તમે ઘણીવાર જોયું હશે કે ક્યારેક ATMમાંથી પૈસા કાઢતી વખતે ફાટેલી નોટ નીકળી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણા લોકોને લાગે છે કે ATMમાંથી ખરાબ નોટ નીકળ્યા બાદ હવે તેમને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે. જો ATMમાંથી પૈસા કાઢતી વખતે તમને પણ ફાટેલી કે ગંદી નોટ મળે તો પરેશાન થવાની જરૂર નથી. કારણ કે આ માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંકે નિયમો બનાવ્યા છે. આવી નોટ મળ્યા બાદ તમે બેંકનો સંપર્ક કરીને તેને બદલી શકો છો. પરંતુ આ માટે યોગ્ય પ્રક્રિયા જાણવી ખૂબ જરૂરી છે, જેથી બેંકમાં તમને કોઈ મુશ્કેલી ન પડે.
ખરાબ નોટ નીકળે તો સૌથી પહેલા શું કરવું?
RBI મુજબ, સૌથી પહેલા જે બેંકના ATMમાંથી તમે પૈસા કાઢ્યા છે, તે બેંકની શાખાનો શક્ય તેટલો વહેલો સંપર્ક કરો. આ સાથે બેંકને એક લેખિત અરજી આપો, જેમાં ATMમાંથી રોકડ કાઢ્યાની તારીખ, સમય, સ્થળ અને કાઢેલી રકમની માહિતી આપો.
જો ATMમાંથી મળેલી ટ્રાન્ઝેક્શન સ્લિપ તમારી પાસે હોય તો તેની નકલ અથવા સ્લિપ અરજી સાથે જમા કરો. જો તમારી પાસે સ્લિપ ન હોય તો મોબાઇલ પર આવેલો બેંકનો SMS અથવા ટ્રાન્ઝેક્શનની માહિતી પણ પુરાવા તરીકે બતાવી શકાય છે.
એક વખતમાં કેટલી નોટ બદલી શકાય?
RBIના નિયમો મુજબ સામાન્ય રીતે એક વખતમાં તમે વધુમાં વધુ 20 નોટ બેંકમાં બદલવા માટે આપી શકો છો. પરંતુ ધ્યાન રાખો કે આ તમામ નોટોની કુલ કિંમત ₹5,000થી વધુ ન હોવી જોઈએ. જો નોટોની સંખ્યા અથવા કુલ રકમ આનાથી વધુ હોય તો બેંકના નિયમો મુજબ અલગ પ્રક્રિયા અપનાવવામાં આવી શકે છે. તેથી બેંકમાં જતાં પહેલાં નોટોની સંખ્યા અને તેમની કુલ કિંમત જરૂર તપાસો.
નોટ બદલવા માટે કોઈ ફી આપવી પડશે?
ફાટેલી કે ગંદી નોટ બદલવા માટે બેંકે તમારી પાસેથી અલગથી કોઈ ફી લેવી જોઈએ નહીં. તેથી જો કોઈ વ્યક્તિ આ સેવા માટે તમારી પાસેથી વધારાના પૈસા માંગે તો તેની સામે ફરિયાદ કરી શકાય છે.
બેંક નોટ બદલવાની ના પાડે તો શું કરવું?
જો ATMમાંથી ખરાબ નોટ મળ્યા બાદ તમે બેંકમાં ફરિયાદ કરી છે, પરંતુ બેંક તમારી ફરિયાદ પર કાર્યવાહી કરતી નથી અથવા નોટ બદલવાની ના પાડે છે તો તમે RBIની ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા દ્વારા ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
કઈ નોટ બદલવી મુશ્કેલ બની શકે છે?
ધ્યાન રાખો કે દરેક પ્રકારની ખરાબ નોટને સામાન્ય પ્રક્રિયા હેઠળ બદલવી શક્ય નથી. જો કોઈ નોટ સંપૂર્ણપણે ટુકડાઓમાં વહેંચાઈ ગઈ હોય, ખૂબ ખરાબ રીતે બળી ગઈ હોય અથવા તેની સ્થિતિ એટલી ખરાબ હોય કે તેને ઓળખવી મુશ્કેલ હોય તો બેંક તેને બદલવાની ના પાડી શકે છે.
નોટ બદલતા પહેલાં આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
નોટ અસલી હોવી જોઈએ. નોટ પર સીરિયલ નંબર, મહાત્મા ગાંધીનો વોટરમાર્ક અને ગવર્નરની સહી જેવા સુરક્ષા ચિહ્નો સ્પષ્ટ દેખાવા જોઈએ. ફાટેલી કે ગંદી નોટ બદલવા માટે બેંકને અલગથી કોઈ ફી આપશો નહીં.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ખરાબ નોટ મળ્યા બાદ તેને ફેંકી દેવાને બદલે અથવા અન્ય વ્યક્તિને આપવાને બદલે પોતાની પાસે સાચવીને રાખો.
