જ્યારે કોઈ કાર કંપની જણાવે છે કે તમારી ગાડીની ટાંકી 30 લિટરની છે, ત્યારે તેનો અર્થ તેની 'સેફ ફિલિંગ કેપેસિટી' (સુરક્ષિત ક્ષમતા) થાય છે. વાહન ઉત્પાદકો દ્વારા આ મર્યાદા એટલા માટે નક્કી કરવામાં આવે છે કે જેથી વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં ગાડી સુરક્ષિત રીતે ચાલી શકે. વાસ્તવમાં, ટાંકીનું ભૌતિક કદ જાણીજોઈને મોટું રાખવામાં આવે છે, જે નિર્ધારિત ક્ષમતા કરતા 15% થી 20% વધુ હોઈ શકે છે. આ વધારાની જગ્યા ઇંધણના ફેલાવા માટે 'વેપર રૂમ' (બાષ્પ માટેની જગ્યા) તરીકે કામ કરે છે.

ઇંધણનો ફેલાવો અને ગેસનું વિજ્ઞાન

પેટ્રોલ અને ડીઝલ એ સ્થિર પ્રવાહી નથી; તે પર્યાવરણના ફેરફારો સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. ખાસ કરીને ગરમ વાતાવરણમાં અથવા લાંબા પ્રવાસ દરમિયાન જ્યારે ફ્યુઅલ સિસ્ટમ ગરમ થાય છે, ત્યારે પ્રવાહી ઇંધણ ફેલાય છે અને તેમાંથી વાયુ (ગેસ) છૂટો પડે છે. જો તમે 30 લિટરની ટાંકીને છેક ઉપર સુધી ભરી દો, તો તમે ખરેખર તે જગ્યા રોકી લો છો જે આ વાયુઓ માટે છોડવામાં આવી હોય છે. આ કારણોસર જ 30 લિટરની ટાંકીમાં ઘણીવાર 35 કે 36 લિટર સુધી તેલ સમાઈ જતું હોય છે.

ફિલર પાઇપની ભૂમિકા

ઘણીવાર આપણે એ વાત ભૂલી જઈએ છીએ કે પેટ્રોલ પંપના નોઝલથી ટાંકી સુધી પહોંચતી એક લાંબી પાઇપ પણ હોય છે, જેને 'ફિલર નેક' કહેવામાં આવે છે. કંપની દ્વારા આપવામાં આવતી ક્ષમતામાં સામાન્ય રીતે માત્ર ટાંકીના કદની જ ગણતરી હોય છે. પરંતુ આ પાઇપમાં પણ કારની ડિઝાઇન મુજબ વધારાનું 1.5 થી 2.5 લિટર તેલ સમાઈ શકે છે. જ્યારે પેટ્રોલ પંપનો કર્મચારી ઓટો-કટ થયા પછી પણ વારંવાર નોઝલ દબાવીને તેલ ભરે છે, ત્યારે આ પાઇપ અને એક્સ્ટ્રા સ્પેસ ભરાઈ જાય છે, જેનાથી બિલમાં વધુ લિટર દેખાય છે.

ઓવરફિલિંગ (ટાંકી ફૂલ કરાવવા) ના જોખમો

યુદ્ધ કે કટોકટીના સમયે ટાંકી ફૂલ કરાવવી ફાયદાકારક લાગી શકે છે, પરંતુ તે તમારી ગાડી માટે નુકસાનકારક છે. આધુનિક કારમાં EVAP (Evaporative Emission Control) સિસ્ટમ હોય છે, જેમાં ચારકોલ કેનિસ્ટરનો ઉપયોગ થાય છે જે ઇંધણની વરાળને રોકે છે. જો તમે ટાંકી ઓવરફિલ કરો છો, તો પ્રવાહી તેલ આ કેનિસ્ટરમાં જઈ શકે છે, જેનાથી એન્જિનની ચેક લાઈટ ચાલુ થઈ જવી, ગાડીની એવરેજ (ફ્યુઅલ ઇકોનોમી) ઘટી જવી તેમજ ઇંધણ લીક થવાનો અને આગ લાગવાનો ભય વધવો જેવી સમસ્યાઓ થાય છે.

સાચું કૌભાંડ કેવી રીતે ઓળખવું?

ટાંકીમાં 4-5 લિટર તેલ વધુ આવવું એ વિજ્ઞાન હોઈ શકે છે, પરંતુ છેતરપિંડીની શક્યતા સાવ નકારી શકાય નહીં. તમારી જાતને બચાવવા માટે હંમેશા ખાતરી કરો કે પેટ્રોલ ભરવાનું શરૂ થાય તે પહેલાં મીટર 'ઝીરો' પર હોય. આ ઉપરાંત, પંપ પર સરકારી 'વેઇટ્સ એન્ડ મેઝર્સ' વિભાગનું વેરિફિકેશન સીલ અથવા સ્ટીકર તપાસો. જો તમારી 30 લિટરની ટાંકીમાં અચાનક 45 લિટર તેલ ભરાઈ જાય, તો તે ટેકનિકલી અશક્ય છે અને તે સ્પષ્ટપણે કૌભાંડ અથવા મશીનમાં ગરબડ હોવાની નિશાની છે.

વધુ સમાચાર વાંચવા માટે ક્લિક કરો