ભારતીય રસ્તાઓ પર મોટી સંખ્યામાં વાહનો વીમા વિનાના છે.માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયના તાજેતરના આંકડા અનુસાર, દેશમાં ચાલતા લગભગ 44 ટકા વાહનો વીમા કવરેજથી વંચિત છે. આનો અર્થ એ થયો કે લગભગ બે કાર અથવા ટુ-વ્હીલરમાંથી એક વીમા વિના રસ્તાઓ પર દોડી રહ્યું છે. સંસદમાં રજૂ કરાયેલા સરકારી ડેટા દ્વારા જાહેર કરાયેલ આ માહિતીએ માર્ગ સલામતી અને નિયમોના પાલન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
રાજ્યસભામાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં ખુલાસો
રાજ્યસભામાં ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નના જવાબમાં આ મુદ્દો પ્રકાશમાં આવ્યો. સાંસદ કે.આર. સુરેશ રેડ્ડીએ વીમા વિનાના વાહનોને કારણે થતા અકસ્માતો અને પીડિતોને આપવામાં આવતા વળતર વિશે પૂછ્યું. જવાબમાં, માર્ગ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે આ આંકડા વાહન ડેટાબેઝ પર આધારિત છે, જેમાં 6 માર્ચ, 2026 સુધી દેશમાં નોંધાયેલા અને સક્રિય વાહનોની માહિતી શામેલ છે. આ આંકડા વાહનોની નોંધણી અને ફિટનેસ સ્થિતિને પણ ધ્યાનમાં લે છે.
તૃતીય-પક્ષ વીમા કાયદા છતાં શિથિલતા
મોટર વાહન અધિનિયમ 1988 હેઠળ, જાહેર રસ્તાઓ પર ચાલતા દરેક વાહન માટે તૃતીય-પક્ષ વીમો ફરજિયાત છે. આ નિયમ કાયદાની કલમ 146 હેઠળ લાગુ કરવામાં આવે છે, જ્યારે કલમ 196 ઉલ્લંઘન માટે દંડ અને દંડની જોગવાઈ કરે છે. આમ છતાં, મોટી સંખ્યામાં વાહન માલિકો આ નિયમનું પાલન કરી રહ્યા નથી. આનાથી માર્ગ અકસ્માતના કિસ્સાઓમાં પીડિતોને વળતર મેળવવામાં પણ અવરોધ આવી શકે છે.
રાજ્યોને કડક બનવા અને જાગૃતિ વધારવાની સલાહ આપી
આ પરિસ્થિતિને સુધારવા માટે, માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે વારંવાર રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સલાહ આપી છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે રાજ્યોએ નિયમોનો કડક અમલ કરવો જોઈએ અને લોકોને વીમાના મહત્વ વિશે શિક્ષિત કરવા જોઈએ. વીમા વિનાના વાહનોને સરળતાથી ઓળખવા માટે ડિજિટલ વેરિફિકેશન જેવી ટેકનોલોજીના ઉપયોગ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
અકસ્માત પીડિતો માટે રાહત
સરકારે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વીમા વિનાના વાહનોને લગતા અકસ્માતોના ભોગ બનેલા લોકો માટે રાહતની જોગવાઈઓ અસ્તિત્વમાં છે. પીડિતો મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ 164 અને 166 હેઠળ વળતરનો દાવો કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, હિટ-એન્ડ-રન અને વીમા વિનાના અકસ્માતોના ભોગ બનેલા લોકોને મોટર વાહન અકસ્માત ભંડોળ દ્વારા પણ સહાય આપવામાં આવે છે, જે તબીબી સારવાર અને વળતર પૂરું પાડે છે.
