હિંદુ ધર્મમાં નરક ચતુર્દશીના પર્વનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ છે. આ તહેવાર દિવાળીના બરાબર એક દિવસ પહેલાં ઉજવવામાં આવે છે. તેને નાની દિવાળી અને રૂપ ચૌદસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે સૂર્યોદય પહેલાં અભ્યંગ સ્નાન કરવાની પરંપરા છે. આ ઉપરાંત ભગવાન યમરાજ અને શ્રીકૃષ્ણની પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, નરક ચતુર્દશીના દિવસે વિધિપૂર્વક પૂજા કરવાથી સુખ-સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે અને જીવનમાં શુભ ફળ મળે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ દિવસે સૂર્યોદય પહેલાં અભ્યંગ સ્નાન શા માટે કરવામાં આવે છે? તેની પાછળ એક રસપ્રદ પૌરાણિક કથા જોડાયેલી છે. ચાલો જાણીએ અભ્યંગ સ્નાનનું મહત્ત્વ, શુભ સમય અને તેની સંપૂર્ણ વિધિ.
નરક ચતુર્દશી પર અભ્યંગ સ્નાનનું મહત્ત્વ
હિંદુ ધર્મમાં નરક ચતુર્દશીના દિવસે અભ્યંગ સ્નાન કરવાની પ્રાચીન પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ દિવસે સૂર્યોદય પહેલાં ઊઠીને શરીર પર તલના તેલથી માલિશ કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ઉબટન લગાવીને સ્નાન કરવામાં આવે છે.
માન્યતા છે કે નરક ચતુર્દશીના દિવસે અભ્યંગ સ્નાન કરવાથી વ્યક્તિને પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે અને અકાળ મૃત્યુનો ભય દૂર થાય છે. આ સ્નાનને શરીર અને મનની શુદ્ધિ સાથે પણ જોડવામાં આવે છે. તેથી દિવાળીના પર્વ દરમિયાન આ વિધિનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે.
શા માટે કરવામાં આવે છે અભ્યંગ સ્નાન?
પૌરાણિક કથા અનુસાર, એક સમયે નરકાસુરે ઇન્દ્રદેવને હરાવીને સ્વર્ગમાંથી બહાર કાઢ્યા હતા. ત્યારબાદ તેણે ત્રણેય લોક પર પોતાનું આધિપત્ય સ્થાપિત કર્યું અને દેવતાઓ તથા ઋષિઓને ત્રાસ આપવાનું શરૂ કર્યું. તેના અત્યાચારોથી પરેશાન થઈને દેવતાઓએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને પ્રાર્થના કરી હતી.
ત્યારબાદ કારતક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્દશી તિથિએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે નરકાસુરનો વધ કર્યો હતો. આ રીતે દેવતાઓ અને ઋષિઓને તેના અત્યાચારમાંથી મુક્તિ મળી હતી.
કહેવાય છે કે નરકાસુર સાથેના યુદ્ધ પછી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે પોતાના શરીર પર લાગેલું લોહી અને ગંદકી દૂર કરવા માટે તેલ અને ઉબટનથી સ્નાન કર્યું હતું. આ સ્નાનની પરંપરાને અભ્યંગ સ્નાન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ જ કારણથી નરક ચતુર્દશીના દિવસે સૂર્યોદય પહેલાં અભ્યંગ સ્નાન કરવાનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે.
નરકાસુરના વધની કથાનો ઉલ્લેખ શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણ અને વિષ્ણુ પુરાણમાં પણ જોવા મળે છે.
નરક ચતુર્દશી 2026: અભ્યંગ સ્નાનનો શુભ સમય
વર્ષ 2026માં નરક ચતુર્દશી 7 નવેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસે સૂર્યોદય સવારે 6 વાગ્યે 37 મિનિટે થશે. ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર, અભ્યંગ સ્નાન સૂર્યોદય પહેલાં કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. તેથી આ દિવસે સૂર્યોદય પહેલાં સ્નાન કરવાની તૈયારી રાખવી જોઈએ.
અભ્યંગ સ્નાન કરવાની વિધિ
નરક ચતુર્દશીના દિવસે અભ્યંગ સ્નાન કરવા માટે નીચેની પરંપરાગત વિધિનું પાલન કરી શકાય છે:
1. સૌપ્રથમ સૂર્યોદય પહેલાં ઊઠીને ઇષ્ટદેવ અને અન્ય દેવી-દેવતાઓનું સ્મરણ કરો.
2. ત્યારબાદ શરીર અને વાળમાં તલના તેલથી હળવા હાથે માલિશ કરો.
3. પછી હળદર, ચંદન અને ચણાના લોટમાંથી તૈયાર કરેલું ઉબટન શરીર પર લગાવો.
4. થોડા સમય પછી સ્વચ્છ પાણીથી સ્નાન કરો.
5. સ્નાન કર્યા બાદ સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરીને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અને યમરાજની પૂજા કરો.
આ પણ વાંચો: Diwali Decoration: દિવાળી પર ઘરના મુખ્ય દરવાજે લગાવો ખાસ પાનનું તોરણ, જાણો આંબા અને આસોપાલવના પાનનું ધાર્મિક મહત્ત્વ
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
