- શ્રાદ્ધમાં ઘરમાં કોઈ પ્રાણી કે પક્ષી આવે તો તેને ખવડાવવું જોઈએ
- બ્રાહ્મણોને થાળીમાં ભોજન કરાવો તે લાભદાયી રહેશે
- પિતૃ પક્ષમાં લગ્ન, મુંડન, સગાઈ જેવા શુભ કાર્યો વર્જિત મનાશે
આ વર્ષે પિતૃ પક્ષ 29 સપ્ટેમ્બર, શુક્રવારથી શરૂ થઈ રહ્યો છે અને તે 14 ઓક્ટોબર, શનિવાર, સર્વ પિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે સમાપ્ત થશે. પિતૃ પક્ષના 15 દિવસના સમયગાળા દરમિયાન પિતૃઓ માટે પિંડ દાન, તર્પણ અને શ્રાદ્ધ વિધિ કરવામાં આવે છે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પિતૃઓની પૂજા કરવાથી જીવનમાં આવતા અવરોધો દૂર થાય છે અને પિતૃઓની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.
શું છે માન્યતા
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન જો તમારા ઘરમાં કોઈ પ્રાણી કે પક્ષી આવે તો તેને ખવડાવવું જોઈએ. એવું માનવામાં આવે છે કે પૂર્વજો આ રૂપમાં તમને મળવા આવે છે. પિતૃપક્ષ દરમિયાન બ્રાહ્મણોને થાળીમાં ભોજન અર્પણ કરો તો તે ફળદાયી છે.
પિતૃ પક્ષ 2023 ક્યારથી શરૂ થશે
પ્રતિપદા તિથિનો પ્રારંભ - 29 સપ્ટેમ્બર, 2023 બપોરે 03:26 થી 30 સપ્ટેમ્બર, 2023 બપોરે 12:21 વાગ્યા સુધી
પિતૃ પક્ષની વિધિનો સમય
- કુતુપ મુહૂર્ત- 29મી સપ્ટેમ્બર, બપોરે 11:47 થી 12:35 સુધી- સમયગાળો- 48 મિનિટ
- રોહીન મુહૂર્ત- 29મી સપ્ટેમ્બર, બપોરે 12:45 થી 01:23 સુધી- સમયગાળો - 48 મિનિટ
- બપોરનો સમય - 29મી સપ્ટેમ્બર, બપોરે 01:23 થી 03:46 સુધી- સમયગાળો - 02 કલાક 23 મિનિટ
પિતૃ પક્ષમાં શ્રાદ્ધની તારીખો
તારીખ વાર તિથિ
29 સપ્ટેમ્બર શુક્રવાર પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ
30 સપ્ટેમ્બર શનિવાર દ્વિતિયા શ્રાદ્ધ
1 ઓક્ટોબર રવિવાર તૃતીયા શ્રાદ્ધ
2 ઓક્ટોબર સોમવાર ચતુર્થી શ્રાદ્ધ
3 ઓક્ટોબર મંગળવાર પંચમી શ્રાદ્ધ
4 ઓક્ટોબર બુધવાર ષષ્ઠી શ્રાદ્ધ
5 ઓક્ટોબર ગુરુવાર સપ્તમી શ્રાદ્ધ
6 ઓક્ટોબર શુક્રવાર અષ્ટમી શ્રાદ્ધ
7 ઓક્ટોબર શનિવાર નવમી શ્રાદ્ધ
8 ઓક્ટોબર રવિવાર દશમી શ્રાદ્ધ
9 ઓક્ટોબર સોમવાર એકાદશી શ્રાદ્ધ
10 ઓક્ટોબર મંગળવાર માઘ શ્રાદ્ધ
11 ઓક્ટોબર બુધવાર દ્વાદશ શ્રાદ્ધ
12 ઓક્ટોબર ગુરુવાર ત્રયોદશી શ્રાદ્ધ
13 ઓક્ટોબર શુક્રવાર ચતુર્દશી શ્રાદ્ધ
14 ઓક્ટોબર શનિવાર સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન આ 5 ભૂલો ન કરો
1. સાત્વિક ખોરાક
પિતૃ પક્ષના દિવસે માત્ર સાત્વિક ભોજનનું સેવન કરવું જોઈએ. આ સમયે ડુંગળી, લસણ અને આલ્કોહોલ લેવાનું ટાળવું જોઈએ. આ દિવસે પિતૃઓના નામ પર શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવામાં આવે છે.
2. વાળ અને નખ કાપવા નહીં
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન શ્રાદ્ધ કરનાર વ્યક્તિએ 15 દિવસ સુધી વાળ અને નખ કાપવાનું ટાળવું જોઈએ. જો કે આ સમયગાળા દરમિયાન પિતૃઓના શ્રાદ્ધની તિથિ આવી જાય તો પિંડદાન કરનાર વ્યક્તિ પોતાના વાળ અને નખ કાપી શકે છે.
3. પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓને ખલેલ પહોંચાડશો નહીં
પિતૃપક્ષ દરમિયાન પૂર્વજો પક્ષીઓના રૂપમાં પૃથ્વી પર આવે છે. આવી સ્થિતિમાં તેમને કોઈપણ રીતે હેરાન ન કરવા જોઈએ, કારણ કે એવું માનવામાં આવે છે કે આમ કરવાથી પિતૃઓ ગુસ્સે થઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પશુ-પક્ષીઓની સેવા કરવી જોઈએ.
4. શુભ કાર્ય ન કરો
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારનું શુભ કાર્ય ન કરવું જોઈએ. પિતૃ પક્ષમાં લગ્ન, મુંડન, સગાઈ જેવા શુભ કાર્યો વર્જિત માનવામાં આવે છે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન શોકનું વાતાવરણ હોય છે, તેથી આ દિવસોમાં કોઈપણ શુભ કાર્ય કરવું અશુભ માનવામાં આવે છે.
5. નવી વસ્તુઓ ખરીદશો નહીં
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કોઈપણ નવા વસ્ત્રો અથવા કોઈપણ નવી વસ્તુ ખરીદવાની મનાઈ માનવામાં આવે છે. તેના બદલે આ દિવસે વસ્ત્રોનું દાન કરવું જોઈએ.
પિતૃ પક્ષ 2023 તર્પણ વિધિ
સૌપ્રથમ સ્વચ્છ પાણી, બેઠક વાળું આસન કે બાજોઠ, થાળી, કાચું દૂધ, ગુલાબના ફૂલ, ફૂલની માળા, દર્ભ, સોપારી, જવ, કાળા તલ, પવિત્ર દોરો વગેરે તમારી સાથે રાખો. આચમન પછી હાથ ધોઈ લો અને તમારા પર પાણી છાંટો, પછી ગાયત્રી મંત્ર સાથે શિખા બાંધો અને તિલક કરો. પછી થાળીમાં પાણી, કાચું દૂધ, ગુલાબની પાંખડીઓ નાંખો, પછી હાથમાં ચોખા લઈને ભગવાનનું સ્મરણ કરો. ધ્યાન રાખો કે તર્પણ પદ્ધતિ માટે પૂર્વ દિશા તરફ મુખ કરીને બેસવાનું હોય છે. ત્યારબાદ શ્રાદ્ધ દરમિયાન દર્ભ ઘાસની બનેલી વીંટી અનામિકા આંગળીમાં ધારણ કરો. પછી સીધા હાથે તર્પણ ચઢાવો. આ સાથે જ પિતૃઓને અગ્નિમાં ગાયનું દૂધ, દહીં, ઘી અથવા ખીર અર્પણ કરો. બ્રાહ્મણોએ ભોજન પીરસતાં પહેલાં ગાય, કૂતરા અને કાગડા માટે ખોરાક લેવો જોઈએ. દક્ષિણ તરફ મુખ કરીને કુશ, તલ અને પાણી લઈને પિતૃઓને સંકલ્પ કરવો અને એક કે ત્રણ બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું. તર્પણ કર્યા પછી જ બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવો અને ભોજન કર્યા પછી દક્ષિણા અને અન્ય વસ્તુઓનું દાન કરો અને બ્રાહ્મણના આશીર્વાદ મેળવો.
