હિન્દુ ધર્મમાં તુલસીના છોડને માતાનો દરજ્જો છે. તેને માત્ર પવિત્ર છોડ જ નથી માનવામાં આવતો પરંતુ તે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજાનો એક અભિન્ન ભાગ પણ છે. શ્રાવણ મહિનો દેવોના દેવ મહાદેવની પૂજા માટે સમર્પિત છે. એવું કહેવાય છે કે આ મહિનામાં ભોલેનાથને ઝડપથી પ્રસન્ન કરી શકાય છે. શ્રાવણ માટે હિન્દુ ધર્મમાં ઘણા નિયમો જણાવવામાં આવ્યા છે, જેમાંથી એક છે તુલસીના પાન ન તોડવા. શ્રાવણમાં તુલસી તોડવી વર્જિત માનવામાં આવે છે.
તુલસી માતા અને ભગવાન વિષ્ણુનો સંબંધ
ધાર્મિક શાસ્ત્રો અનુસાર તુલસી માતા ભગવાન વિષ્ણુને ખૂબ જ પ્રિય છે. શ્રાવણ મહિનામાં ભગવાન શિવની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે, જે દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુ યોગ નિદ્રામાં જાય છે. આવી સ્થિતિમાં આ સમય દરમિયાન તુલસી માતા પણ આરામ કરે છે. શ્રાવણ મહિનામાં તુલસીને ચીડવવી અથવા તેના પાંદડા તોડવી એ તેનું અપમાન કરવા સમાન માનવામાં આવે છે. શ્રાવણના સમયગાળાને તુલસી નિષેધ કાળ કહેવામાં આવે છે. ગરુડ પુરાણ, પદ્મ પુરાણ અને વિષ્ણુ ધર્મસૂત્રમાં ઉલ્લેખ છે કે અષાઢ શુક્લ એકાદશીથી કાર્તિક શુક્લ એકાદશી તુલસી વિવાહ સુધી તુલસીના પાન તોડવા ન જોઈએ. આ સમયને તુલસી માતાનો સૂવાનો સમય માનવામાં આવે છે. આ સમયે તુલસી તોડવી એ પાપ હોઈ શકે છે.
છોડનો આરામ સમય
હિંદુ ધર્મમાં વૃક્ષો અને છોડને ફક્ત જીવંત જ નહીં પણ તેમને સભાન પણ માનવામાં આવે છે. શ્રાવણ મહિનામાં ભારે વરસાદને કારણે તુલસીની ઊર્જા શોષવાની શક્તિ ઓછી થઈ જાય છે. આ સમયે તુલસી માતાને તપસ્યામાં ડૂબેલી માનવામાં આવે છે અને તેમને ચીડવવાને અશુભ માનવામાં આવે છે.શ્રાવણ મહિનો શિવભક્તિનો એક મહાન તહેવાર માનવામાં આવે છે. આ મહિનામાં શિવલિંગ પર બિલીપત્ર, પાણી, દૂધ વગેરે ચઢાવવામાં આવે છે, પરંતુ તુલસીનો ઉપયોગ પ્રતિબંધિત છે. જો અજાણતાં તુલસીને તોડીને ભગવાન શિવને ચઢાવવામાં આવે તો તે પૂજા નિરર્થક માનવામાં આવે છે.
