નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં ભારતનું સંરક્ષણ ઉત્પાદન 1.27 લાખ કરોડ રૂપિયાના વિક્રમી ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચવાની તૈયારીમાં છે, જે 2014-15 કરતાં 174 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. આ આંકડો વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના 'મેક ઈન ઈન્ડિયા'ના સ્વપ્નને સાકાર કરતો દેખાય છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં સંરક્ષણ નિકાસ પણ રેકોર્ડ રૂ. 21,083 કરોડ સુધી પહોંચવાની તૈયારીમાં છે, જે એક દાયકામાં 30 ગણી વધીને થશે. આ અંતર્ગત ભારત 100થી વધુ દેશોમાં સંરક્ષણ સાધનો મોકલે છે.
3 લાખ કરોડ રૂપિયાનું ઉત્પાદન કરવાનું લક્ષ્ય
ભારત હવે 2029 સુધીમાં સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં રૂ. 3 લાખ કરોડનું લક્ષ્ય ધરાવે છે અને વૈશ્વિક સંરક્ષણ ઉત્પાદન કેન્દ્ર બનવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. આ ઉપરાંત તેનું લક્ષ્ય 2029 સુધીમાં સંરક્ષણ નિકાસ વધારીને રૂ. 50 હજાર કરોડ કરવાનું છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે સંરક્ષણ બજેટમાં 2013-14માં રૂ. 2.53 લાખ કરોડથી વધીને 2025-26માં રૂ. 6.81 લાખ કરોડનો વધારો સંરક્ષણ બજેટમાં લશ્કરી માળખાગત સુવિધાઓને મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું પ્રતિબિંબ પાડે છે.
સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં વધારો એડવાન્સ્ડ મિલિટરી પ્લેટફોર્મના વિકાસને કારણે થયો છે, જેમાં ધનુષ આર્ટિલરી ગન સિસ્ટમ, એડવાન્સ્ડ ટોવ્ડ આર્ટિલરી ગન સિસ્ટમ (ATAGS), મેઈન બેટલ ટેન્ક (MBT) અર્જુન, લાઈટ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (LCA) તેજસ, એડવાન્સ્ડ લાઈટ હેલિકોપ્ટર (ALH), આકાશ મિસાઈલ સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, સ્વદેશી વિમાનવાહક જહાજો, સબમરીન, ફ્રિગેટ્સ અને પેટ્રોલ જહાજો જેવી નૌકાદળની સંપત્તિ પણ તેનો એક ભાગ છે.
65% સાધનો દેશમાં જ બનાવવામાં આવે છે
અહેવાલમાં સંરક્ષણ મંત્રાલયને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું છે કે હવે 65 ટકા સંરક્ષણ ઉપકરણો દેશમાં જ બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે અગાઉ 65-70 ટકા સાધનો વિદેશથી ખરીદવામાં આવતા હતા. ભારતના મજબૂત સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક આધારમાં 16 DPSU, 430થી વધુ લાઈસન્સ પ્રાપ્ત કંપનીઓ અને લગભગ 16,000 MSMEનો સમાવેશ થાય છે. રિપોર્ટ અનુસાર, દેશના કુલ સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં ખાનગી ક્ષેત્રનો ફાળો લગભગ 21 ટકા છે. ભારતની સંરક્ષણ નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે 32.5% વધી છે, જે નાણાકીય વર્ષ 2022-23માં રૂ. 15,920 કરોડથી વધીને નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં રૂ. 21,083 કરોડ થઈ છે. ભારતના નિકાસ પોર્ટફોલિયોમાં બુલેટપ્રૂફ જેકેટ્સ, ડોર્નિયર (Do-228) એરક્રાફ્ટ, ચેતક હેલિકોપ્ટર, ફાસ્ટ ઈન્ટરસેપ્ટર બોટ અને હળવા વજનના ટોર્પિડોનો સમાવેશ થાય છે.