- પિતૃ પક્ષ શનિવાર 10 સપ્ટેમ્બરથી 25 સપ્ટેમ્બર 2022 સુધી રહેશે
- સનાતન ધર્મમાં ત્રણ ઋણ ચુકવવા જરૂરી
- કાગવાસથી પિતૃઓનું ઋણ ચુકવવાની પરંપરા
હિંદુ ધર્મ અનુસાર, શ્રાદ્ધ પક્ષ ભાદરવા માસની શુક્લ પૂર્ણિમાથી આસો કૃષ્ણ અમાસ સુધી કુલ 16 દિવસ ચાલે છે. ઉપરોક્ત 16 દિવસોમાં દરરોજ અલગ-અલગ લોકો માટે શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે, જો કે ઘણીવાર એવું બને છે કે જે તિથિએ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોય, શ્રાદ્ધમાં તે તિથિએ તેમનું શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે.
આ વખતે પિતૃ પક્ષ શનિવાર 10 સપ્ટેમ્બરથી 25 સપ્ટેમ્બર 2022 સુધી રહેશે. પિતૃપક્ષના 15 દિવસોમાં પિતૃઓની પૂજા અને પિંડદાન કરવાથી પિતૃદેવ પ્રસન્ન થાય છે અને તેમના આત્માને શાંતિ મળે છે.
પિતૃ પક્ષમાં પૂર્વજોને યાદ કરવામાં આવે છે, પિતૃપક્ષમાં પિતૃઓ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્યને પણ યાદ કરવામાં આવે છે. પિતૃપક્ષમાં પિતૃઓનું સ્મરણ કરવાથી જીવનમાં આવતી અડચણો, પરેશાનીઓ દૂર થાય છે અને પિતૃઓની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.
શાસ્ત્રો અનુસાર સનાતન ધર્મમાં બ્રહ્મયજ્ઞ, પિતૃ યજ્ઞ, દેવ યજ્ઞ, ભૂત યજ્ઞ અને મનુષ્ય યજ્ઞ કહેવામાં આવ્યો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ 5 પ્રકારના યજ્ઞ મનુષ્ય માટે જરૂરી છે. આ સાથે મનુષ્ય પર ત્રણ પ્રકારના દેવા પણ જણાવવામાં આવ્યા છે. જેને ઉતારવાની જરૂર છે.
આ ત્રણ પ્રકારના ઋણમાં પિતૃ ઋણને મુખ્ય સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. શાસ્ત્રોમાં, પિતૃઓના ઋણમાંથી મુક્તિ મેળવવાનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય બિહારમાં ગયામાં શ્રાદ્ધ અને પિંડ દાન છે. આ સાથે ઓડિશાના જાજપુર અને આંધ્રપ્રદેશના પીઠાપુરમમાં પિતૃઓને શ્રાદ્ધ, તર્પણ વગેરે પણ આપી શકાય છે. આ જ કારણ છે કે આ ત્રણેયને ત્રિગયા પિતૃ તીર્થ પણ કહેવામાં આવે છે.
ત્રિગયા પિતૃ તીર્થ અને પૌરાણિક માન્યતા
એક દંતકથા અનુસાર, ગયાસુર નામના રાક્ષસે પોતાનું શરીર ભગવાન બ્રહ્માને યજ્ઞ માટે આપ્યું હતું. જેના પરિણામે ગયાસુર નામના રાક્ષસના મુખ પર બિહારનું ગયા પિતૃ તીર્થ, નાભિના ભાગ પર જાજપુરનું પિતૃ તીર્થ અને ગયાસુરના પગના ભાગમાં રાજમુન્દ્રીનું પીઠાપુરમ પિતૃ તીર્થ છે.
'ગયા' પિતૃ તીર્થઃ
આ તીર્થસ્થાન વિશે કહેવાય છે કે ગયાસુર નામનો અસુર હતો. તે અસુર બનીને પણ લોકોનું ભલું કરતો, યજ્ઞમાં ભાગ લેતો. કહેવાય છે કે આ રાક્ષસે બ્રહ્માજીના કહેવાથી પોતાનું શરીર બલિદાન માટે આપ્યું હતું. માન્યતા અનુસાર, બ્રહ્માજીએ સૌથી પહેલા ગયાને શ્રેષ્ઠ તીર્થ ગણીને યજ્ઞ કર્યો હતો.
ઓડિશાનું જાજપુરઃ
પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર ઓડિશાના જાજપુરને નાભિ ગયા પ્રદેશ કહેવામાં આવે છે. એક દંતકથા અનુસાર, જ્યારે બ્રહ્માજીના કહેવા પર ગયાસુરે યજ્ઞ માટે પોતાનું શરીર આપ્યું ત્યારે તેની નાભિ આ સ્થાન પર હતી. આ સ્થાન શ્રાદ્ધ અને તર્પણ માટે પણ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
પીઠાપુરમ:
તે આંધ્ર પ્રદેશમાં આવેલું છે. આ પીઠાપુરમને પિષ્ટપુરા પણ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે બલિદાન માટે શરીર આપવામાં આવ્યું ત્યારે ગયાસુરનો પગ પીઠાપુરમમાં જ હતો. તેથી તેને પદ ગયા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. પીઠાપુરમ ત્રિગયા પ્રદેશોમાંથી એક છે. તેની એક ખાસ ઓળખ છે.
