વિજયાદશમી, જેને દશેરા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, હિંદુઓના મહત્વપૂર્ણ તહેવારોમાંનો એક છે. આ તહેવાર સારા પર ખરાબના અને સત્ય પર અસત્યના વિજયનું પ્રતિક છે. આ તહેવાર આશ્વિન મહિનાની શુક્લ પક્ષની દસમી તિથિએ, નવરાત્રીના નવ દિવસો પૂર્ણ થયા પછી ઉજવવામાં આવે છે.

વિજયાદશમી સાથે બે મુખ્ય દંતકથાઓ જોડાયેલી છે.

વિજયાદશમી સાથે બે મુખ્ય દંતકથાઓ જોડાયેલી છે. ઉત્તર ભારતમાં આ દિવસ ભગવાન શ્રીરામના રાવણ વિજયની યાદમાં ઉજવાય છે. આ પ્રસંગે રાવણ, મેઘનાથ અને કુંભકર્ણના વિશાળ પુતળાં દહન કરવામાં આવે છે, જે અહંકાર, અહમ અને દુર્ગુણોના નાશનું પ્રતિક છે. પૂર્વ ભારતમાં, ખાસ કરીને પશ્ચિમ બંગાળમાં, આ દિવસ દુર્ગાપૂજાનો અંત દર્શાવે છે, જેમાં દેવી દુર્ગાએ મહિષાસુર દૈત્યનો નાશ કર્યો હતો તેનો વિજયોત્સવ મનાવવામાં આવે છે.

આ તહેવાર સમાજને જોડે છે

વિજયાદશમીને નવો વ્યવસાય શરૂ કરવા, મિલકત ખરીદવા અથવા શૈક્ષણિક કાર્યોનો આરંભ કરવા માટે ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. ઘણા પ્રદેશોમાં લોકો પોતાના સાધનો, વાહનો અને પુસ્તકોની પૂજા કરીને તેમના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરે છે.

ધાર્મિક મહત્વથી આગળ, વિજયાદશમી આપણને શીખવે છે કે સદગુણ, હિંમત અને સત્ય હંમેશા અંતે વિજયી બને છે. આ તહેવાર સમાજને જોડે છે, સંસ્કૃતિને મજબૂત કરે છે અને જીવનમાં સત્યના માર્ગે ચાલવાની પ્રેરણા આપે છે.

ભગવાન રામ અને રાવણ વચ્ચેનો યુદ્ધ એ માનવ ચેતનામાં ઉદ્ભવતો શાશ્વત સંઘર્ષ છે

આ ભવ્ય તહેવાર આપણને યાદ અપાવે છે કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ન્યાયથી દૂર જાય છે અને ઇન્દ્રિયોના જાળમાં ફસાઈ જાય છે, ત્યારે તે રાવણ જેવો બની જાય છે. જો કે, જ્યારે તે જ ઇન્દ્રિયો સંયમ અને સદાચાર દ્વારા વશ થઈ જાય છે, ત્યારે માણસ દશરથ બની જાય છે, જે તેના હૃદયમાં જ્ઞાનના અવતાર, અનાસક્તિના અવતાર ભગવાન રામ, શાણપણના અવતાર લક્ષ્મણ, વિવેકના અવતાર ભરત અને વિચારના અવતાર શત્રુઘ્નને સ્થાપિત કરે છે.

નવરાત્રિની શક્તિ સાધના પછી વિજયાદશમીનો તહેવાર ઉજવવામાં આવે 

ભગવાન રામ અને રાવણ વચ્ચેનો યુદ્ધ એ માનવ ચેતનામાં ઉદ્ભવતો શાશ્વત સંઘર્ષ છે: સત્ય અને અસત્ય, ન્યાય અને અધર્મ, અને પ્રકાશ અને અંધકાર વચ્ચે. ભગવાન રામના ધનુષ્યનો ટ્વંગ ફક્ત રાવણના લંકાનો નાશ કરવા માટે નહોતો, પરંતુ તે દરેક જીવના અંતરાત્મામાં રહેલા અહંકાર, ક્રોધ, લોભ અને અજ્ઞાનના કિલ્લાઓને તોડી પાડવા માટે એક દૈવી આહવાન હતું.

આ જ કારણ છે કે નવરાત્રિની શક્તિ સાધના પછી વિજયાદશમીનો તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે. છત્રપતિ શિવાજી મહારાજના વિજયી પ્રસ્થાનની પ્રેરણાદાયી કથા આ દિવસને વધુ દિવ્ય બનાવે છે. આ તહેવાર આપણને યાદ અપાવે છે કે ધર્મની સ્થાપના માટે માત્ર આધ્યાત્મિક સાધના જ નહીં, પણ બહાદુરી અને અટલ સંકલ્પ પણ જરૂરી છે.

ઋગ્વેદનું કાવ્યાત્મક સ્તોત્ર, "સંગચ્છધ્વમ સંવાદધ્વમ સમ વો માનાંસી જંતમ," વિજયાદશમીની સામૂહિક ચેતનાનો અમર સંદેશ છે. જ્યારે સમાજનો દરેક વર્ગ ધર્મના વિજયની ઉજવણી માટે રામલીલાના મંચ પર એક થાય છે, ત્યારે રાવણનું પૂતળું ફક્ત અધર્મનું પ્રતીક રહેવાનું બંધ કરે છે પરંતુ એક ઘોષણા બની જાય છે કે ભલે ગમે તેટલું ભૌતિક રીતે શક્તિશાળી અસત્ય હોય, તેનો અંત નિશ્ચિત છે.

(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)