સૂર્ય અને ચંદ્ર-સૂર્ય પંચાંગ. સૂર્ય પંચાંગ મુજબ, સૂર્યની સ્થિતિના આધારે નવ વર્ષ મનાવવામાં આવે છે, જે સામાન્ય રીતે ઘણા પ્રદેશોમાં મેષ સંક્રાંતિની શરૂઆતનું પ્રતિક છે. બીજી તરફ, ચંદ્ર પંચાંગ ચૈત્ર મહિનાના શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા (પ્રથમ દિવસ)થી શરૂ થાય છે.
આ લેખ વિવિધ રાજ્યોના પંચાંગોની ચર્ચા કરે છે, જે મેષ સંક્રાંતિ અનુસાર નવું વર્ષ ઉજવે છે. આ દિવસ ભારતીય સૂર્ય નવવર્ષનું પ્રતિક છે, જ્યારે સૂર્ય મીન રાશિમાંથી મેષ રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે. વર્ષ 2026માં મેષ સંક્રાંતિ 14 એપ્રિલે ઉજવાશે અને ભારતના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં તેને જુદા-જુદા નામોથી ઉજવવામાં આવે છે.
ભારતમાં કેલેન્ડર
ભારતમાં ખાસ કરીને બે પંચાંગ પ્રચલિત છે શક સંવત અને વિક્રમ સંવત. આ પંચાંગોના આધારે જુદા-જુદા રાજ્યોમાં નવું વર્ષ અલગ સમયે શરૂ થાય છે.
સૌર નવવર્ષના મુખ્ય ઉત્સવો
સૂર્ય આધારિત નવવર્ષના મુખ્ય તહેવારોમાં વૈસાખી, વિશુ, પુથંડુ, પના સંક્રાંતિ, બોહાગ બિહુ અને બિખૂટીનો સમાવેશ થાય છે.
ચંદ્ર-સૂર્ય નવવર્ષના તહેવારો
ચંદ્ર આધારિત નવવર્ષમાં ગુડી પડવા, ચૈત્ર પ્રતિપદા, યુગાદિ, નવસંવત્સર અને ચેટી ચંદ જેવા તહેવારો આવે છે.
શક સંવત અને વિક્રમ સંવત વચ્ચેનો ફરક
શક સંવત
આ પંચાંગ દક્ષિણ ભારતમાં વધુ પ્રચલિત છે અને ચૈત્ર મહિનાથી (21 અથવા 22 માર્ચ) શરૂ થાય છે. તેમાં ચંદ્ર અને સૂર્ય બંને તત્વોનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ મુખ્યત્વે સૂર્ય પર આધારિત છે. તેમાં નિશ્ચિત દિવસો હોય છે (ચૈત્રમાં 30 અથવા 31 દિવસ). તે વસંત વિષુવ સાથે જોડાયેલું છે અને સામાન્ય રીતે 22 માર્ચ (લીપ વર્ષમાં 21 માર્ચ)થી શરૂ થાય છે.
વિક્રમ સંવત
વિક્રમ સંવત ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતમાં ઉપયોગમાં લેવાતું પંચાંગ છે, જે ચૈત્ર નવરાત્રિના પહેલા દિવસે (માર્ચ-એપ્રિલ વચ્ચે) શરૂ થાય છે. તેમાં ચંદ્ર અને સૂર્ય તત્વોનું સંયોજન છે, પરંતુ તેની રચના મુખ્યત્વે ચંદ્ર પર આધારિત છે. મહિના ચંદ્રની કલાઓ મુજબ નક્કી થાય છે અને સૂર્ય વર્ષ સાથે સંતુલન રાખવા માટે દરેક ત્રણ વર્ષે એક વધારાનો મહિનો ઉમેરવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: Shani Nakshatra Gochar: 2 દિવસ પછી શનિની બદલાશે ચાલ, 3 રાશિએ જરા સંભાળવુ
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
