છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ વિશ્વની તમામ ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓએ વસ્તીના તમામ વર્ગોને નાણાકીય સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે ડિજિટલ સિસ્ટમ્સમાં ઘણું રોકાણ કર્યું છે. ભારતમાં સંપૂર્ણ જાહેર ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં યુપીઆઈ, જન ધન એકાઉન્ટ, આધાર કાર્ડ, રુપે કાર્ડ અને મોબાઈલ બેંકિંગ જેવી સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે. આમ છતાં સ્થાનિક બજારમાં કાર્યરત બેંકો આનો લાભ લેવામાં નિષ્ફળ રહી છે.
UPI અપનાવવામાં ઘણો વિલંબ
જો આપણે UPI ના કેસ પર નજર કરીએ, તો આજે શેરીના ખૂણા પર ચા માટે 10 રૂપિયાથી લઈને જ્વેલરીની દુકાન પર લાખો રૂપિયા સુધીની ચુકવણી UPI દ્વારા કરવામાં આવે છે. જ્યારે બેંકોએ આ ઉપયોગમાં સરળ સિસ્ટમને લોકપ્રિય બનાવવી જોઈતી હતી, આજે તેના માટે સૌથી વધુ જાણીતા નામો Google Pay અને PhonePe છે, જે કુલ UPI વ્યવહારોના 85 ટકા હેન્ડલ કરે છે.
બેંકો નવી ટેકનોલોજીમાં પૂરતા પ્રમાણમાં રોકાણ કરવામાં નિષ્ફળ
ભારતીય બેંકો આ નવી ટેકનોલોજીમાં પૂરતા પ્રમાણમાં રોકાણ કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. તેઓ જૂની પેઢીની ટેક્નોલોજી પર નિર્ભર રહ્યા અને તેના કારણે બેંકો પર બોજ વધ્યો. આનાથી પીએમ નરેન્દ્ર મોદીનું સ્વપ્ન પણ ચકનાચૂર થઈ ગયું જેમાં તેઓ માત્ર ભારતને ડિજિટલ બનાવવા માંગતા ન હતા પરંતુ ભારતની ડિજિટલ પેમેન્ટ ટેક્નોલોજીની નિકાસ કરવાના પક્ષમાં પણ હતા જેથી વિશ્વ તેનો ઉપયોગ કરી શકે. પરંતુ અત્યારે આ યોજના પર જોખમના વાદળો છવાયેલા છે.
કોટક પહેલા અન્ય બેંકોની પણ માપણી થઈ હતી
ETના એક સમાચાર અનુસાર, દેશના નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે દેશની બેંકોને આધુનિક બનવા માટે કહ્યું હતું, પરંતુ સાથે જ એક સૂચના પણ આપી હતી કે તેઓએ સ્થાનિક નાણાકીય વ્યવસ્થા સાથે સમાધાન ન કરવું જોઈએ. આ પોલિસી સાથે કામ ન કરવાને કારણે આજે કોટક મહિન્દ્રા બેંક RBI તરફથી પ્રતિબંધનો સામનો કરી રહી છે. જ્યારે આ પહેલા પણ દેશ-વિદેશમાં ભારતીય બેંકો સાથે આવી ઘટનાઓ બની ચૂકી છે.
કોટક મહિન્દ્રા બેંકને ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં સમસ્યા
આ મહિનાની શરૂઆતમાં કોટક મહિન્દ્રા બેંકને ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં સમસ્યાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો જેના કારણે આરબીઆઈએ તેની ઓનલાઈન ઓનબોર્ડિંગ સેવા પર પ્રતિબંધ મૂકવો પડ્યો હતો. અગાઉ, જ્યારે સરકારી ક્ષેત્રની યુનિયન બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના ગ્રાહકોએ પણ ડિજિટલ અને નેટ બેંકિંગમાં સમસ્યાઓ વિશે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કર્યું, ત્યારે તેમની UPI સેવા કેટલાક કલાકો સુધી ખોરવાઈ ગઈ હતી.
RBIએ દેશની સૌથી મોટી ખાનગી બેંકને દંડ ફટકાર્યો હતો
તમને વર્ષ 2020ની એ ઘટના યાદ હશે, જ્યારે ટેકનિકલ સિસ્ટમમાં જોખમને કારણે RBIએ દેશની સૌથી મોટી ખાનગી બેંક HDFC બેંકની ડિજિટલ સેવા પર દંડ લગાવ્યો હતો. આ ઘટનાઓ માત્ર બેંકો સુધી મર્યાદિત ન હતી, પરંતુ મહિન્દ્રા એન્ડ મહિન્દ્રા ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસીસ જેવી NBFC સાથે પણ બની હતી, જ્યાં તેઓએ તેમના લોન પોર્ટફોલિયોમાં રૂ. 1.5 બિલિયનની છેતરપિંડીનો સામનો કર્યો હતો.
ગ્રાહકોને બેંકની મોબાઇલ એપ સાથે જોડવામાં અનિયમિતતા આચરી
તેવી જ રીતે, સરકારી માલિકીની બેંક ઓફ બરોડાએ ગયા વર્ષે તેના ડઝનેક કર્મચારીઓને સસ્પેન્ડ કર્યા હતા કારણ કે તેઓએ ગ્રાહકોને બેંકની મોબાઇલ એપ સાથે જોડવામાં અનિયમિતતા આચરી હતી. દેશની બહાર, સિંગાપોરમાં ડીબીએસ ગ્રુપ હોલ્ડિંગ્સને પણ આરબીઆઈની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો કારણ કે તેની ડિજિટલ સેવાઓ ખોરવાઈ ગઈ હતી.
