હિંદુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. પિતૃ પક્ષની સમાપ્તિ આશ્વિન મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની અમાવસ્યાના દિવસે થાય છે. આ દિવસને પિતૃ અમાવસ્યા અથવા સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર આ દિવસે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન કરીને પિતૃઓનું સ્મરણ કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા 10 ઓક્ટોબરના રોજ છે. આ દિવસે કેટલાક ધાર્મિક ઉપાયો કરવાથી પિતૃઓની કૃપા પ્રાપ્ત થઈ શકે છે તેવી માન્યતા છે.
મંત્રોનો જાપ કરો
સર્વ પિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે પિતૃઓને પ્રસન્ન કરવા માટે મંત્રજાપ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે. શક્ય હોય તો પિતૃ ચાલીસાનો પાઠ પણ કરી શકાય છે. આ દિવસે નીચેના મંત્રોનો શ્રદ્ધાપૂર્વક જાપ કરી શકાય છે.
ૐ પિતૃભ્યઃ નમઃ।
ૐ શ્રી સર્વ પિતૃ દોષ નિવારણાય ક્લેશં હં હં સુખ શાંતિં દેહિ ફટ્ સ્વાહા।
ૐ દેવતાભ્યઃ પિતૃભ્યશ્ચ મહાયોગિભ્ય એવ ચ। નમઃ સ્વધાયૈ સ્વાહાયૈ નિત્યમેવ નમો નમઃ।।
પિતૃઓનું તર્પણ કરો
સર્વ પિતૃ અમાસના દિવસે પિતૃઓના નામે તર્પણ કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. ધાર્મિક વિધિ અનુસાર તર્પણ કરતી વખતે દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખવામાં આવે છે. તર્પણ માટે પાણીમાં કાળા તલ, કાચું દૂધ, કુશ અને અક્ષત ઉમેરવામાં આવે છે.
તર્પણ કરતી વખતે જળ અંગૂઠા અને તર્જની આંગળીની વચ્ચેના ભાગમાંથી અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ સ્થાનને પિતૃ તીર્થ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તર્પણ કરતી વખતે પિતૃઓનું સ્મરણ કરીને શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે.
પીપળાના વૃક્ષ નીચે દીવો પ્રગટાવો
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર પીપળાના વૃક્ષનો સંબંધ પિતૃઓ સાથે માનવામાં આવે છે. તેથી સર્વ પિતૃ અમાસના દિવસે પીપળાના વૃક્ષની જડમાં પાણી અર્પણ કરી શકાય છે. તેની નીચે સરસવના તેલનો દીવો પ્રગટાવવાનું પણ શુભ માનવામાં આવે છે.
અન્નનું દાન કરો
આ દિવસે જરૂરિયાતમંદ લોકોને અન્નનું દાન કરવું પણ શુભ માનવામાં આવે છે. પિતૃઓનું સ્મરણ કરીને ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન અથવા અનાજ આપી શકાય છે. આ ઉપરાંત ગાય, કૂતરો, કાગડો અને કીડીઓને અન્ન આપવાની પણ ધાર્મિક પરંપરા છે.
ઘરની દક્ષિણ દિશામાં ચૌમુખી દીવો પ્રગટાવો
દક્ષિણ દિશાને પિતૃઓની દિશા માનવામાં આવે છે. તેથી સર્વ પિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે ઘરની દક્ષિણ દિશામાં ચૌમુખી દીવો પ્રગટાવી શકાય છે. દીવો પ્રગટાવતી વખતે પિતૃઓનું સ્મરણ કરીને પોતાની ભૂલચૂક માટે ક્ષમા માગવાની પરંપરા છે.
જો તમામ ઉપાય કરવાનું શક્ય ન હોય તો પણ શ્રદ્ધા અને ક્ષમતા અનુસાર કોઈ એક ઉપાય કરી શકાય છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ શ્રદ્ધાપૂર્વક પિતૃઓનું સ્મરણ, તર્પણ, દાન અને પ્રાર્થના કરવાથી પિતૃઓના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થઈ શકે છે અને પરિવારમાં સુખ-શાંતિ જળવાઈ રહે છે.
આ પણ વાંચો: Surya Gochar 2026: 11 ઓક્ટોબરે સૂર્યનું ચિત્રા નક્ષત્રમાં ગોચર, 3 રાશિના જાતકોને મળશે ધનલાભ અને પ્રગતિ
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
