માતા વૈષ્ણો દેવીનું પવિત્ર ધામ જમ્મુ-કાશ્મીરના કટરા નજીક ત્રિકૂટ પર્વત પર આવેલું છે. દેશભરમાંથી દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો અહીં માતાના દર્શન કરવા પહોંચે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે માતા વૈષ્ણો દેવીની ઉત્પત્તિ કેવી રીતે થઈ અને ત્રિકૂટ પર્વત પર આવેલા તેમના પવિત્ર મંદિર સાથે કઈ પૌરાણિક કથા જોડાયેલી છે? ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, માતા વૈષ્ણો દેવીને ત્રણ પવિત્ર પિંડીઓના સ્વરૂપમાં પૂજવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત ભૈરવનાથના દર્શન વિના માતાની યાત્રા અધૂરી માનવાની પણ પરંપરા છે.
ત્રણ શક્તિઓનું સંયુક્ત સ્વરૂપ છે માતા વૈષ્ણો દેવી
માન્યતા અનુસાર, માતા વૈષ્ણો દેવી મહાકાળી, મહાસરસ્વતી અને મહાલક્ષ્મીની સંયુક્ત શક્તિનું સ્વરૂપ છે. કટરા સ્થિત માતા વૈષ્ણો દેવીના પવિત્ર ભવનમાં એક પ્રાચીન ગુફા આવેલી છે. આ ગુફામાં દેવીની ત્રણ કુદરતી પિંડીઓના સ્વરૂપમાં પૂજા કરવામાં આવે છે.
આ ત્રણ પિંડીઓને મહાકાળી, મહાસરસ્વતી અને મહાલક્ષ્મીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. ત્રણેય શક્તિઓના સંયુક્ત સ્વરૂપને માતા વૈષ્ણો દેવી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. માતાના આ પવિત્ર ધામ સાથે અનેક પૌરાણિક કથાઓ જોડાયેલી છે. તેમાં પંડિત શ્રીધર અને વૈષ્ણવીની કથા ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ માનવામાં આવે છે.
પંડિત શ્રીધરના ભંડારામાં પહોંચ્યાં હતાં માતા
પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, પંડિત શ્રીધર કટરા નજીક આવેલા હંસલી ગામમાં રહેતા હતા. તેઓ ખૂબ જ ધાર્મિક અને સરળ સ્વભાવના હતા. તેમને કોઈ સંતાન ન હોવાથી તેઓ ઘણીવાર દુઃખી રહેતા હતા. એક વખત તેમણે ગામના લોકો માટે ભંડારાનું આયોજન કરવાનું નક્કી કર્યું.
ગામના લોકોએ પણ તેમને મદદ કરી, પરંતુ જેટલી સામગ્રી એકત્ર થઈ હતી, તેનાથી મોટી સંખ્યામાં લોકોને ભોજન કરાવવું મુશ્કેલ લાગતું હતું. ભંડારાના એક દિવસ પહેલાં પંડિત શ્રીધર આ ચિંતાને કારણે આખી રાત ઊંઘી શક્યા નહીં.
બીજા દિવસે સવારે સ્નાન કરીને તેઓ પોતાની ઝૂંપડીમાં પૂજા કરવા બેઠા. ધીમે ધીમે ગામના લોકો ભંડારા માટે આવવા લાગ્યા. પંડિત શ્રીધર હજુ પણ ચિંતામાં હતા કે આટલા બધા લોકો માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કેવી રીતે થશે.
ત્યારે ત્યાં એક સુંદર અને તેજસ્વી કન્યા આવી. માન્યતા અનુસાર, તેનું નામ વૈષ્ણવી હતું. તેણે ભંડારાની સમગ્ર વ્યવસ્થા સંભાળી લીધી અને થોડા જ સમયમાં ત્યાં આવેલા તમામ લોકોને ભોજન કરાવ્યું. ભંડારો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા બાદ તે કન્યા અચાનક ત્યાંથી ગાયબ થઈ ગઈ.
સપનામાં મળ્યો પવિત્ર ગુફાનો સંકેત
કહેવાય છે કે થોડા સમય બાદ એ જ કન્યા પંડિત શ્રીધરના સપનામાં આવી. તેણે તેમને એક પવિત્ર ગુફા વિશે જણાવ્યું અને સંતાન પ્રાપ્તિનો આશીર્વાદ પણ આપ્યો. આ પછી પંડિત શ્રીધરને સમજાયું કે ભંડારામાં આવેલી કન્યા કોઈ સામાન્ય બાળકી નહોતી, પરંતુ સ્વયં માતા વૈષ્ણો દેવીનું સ્વરૂપ હતી.
માન્યતા છે કે ત્યારબાદ પંડિત શ્રીધરે તે પવિત્ર ગુફાની શોધ કરી. સમય જતાં આ સ્થાન માતા વૈષ્ણો દેવીના પવિત્ર ધામ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું અને અહીં ભક્તોની દર્શન પરંપરા આગળ વધતી ગઈ. આજે પણ લાખો ભક્તો શ્રદ્ધા સાથે માતાના દર્શન કરવા પહોંચે છે.
આ પણ વાંચો: Vastu Tips: ઘરમાં અહીં પૈસા રાખવાથી અટકી શકે છે સમૃદ્ધિ! જાણો વાસ્તુના આ ખાસ નિયમો
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
