભાગનાં સ્થળોએ રાવણદહન અનિષ્ટ પર સત્ય અને સદાચારના વિજયનું પ્રતીક છે, જ્યારે ઉપરોક્ત સ્થળોએ સ્થાનિક ઇતિહાસ, ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓને કારણે રાવણની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ વૈવિધ્ય ભારતની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓને દર્શાવે છે.
આ પણ વાંચો: Dussehra 2026: રાવણનાં 10 માથાં પાછળ છુપાયેલું છે મોટું રહસ્ય! જાણો કઈ 10 બુરાઈઓનું પ્રતીક છે દશાનન
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)