વિજયાદશમી સનાતન ધર્મના મુખ્ય તહેવારોમાંનો એક છે. આ પર્વને અધર્મ પર ધર્મ અને અસત્ય પર સત્યની જીતના પ્રતીક તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન શ્રીરામે રાવણનો વધ કરીને અધર્મનો અંત કર્યો હતો, એવી ધાર્મિક માન્યતા છે. તેથી દશેરાના દિવસે અનેક સ્થળોએ રાવણદહન કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, દેશના ઘણા વિસ્તારોમાં શસ્ત્રપૂજાની પરંપરા પણ નિભાવવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વિજયાદશમીના દિવસે શસ્ત્રોની પૂજા શા માટે કરવામાં આવે છે અને તેની પાછળ કઈ ધાર્મિક માન્યતાઓ જોડાયેલી છે?
ક્યારે ઉજવાશે દશેરા 2026?
શારદીય નવરાત્રિના નવ દિવસ પૂર્ણ થયા બાદ આસો સુદ દશમના દિવસે વિજયાદશમી ઉજવવામાં આવે છે. આપેલા પંચાંગ મુજબ, 20 ઑક્ટોબરના રોજ બપોરે 12 વાગ્યે 50 મિનિટે દશમી તિથિનો પ્રારંભ થશે અને 21 ઑક્ટોબરના રોજ બપોરે 2 વાગ્યે 11 મિનિટે તેનું સમાપન થશે. આ ગણતરી અનુસાર, 20 ઑક્ટોબરે દશેરાની ઉજવણી કરવામાં આવશે. આ દિવસે દેશના અનેક વિસ્તારોમાં રાવણદહનના કાર્યક્રમો યોજાશે.
રાવણદહનનો શુભ સમય
વિજયાદશમીના દિવસે રાવણદહન માટે પ્રદોષ કાળ અને સૂર્યાસ્તનો સમય શુભ માનવામાં આવે છે. આપેલા પંચાંગ અનુસાર, 20 ઑક્ટોબરના રોજ સાંજે 5 વાગ્યે 47 મિનિટે સૂર્યાસ્ત થશે. આથી રાવણદહન માટે સાંજે 5:47થી રાત્રે 8:23 વાગ્યા સુધીનો સમય શુભ માનવામાં આવ્યો છે. જોકે, સ્થાનિક પંચાંગ અને સ્થળ પ્રમાણે મુહૂર્તમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
વિજયાદશમી પર શસ્ત્રપૂજાનું શું છે મહત્ત્વ?
સનાતન પરંપરામાં શસ્ત્રોને માત્ર હથિયાર તરીકે નહીં, પરંતુ શક્તિ, સાહસ, આત્મરક્ષા અને ધર્મની રક્ષાનાં પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવે છે. શસ્ત્રપૂજા પાછળનો મુખ્ય ભાવ એ છે કે શક્તિનો ઉપયોગ અન્યાય સામે લડવા અને ધર્મની રક્ષા માટે થવો જોઈએ.
આ જ કારણસર વિજયાદશમીના દિવસે સૈનિકો, પોલીસકર્મીઓ અને સુરક્ષા ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો શસ્ત્રોની પૂજા કરે છે. બીજી તરફ, કારીગરો પોતાનાં સાધનો, ખેડૂતો ખેતીનાં ઓજારો અને અન્ય વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા લોકો પોતાનાં કામમાં ઉપયોગમાં લેવાતાં સાધનોની પૂજા કરે છે. આ પરંપરા કાર્ય પ્રત્યે આદર અને સફળતા માટેના સંકલ્પનું પ્રતીક પણ છે.
મહાભારત સાથે જોડાયેલી શસ્ત્રપૂજાની માન્યતા
શસ્ત્રપૂજાની પરંપરાને મહાભારત કાળ સાથે પણ જોડવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, પાંડવોએ પોતાના અજ્ઞાતવાસ દરમિયાન શસ્ત્રો શમીના વૃક્ષ નીચે છુપાવ્યાં હતાં. અજ્ઞાતવાસ પૂર્ણ થયા બાદ અર્જુને શમીના વૃક્ષ પરથી પોતાનાં શસ્ત્રો પાછાં મેળવ્યાં હતાં અને વિરાટ રાજાના રાજ્યની રક્ષા માટે કૌરવોની સેનાનો સામનો કર્યો હતો.
આ પ્રસંગને આસો સુદ દશમ સાથે જોડવામાં આવે છે. આ જ કારણસર અનેક વિસ્તારોમાં વિજયાદશમીના દિવસે શમીના વૃક્ષ અને શસ્ત્રોની પૂજા કરવાની પરંપરા છે.
ભગવાન શ્રીરામ અને માતા દુર્ગાની વિજયગાથા
વિજયાદશમીનો સંબંધ ભગવાન શ્રીરામની રાવણ પરની જીત સાથે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, શ્રીરામે રાવણનો વધ કરીને અધર્મનો નાશ કર્યો હતો. બીજી તરફ, દેવીમાહાત્મ્યની કથા અનુસાર, માતા દુર્ગાએ મહિષાસુરનો વધ કરીને દુષ્ટ શક્તિઓ પર વિજય મેળવ્યો હતો.
આ બંને પ્રસંગો અન્યાય અને નકારાત્મક શક્તિઓ સામે સત્ય તથા ધર્મની જીતનો સંદેશ આપે છે. શસ્ત્રપૂજા પણ શક્તિનો ઉપયોગ યોગ્ય હેતુ માટે કરવાની પ્રતિજ્ઞા સાથે જોડાયેલી છે.
અપરાજિતા અને શમીપૂજાની પરંપરા
વિજયાદશમીના દિવસે ઈશાન ખૂણામાં જઈને અપરાજિતા છોડની પૂજા કરવાની તેમજ શમીના વૃક્ષનાં દર્શન કરવાની પરંપરા પણ છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ પૂજાને વિજય, સફળતા અને સમૃદ્ધિ સાથે જોડવામાં આવે છે. આ રીતે દશેરાનો તહેવાર માત્ર ઉત્સવ નહીં, પરંતુ ધર્મ, સાહસ, કર્તવ્ય અને સદાચારના માર્ગે ચાલવાની પ્રેરણા આપતો પર્વ છે.
આ પણ વાંચો: Maha Ashtami 2026: મા મહાગૌરીને અર્પણ કરો મોગરાનાં ફૂલ, જાણો માતાજીનો પ્રિય રંગ અને ભોગ
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
