સનાતન ધર્મમાં એકાદશી તિથિનું વિશેષ મહત્વ છે, જે ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત છે. દરેક મહિનામાં બે એકાદશી હોય છે, દરેક એકાદશી તેના નામ પ્રમાણે ફળ આપે છે. અશ્વિન મહિનાના શુક્લ પક્ષ (તેજસ્વી પખવાડિયા) ની એકાદશીને પાપાંકુશા એકાદશી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જે લોકો આ દિવસે યોગ્ય વિધિઓ સાથે ઉપવાસ કરે છે અને પૂજા કરે છે તેઓ તેમના બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે, સુખ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે અને અંતે મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે છે. આ વર્ષે, પાપનકુશ એકાદશીનો શુભ પર્વ શુક્રવાર, 3 ઓક્ટોબર, 2025 ના રોજ ઉજવવામાં આવશે.

પાપાંકુશા એકાદશીનો શુભ સમય 

એકાદશી તિથિ શરૂ ક્યારે થાય? 

ગુરુવાર, 2 ઓક્ટોબર, 2025, સાંજે 7:10 વાગ્યે.

એકાદશી તિથિ સમાપ્ત ક્યારે થાય? 

શુક્રવાર, 3 ઓક્ટોબર, 2025, સાંજે 6:32 વાગ્યે.

એકાદશીનો ઉપવાસ ક્યારે કરવો? 

શુક્રવાર, ૩ ઓક્ટોબર, 2025 ના રોજ પાપનકુશ એકાદશી વ્રત રાખવામાં આવશે. (ઉદય તિથિ અનુસાર)

એકાદશીનું વ્રત સમાપ્ત ક્યારે કરવું ? 

નો સમય: 4 ઓક્ટોબર, 2025 , શનિવાર, સવારે 6.16 થી 8.37 

પાપાંકુશા એકાદશી પૂજા પદ્ધતિ

સવારે સ્નાન કરો અને ઉપવાસનું વ્રત કરો. ઘરે ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિ અથવા ચિત્ર સ્થાપિત કરો. પીળા ફૂલો, તુલસીના પાન, ચંદન અને ધૂપથી ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરો. કેળા, મીઠાઈ, હળદર અને પીળા કપડાં જેવી પીળી વસ્તુઓનો ઉપયોગ શુભ માનવામાં આવે છે. દિવસભર ઉપવાસ રાખો અને ફક્ત ફળો ખાઓ. સાંજે, વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામ અથવા ઓમ નમો ભગવતે વાસુદેવાય મંત્રનો જાપ કરો. બીજા દિવસે દ્વાદશી તિથિએ ઉપવાસ તોડો.

પાપાંકુશા એકાદશી વ્રતના નિયમો

વ્રતના દિવસે, વ્યક્તિએ ક્રોધ, આળસ અને જૂઠું બોલવાથી દૂર રહેવું જોઈએ. માંસાહારી ખોરાક, દારૂ અને નકારાત્મક વૃત્તિઓથી દૂર રહેવું મહત્વપૂર્ણ છે. ઉપવાસ કરનાર વ્યક્તિએ બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું જોઈએ. ગરીબો અને જરૂરિયાતમંદોને દાન આપવાનું વિશેષ મહત્વ છે.

પાપાંકુશા એકાદશીના ફાયદા

ઉપવાસ કરનારના પાપોનો નાશ થાય છે, જેનાથી જીવનમાં સુખ અને શાંતિ આવે છે. પરિવારમાં સમૃદ્ધિનો સંચાર થાય છે. વ્યક્તિને મુક્તિનો માર્ગ મળે છે. આ વ્રતના ગુણો જીવનકાળ દરમિયાન અને મૃત્યુ પછી પણ તેમની સાથે રહે છે.

પાપાંકુશા એકાદશીનું મહત્વ

પાપાંકુશા નામનો અર્થ થાય છે "પાપોનું નિવારણ કરનાર." પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર આ એકાદશીનું વ્રત રાખવાથી વ્યક્તિને અજાણતા કરેલા પાપોથી મુક્તિ મળે છે અને યમલોકના ત્રાસથી બચાવે છે.

પદ્મ પુરાણમાં, ભગવાન કૃષ્ણે પોતે યુધિષ્ઠિરને આ વ્રતનું મહત્વ સમજાવતા કહ્યું હતું કે આ એકાદશીનું વ્રત બધા પાપોનો નાશ કરે છે. જે ભક્તો આ દિવસે સંપૂર્ણ ભક્તિભાવથી ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરે છે અને ગરીબોને દાન આપે છે તેમને હજારો અશ્વમેધ યજ્ઞો અને સો સૂર્ય યજ્ઞો કરવા જેટલો જ લાભ મળે છે.

આ વ્રત જીવનમાં સુખ અને શાંતિ લાવે છે અને અંતે વ્યક્તિ ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ધામ, વૈકુંઠ લોકને પ્રાપ્ત કરે છે.