કોઈ નવીથી જૂની અથવા જૂનાથી નવી ટેક્સ રિઝીમ વચ્ચે સ્વિચ કરી શકે છે. જો કે, નિયમો દરેક ટેક્સ પેયર્સ માટે સમાન નથી. તેથી, બધા નિયમોને સારી રીતે જાણ્યા પછી જ કોઈ રિઝીમને પસંદ કરો. દર વર્ષે, આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરતી વખતે, ટેક્સ પેયર્સ મૂંઝવણમાં હોય છે કે નવી ટેક્સ રિઝીમ સારી છે કે જૂની ટેક્સ રિઝીમ ? સરકારે નવી ટેક્સ રિઝીમને ડિફોલ્ટ બનાવી છે. એટલે કે, જો તમે સ્પષ્ટ રીતે જૂની ટેક્સ રિઝીમને પસંદ ન કરો, તો તમે આપોઆપ નવી ટેક્સ રિઝીમના દાયરામાં આવી જશો. તમે ઇચ્છો તો, તમે જૂની સિસ્ટમ પર પાછા જઈ શકો છો. આવકવેરા કાયદામાં આને લગતી જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.

બિન-વ્યવસાયિક આવક માટેના નિયમો

કર પ્રણાલી બદલી શકાય છે, પરંતુ નિયમો બધા ટેક્સ પેયર્સ માટે સમાન નથી.નોકરી કરતા લોકો અને વ્યવસાયિક આવક ધરાવતા લોકો માટે જોગવાઈઓ અલગ છે. જો તમારી આવક પગાર, વ્યાજ અથવા ભાડા (બિન-વ્યવસાયિક આવક)માંથી આવે છે, તેથી તમારી પાસે દર વર્ષે નવા અને જૂની ટેક્સ રિઝીમ વચ્ચે સ્વિચ કરવાનો વિકલ્પ છે. આનો અર્થ એ છે કે જો તમે ગયા વર્ષે નવી ટેક્સ રિઝીમ પસંદ કરી હોય, તો તમે આ વર્ષે જૂની ટેક્સ રિઝીમ પર પાછા આવી શકો છો. જો કે, તમારે આઈટીઆર ફાઈલ કરવાની અંતિમ તારીખ (જુલાઈ 31, 2025) પહેલા આ નક્કી કરવું જોઈએ. આવકવેરા વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, જો તમે સમયસર રિટર્ન ફાઇલ કરશો તો જ તમે જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ પસંદ કરી શકશો.

વ્યવસાય(બિઝનેસ) આવક માટે નિયમો

વ્યવસાય અથવા વ્યવસાયિક આવક ધરાવતા લોકો માટે ટેક્સ રિઝીમ બદલવાના નિયમો કડક છે. આવા કરદાતાઓ દર વર્ષે ટેક્સ સિસ્ટમ બદલી શકતા નથી. આવકવેરા વિભાગની વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, વ્યવસાય અથવા વ્યવસાયિક આવક ધરાવતા કરદાતાઓને આ તક માત્ર એક જ વાર મળે છે. કહેવાનો મતલબ એ છે કે જો તેઓ નવી ટેક્સ રિઝીમ પસંદ કરે છે. અને બાદમાં તેઓ જૂની ટેક્સ રિઝીમમાં પાછા ફરે છે, ત્યારબાદ તેમને નવી વ્યવસ્થા પસંદ કરવાની તક મળશે નહીં. ધ્યાનમાં રાખો કે જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ પસંદ કરનારાઓએ ITR ફાઇલ કરતા પહેલા ફોર્મ 10-IEA ભરવાનું રહેશે. આ ફોર્મ પુષ્ટિ કરે છે કે તેઓ કઈ કર વ્યવસ્થા પસંદ કરી રહ્યા છે અને તેઓ તેના માટે પાત્ર છે કે કેમ.

ITR ની અંતિમ તારીખ શું છે?

આવકવેરા વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, જે કરદાતાઓને ઓડિટની જરૂર નથી, તેઓએ 31 જુલાઈ, 2025 સુધીમાં (નાણાકીય વર્ષ 2024-25, AY 2025-26 માટે) તેમની ITR ફાઇલ કરવી આવશ્યક છે. જો કોઈ સમયમર્યાદા ચૂકી જાય, તો તે 31 ડિસેમ્બર, 2025 સુધી મોડું રિટર્ન ફાઇલ કરી શકે છે, પરંતુ તેણે લેટ ફી ચૂકવવી પડશે. જો કોઈ કરદાતાએ સમયસર તેનું ITR ફાઇલ કરી દીધું હોય, પરંતુ જો તેને પાછળથી લાગે કે તેણે અલગ ટેક્સ સિસ્ટમ પસંદ કરવી જોઈએ, તો તે સુધારેલું રિટર્ન ફાઈલ કરી શકે છે. જો કે, આ વિકલ્પ ફક્ત તે જ લોકો માટે ઉપલબ્ધ છે જેમણે નિયત તારીખ પહેલાં તેમની ITR ફાઇલ કરી છે.

તમારે કઈ પદ્ધતિ પસંદ કરવી જોઈએ?

હવે પ્રશ્ન એ આવે છે કે તમારે કયું શાસન પસંદ કરવું જોઈએ? આ માટે તમારે બંને ટેક્સ સિસ્ટમના ફાયદાઓને નજીકથી સમજવું પડશે. ઉદાહરણ તરીકે, જૂની કર પ્રણાલીમાં અનેક પ્રકારની છૂટ અને કપાત ઉપલબ્ધ હતી. જેમ કે કલમ 80C (PPF, EPF, જીવન વીમો), કલમ 80D (મેડિકલ ઇન્સ્યોરન્સ), HRA (હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ).તે જ સમયે, નવા શાસનમાં આવા લાભ ઓછા છે, પરંતુ 12 લાખ રૂપિયાની આવકને ટેક્સ ફ્રી કરવામાં આવી છે. તેથી, પ્રથમ તમારે ગણતરી કરવી જોઈએ કે કઈ રિઝીમ તમને વધુ લાભ આપી શકે છે અને તેના આધારે પસંદ કરો.