રક્ષાબંધન એક એવો તહેવાર જે ભાઇ બહેનના પવત્ર પ્રેમનું પ્રતિક છે એક કાચા સુતરનો તાંતણો, તે એક અદ્રશ્ય દોરી છે જે રક્ષણ, પ્રેમ અને વિશ્વાસની લાગણીમાં લપેટાયેલી છે. હિન્દુ ધર્મમાં, રક્ષાબંધન વિશે ઘણી પૌરાણિક કથાઓ છે જે ફક્ત ભાઈ-બહેનના સંબંધ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ દેવતાઓ, ઋષિઓ અને રાક્ષસોની વાર્તાઓને પણ જોડે છે. ચાલો આપણે આવી ચાર પૌરાણિક વાર્તાઓ જાણીએ, જે રાખડીનો અર્થ આપે છે.
કૃષ્ણ અને દ્રૌપદી
મહાભારતની આ કથામાં, રાખીની લાગણી સૌથી કરુણ સ્વરૂપમાં જોવા મળી હતી. જ્યારે શ્રી કૃષ્ણે સુદર્શન ચક્રથી શિશુપાલને મારી નાખ્યો, ત્યારે તેનો હાથ લોહી વહેવા લાગ્યો. દ્રૌપદીએ તરત જ તેની સાડીની ધાર ફાડી નાખી અને તેને કૃષ્ણની આંગળી પર બાંધી દીધી. તે દોરો ફક્ત એક કપડું નહોતું, તે પ્રેમ, સ્નેહ અને રક્ષણનું વચન હતું. બદલામાં, જ્યારે ભરસભામાં દ્રૌપદીનું વસ્ત્રાહરણ થયુ તે વખતે લાચાર હતી, ત્યારે કૃષ્ણે તે રક્ષા-સૂત્રનું સન્માન કરીને દ્રૌપદીનું સન્માન બચાવ્યું. આ ઘટનાને રાખીનું સૌથી ભાવનાત્મક અને દૈવી અર્થઘટન માનવામાં આવે છે.
ઇન્દ્ર અને ઇન્દ્રાણી
દંતકથા અનુસાર, જ્યારે દેવરાજ ઇન્દ્ર રાક્ષસો સાથે યુદ્ધ કરી રહ્યા હતા અને હારની સ્થિતિમાં હતા, ત્યારે તેમની પત્ની ઇન્દ્રાણીએ ખાસ મંત્રોથી પવિત્ર થયેલો દોરો તૈયાર કરીને ઇન્દ્રના કાંડા પર બાંધ્યો હતો. આ દોરો રક્ષા-સૂત્ર હતો, જે શ્રાવણ પૂર્ણિમાના દિવસે બાંધવામાં આવ્યો હતો. આ પછી ઇન્દ્ર યુદ્ધ જીતી ગયા. અહીં આ રાખડી ફક્ત પતિ-પત્નીના સંબંધ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે સાબિત કરે છે કે રક્ષણનો સંકલ્પ કોઈપણ સંબંધમાં હોઈ શકે છે, જ્યાં વિશ્વાસ હોય, રક્ષાસૂત્ર કામ કરે છે.
વામન, બાલી અને લક્ષ્મીની કહાની
જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ વામનનું રૂપ ધારણ કર્યું અને રાજા બલી પાસેથી ત્રણ પગલાં જમીન માગી, ત્યારે બાલીએ પોતાનું વચન પાળવા માટે સ્વર્ગ છોડી દીધું. પછી માતા લક્ષ્મી બ્રાહ્મણ કન્યા તરીકે બલી પાસે ગઈ અને તેને રાખડી બાંધી અને રક્ષણનું વચન લીધું. બદલામાં, બલીએ તેમની પાસેથી વરદાન માંગ્યું કે વિષ્ણુ હંમેશા તેમની સાથે રહે. આ વાર્તા દર્શાવે છે કે રાખી ફક્ત રક્ષણ જ નહીં પરંતુ ભગવાનને પણ પ્રેમ અને વિશ્વાસના બંધનમાં બાંધી શકે છે.
યમ અને યમુના
યમરાજ અને યમુનાની આ કથા ભાઈ-બહેનના સંબંધને કાલાતીત બનાવે છે. એવું કહેવાય છે કે યમરાજ ઘણા વર્ષો સુધી તેની બહેન યમુનાને મળવા આવ્યા ન હતા. જ્યારે તે આખરે તેને મળવા આવ્યા, ત્યારે યમુનાએ તેને પ્રેમથી મીઠાઇ ખવડાવી અને રાખડી બાંધી. યમરાજ ખુશ થયા અને તેને આશીર્વાદ આપ્યો કે જે ભાઈ તેની બહેન પાસેથી પ્રેમથી રાખડી બાંધે છે અને તેનું રક્ષણ કરવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે તેનું આયુષ્ય લાંબુ થશે. ત્યારથી રક્ષાબંધનને ભાઈ-બહેનના પ્રેમ, રક્ષણ અને આશીર્વાદનો તહેવાર માનવામાં આવે છે.
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
