હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, કારતક મહિનો વર્ષનો આઠમો મહિનો છે. આ મહિનો ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા અને ભક્તિ માટે વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે. કારતક મહિનામાં દિવાળી અને છઠ પૂજા જેવા અનેક મોટા તહેવારો આવે છે. આ વર્ષે કારતક મહિનાની શરૂઆત 27 ઑક્ટોબરથી થઈ છે અને તેનું સમાપન 24 નવેમ્બરના રોજ થશે. આ પવિત્ર મહિનામાં તુલસીની પૂજાનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત, કારતક મહિનામાં તુલસી વિવાહની પરંપરા પણ નિભાવવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કારતક મહિનામાં તુલસી પૂજાનું ધાર્મિક મહત્ત્વ અને પૂજા સાથે જોડાયેલા જરૂરી નિયમો.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, તુલસી ભગવાન વિષ્ણુને અત્યંત પ્રિય છે. કારતક મહિનામાં શ્રીહરિ વિષ્ણુની પૂજા કરવાનું વિશેષ મહત્ત્વ હોવાથી આ સમય દરમિયાન તુલસીની પૂજા કરવી પણ શુભ માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તુલસીની નિયમિત પૂજા કરવાથી ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે તથા ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનું આગમન થાય છે.
કારતક મહિનામાં દેવઉઠી એકાદશીનું પણ વિશેષ મહત્ત્વ છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ચાર મહિનાની યોગનિદ્રામાંથી જાગે છે. ત્યારબાદ હિન્દુ ધર્મમાં લગ્ન સહિતનાં માંગલિક કાર્યોની શરૂઆત થાય છે. આ જ સમયગાળામાં તુલસી વિવાહની પરંપરા પણ ઉજવવામાં આવે છે. તેથી કારતક મહિનામાં ભગવાન વિષ્ણુ, માતા લક્ષ્મી અને તુલસીના છોડની પૂજાને વિશેષ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
કારતક મહિનામાં તુલસીની પૂજા કરતી વખતે કેટલીક પરંપરાગત બાબતોનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. યોગ્ય વિધિ અને શ્રદ્ધા સાથે પૂજા કરવાથી મનને શાંતિ મળે છે.
- સવારે સ્નાન કરીને પૂજા કરો: સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કર્યા બાદ તુલસીના છોડમાં જળ અર્પણ કરો. છોડને જરૂરિયાત કરતાં વધારે પાણી ન આપવું, જેથી તેના સ્વાસ્થ્ય પર અસર ન થાય.
- ઘીનો દીવો પ્રગટાવો: તુલસીના છોડ પાસે ઘીનો દીવો પ્રગટાવીને માતા તુલસીની આરાધના કરો. સાંજના સમયે પણ તુલસી પાસે દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરા છે.
- તુલસીની પરિક્રમા કરો: પૂજા દરમિયાન તુલસીના છોડની ઓછામાં ઓછી ત્રણ વાર પરિક્રમા કરો. આ દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ કરી શકો છો.
- મંત્રજાપ અને પાઠ કરો: તુલસીની પૂજા કરતી વખતે ભગવાન વિષ્ણુના મંત્રોનો જાપ અથવા વિષ્ણુ સહસ્રનામનો પાઠ કરી શકાય છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, તેનાથી ઘરમાં સુખ-શાંતિ જળવાઈ રહે છે.
પરંપરાગત માન્યતાઓ અનુસાર, રવિવાર, એકાદશી અને સૂર્યાસ્ત પછી તુલસીનાં પાન તોડવાનું ટાળવામાં આવે છે. જો પૂજા માટે તુલસીનાં પાનની જરૂર હોય, તો તેને એક દિવસ પહેલાં જ તોડી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
કારતક મહિનામાં તુલસી પૂજા કરવી એ ભક્તિ અને શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલી પરંપરા છે. આ પવિત્ર મહિનામાં નિયમિત પૂજા, મંત્રજાપ અને ભગવાનનું સ્મરણ કરીને ભક્તો સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે.
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)