રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર મુસાફરી કરતા વાહનચાલકો માટે સારા સમાચાર છે. ભારત ઝડપથી સંપૂર્ણ ડિજિટલ અને અવરોધ-મુક્ત (barrier-free) ટોલિંગ સિસ્ટમ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ 'ગ્લોબલ ફિનટેક ફેસ્ટ'માં જાહેરાત કરી હતી કે માર્ચ 2027 સુધીમાં આ નવી AI-આધારિત સિસ્ટમ અમલમાં આવવાની અપેક્ષા છે, જેના પછી વાહનોએ ટોલ પ્લાઝા પર અટકવાની જરૂર રહેશે નહીં.
આ પગલાથી વાર્ષિક ટોલ આવકમાં અંદાજે ₹10,000 કરોડનો વધારો થવાની ધારણા છે. આ ઉપરાંત, સરકાર 'વન ટેગ' (One Tag) સુવિધા શરૂ કરી રહી છે, જે વાહનચાલકોને નવું FASTag ખરીદ્યા વિના તેમના લિંક કરેલા બેંક ખાતાઓને સરળતાથી બદલવાની મંજૂરી આપશે.
માર્ચ 2027 સુધીમાં અમલીકરણની અપેક્ષા
કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ શુક્રવારે જાહેરાત કરી હતી કે નવી AI-આધારિત સિસ્ટમ ફેબ્રુઆરી-માર્ચ 2027 સુધીમાં કાર્યરત થવાની અપેક્ષા છે. એકવાર અમલમાં આવ્યા પછી, વાહનચાલકો અટક્યા વિના ટોલ પોઈન્ટ્સમાંથી પસાર થઈ શકશે. ગ્લોબલ ફિનટેક ફેસ્ટને સંબોધતા ગડકરીએ કહ્યું, "AI અને સીમલેસ (અવિરત) ટોલ સિસ્ટમ દ્વારા ભારત ટોલ પ્લાઝા પર અટકવાની જૂની પ્રથાને નાબૂદ કરવા અને અવિરત મુસાફરીની સિસ્ટમ તરફ આગળ વધવા માટે કામ કરી રહ્યું છે. ભવિષ્યના ધોરીમાર્ગો ઇન્ટેલિજન્ટ, અવરોધ-મુક્ત અને સંપૂર્ણપણે કેશલેસ હશે."
આ નવી સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરશે?
નવી સિસ્ટમ ટોલ વસૂલાત માટે FASTag સાથે ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન (ANPR) ટેક્નોલોજીને જોડશે. આનાથી ટોલ પ્લાઝા પર વાહનો માટે રાહ જોવાનો સમય સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ જશે.
રાહ જોવાનો સમય 80-90 ટકા ઘટશે
FASTag ની સફળતા પર પ્રકાશ પાડતા, કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે તેને 2014માં પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને 2021માં ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું હતું. આજે દેશમાં 98% થી વધુ વાહનો FASTag નો ઉપયોગ કરે છે અને 13 કરોડથી વધુ ટેગ જારી કરવામાં આવ્યા છે. FASTag એ ટોલ પ્લાઝા પર રાહ જોવાનો સમય જે અગાઉ 12 થી 30 મિનિટનો હતો - તેને 80 થી 90 ટકા સુધી ઘટાડ્યો છે.
રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગના ટોલ પ્લાઝા પર FASTag નો ઉપયોગ હવે 98 ટકાના આંકડાને વટાવી ગયો છે. અત્યાર સુધીમાં દેશભરમાં 13 કરોડથી વધુ FASTag જારી કરવામાં આવ્યા છે. સરકારને અપેક્ષા છે કે આ નવી સીમલેસ (અવિરત) ડિજિટલ ટોલિંગ સિસ્ટમ માત્ર વાહનચાલકોનો સમય જ નહીં બચાવે, પરંતુ ટોલ વસૂલાતમાં વધેલી પારદર્શિતાને કારણે વાર્ષિક ટોલ આવકમાં પણ અંદાજે ₹10,000 કરોડનો વધારો કરશે.
બેંક બદલતી વખતે નવા FASTagની જરૂર નથી
જો તમે તમારા FASTag સાથે જોડાયેલી બેંક બદલવા માંગતા હોવ, તો હવે તમારે તમારું જૂનું FASTag કાઢી નાખવાની કે નવું ખરીદવાની જરૂર નથી. કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ 'ગ્લોબલ ફિનટેક ફેસ્ટ (GFF) 2026'માં 'OneTag' નામની નવી સુવિધા શરૂ કરી છે. આ નવી સિસ્ટમ હેઠળ, FASTag વપરાશકર્તાઓ નવું ટેગ ખરીદ્યા વિના અથવા વાહનમાંથી જૂનું ટેગ કાઢ્યા વિના સરળતાથી તેમની બેંક બદલી (પોર્ટ કરી) શકશે.
