પદ્મ પુરાણ મુજબ આત્માને માનવ શરીર મેળવતા પહેલાં 84 લાખ યોનિઓમાંથી પસાર થવું પડે છે. દરેક જન્મ એક પ્રકારની પરીક્ષા છે, એટલે જીવન માત્ર એક વખત મળતું નથી, આત્મા અનેક રૂપોમાં ભટકતો રહે છે અને પછી માનવ યોનિ મળે છે.
આ 84 લાખ યોનિઓને અલગ-અલગ વર્ગોમાં વહેંચવામાં આવી છે. પ્રથમ છે યોનિ એટલે માતા-પિતાના સંયોગથી જન્મેલા જીવ, જેનામાં ભાવનાઓ અને જીવન-મરણનું ચક્ર હોય છે. બીજું છે અયોનિજ, એટલે પ્રકૃતિ દ્વારા સીધા ઉત્પન્ન થયેલા જીવ.
રહેઠાણ મુજબ પણ જીવને વહેંચવામાં આવ્યા છે—જલચર (પાણીમાં રહેતા), થલચર (જમીન પર ચાલતા) અને નભચર (આકાશમાં ઉડતા).
“ચૌરાસી લાખ યોનીમાં, ફરી ફરી જીવ અભેર,
હવે કી વારી હરિ ભજ લે, પાર ઉતરિહિ નેર.”
જરાયુજ: માનવ અને ગાય જેવા, જે ગર્ભથી જન્મે છે.
અંડજ: પક્ષી અને સરીસૃપ, જે ઇંડામાંથી જન્મે છે.
સ્વેદજ: ભેજ, પસીના અથવા સડનથી ઉત્પન્ન થતા જીવ.
ઉદ્ભિજ: ધરતીમાંથી ઊગતા, જેમ કે વૃક્ષો અને છોડ.
પદ્મ પુરાણ મુજબ સૃષ્ટિમાં કુલ 84 લાખ જીવરૂપ છે—લગભગ 9 લાખ જલચર, 20 લાખ વનસ્પતિ, 11 લાખ કીટ-પતંગા, 10 લાખ પક્ષીઓ, 30 લાખ પ્રાણીઓ, 4 લાખ માનવ, 3 લાખ પ્રેત યોનિ અને 1 લાખ દેવ યોનિ.
ગરુડ પુરાણમાં પણ આ 84 લાખ યોનિઓનો ઉલ્લેખ છે. તેના અનુસાર આત્માનો સફર લાંબો છે અને અનેક જન્મો પછી જ માનવ જન્મ મળે છે. આત્માનો આગલો જન્મ તેના કર્મો પર આધારિત છે. સારા કર્મથી ઉત્તમ યોનિ મળે છે, જ્યારે ખરાબ કર્મથી નીચ યોનિ મળે છે.
આથી માનવ જીવનને ખાસ માનવામાં આવે છે, કારણ કે આ જ તે અવસ્થા છે જ્યાં વ્યક્તિ પોતાના કર્મોને સુધારી શકે છે અને જીવનનો સાચો અર્થ સમજી શકે છે. માન્યતા છે કે આ જ જન્મમાં મોક્ષનો માર્ગ ખુલ્લો થાય છે, તેથી તેને ‘મોક્ષનો દ્વાર’ કહેવાય છે.
આ પણ વાંચો: Shani Nakshatra Parivartan : કર્મફળના દાતા શનિ કરશે બુધના નક્ષત્રમાં પ્રવેશ
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)