વર્ષની 24 એકાદશીનું ફળ આપશે નિર્જળા એકાદશી

• આ વ્રત કરનારે પાણી, ફળફળાદિ કશું જ લેવું નહીં
  
• મહર્ષિ વ્યાસે ભીમને નિર્જળા એકાદશીનું વ્રત કરવા અનુરોધ કર્યો
• નિર્જળા એકાદશી જળના એક-એક ટીપાનું મૂલ્ય સમજાવે

`નિર્જલા' એટલે પાણી પણ ન પીવું અને નકોરડો ઉપવાસ કરવો. આવો ઉપવાસ ભીમસેને કર્યો હતો અને તેના પુણ્યબળે મહાભારતના યુદ્ધમાં પાંડવોનો વિજય થયો હતો. આ એકાદશી ભીમે કરેલી એટલે એનું બીજું નામ `ભીમ અગિયારસ' છે. યુધિષ્ઠિર, અર્જુન, નકુલ, સહદેવ, દ્રૌપદી વગેરે એકાદશીનો ઉપવાસ નિયમિત રીતે કરતાં, પરંતુ ભીમસેનથી વારેવારે ઉપવાસ થતા નહીં, આથી મહર્ષિ વ્યાસે ભીમને નિર્જળા એકાદશીનું વ્રત કરવા અનુરોધ કર્યો હતો. આ વ્રત કરનારે પાણી, ફળફળાદિ કશું જ લેવું નહીં.

નિર્જળા એકાદશી શુકલપક્ષમાં આવે છે. વ્રજયાત્રા ગ્રંથમાં તેની માહીતી છે. આ કથા ભીમસેનના જીવન સાથે જોડાયેલી છે. વ્યાસે યુધિષ્ઠરને એકાદશીનો મહિમા સમજાવ્યો હતો. ભીમે કહ્યું પ્રભુ મારાથી ભુખે નથી રહેવાતું, અગિયારસ ન કરૂ તો મારૂ કલ્યાણ નહીં થાય ? મહર્ષિએ કહ્યું કે બધી અગીયારસો ન થાય તો તું અન્ન અને જળનો ત્યાગ કરી નિર્જળા એકાદશી કર તો બધી એકાદશીનું ફળ મળશે. આખરે ભીમસેને આ વ્રત કર્યું. આ અગીયારસને ઘણા ભીમ અગિયારસ પણ કહે છે. સૂર્યોદયથી દ્વાદસીના સૂર્ય ઉદય સુધી પાણી ન લેવું. અન્ન ફરાળ ખાવી નહિ. પાંડવોએ પણ આ એકાદશીનું વ્રત કર્યું. આથી આ પાંડવ નિર્જળા એકાદશી કહેવાય છે.

નિર્જળા એકાદશી જળના એક-એક ટીપાનું મૂલ્ય સમજાવે

નિર્જળા એકાદશીએ ભક્તો આખો દિવસ નિર્જળ રહે છે એટલે દિવસભર અનાજ અને જળ ગ્રહણ કરતા નથી. ગરમીના દિવસોમાં આખો દિવસ નિર્જળ રહેવાના કારણે આપણને પાણીના એક-એક ટીપાનું મૂલ્ય જાણ થાય છે. આ પર્વ આપણને સંદેશ આપે છે કે આપણે પાણીનો અપવ્યય કરવો જોઈએ નહીં અને પાણીનો બચાવ કરવો જોઈએ. નિર્જળા એકાદશીએ ભગવાન વિષ્ણુ માટે વ્રત-ઉપવાસ કરવામાં આવે છે.

જે નર-નારી આ એકાદશીનો ઉપવાસ કરે છે, તેનાં પર્વતસમાન પાપો બળીને ભસ્મ થઈ જાય છે. આ દિવસે જે અન્નનું ભોજન કરે છે તે દુર્ગતિને પામે છે અને જે દાન કરે છે તે પરમ પદને પામે છે. જે મનુષ્ય આ વ્રતથી વંચિત રહે છે તે આત્મદ્રોહી, દુરાચારી, પાપી અને દુષ્ટ ગણાય છે. જે લોકો રાત્રિ જાગરણ કરે છે તેઓ પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે. જે લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક આ એકાદશીનું કથાનું પઠન અને શ્રવણ કરે છે, તે મોક્ષગતિને પામે છે.