અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધે ક્રૂડ ઓઇલને કારણે વૈશ્વિક તણાવમાં વધારો કર્યો છે. યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થયો છે, જે 2022 પછી પહેલી વાર પ્રતિ બેરલ $100 ને વટાવી ગયો છે. ઘણા દેશો ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પર આધાર રાખે છે અને ભાવમાં આ વધારો તેમની મુશ્કેલીઓ વધારી રહ્યો છે. પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં પરિસ્થિતિ પહેલાથી જ વણસી ગઈ છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ક્યાં અટકશે?
સપ્તાહના પહેલા ટ્રેડિંગ દિવસે સોમવારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, જેમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ લગભગ 25% વધીને $115 પ્રતિ બેરલને વટાવી ગયા હતા. WTI ક્રૂડના ભાવમાં પણ 24 ટકાનો વધારો થયો હતો, જે પ્રતિ બેરલ $112 થી ઉપર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. Murban ક્રૂડ ઓઇલ લગભગ 18 ટકા વધીને $120 પ્રતિ બેરલ થયું હતું, જ્યારે કુદરતી ગેસના ભાવ પણ લગભગ 8 ટકા વધ્યા હતા.
100 ડોલરને પાર ક્રૂડ ઓઇલ
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ઉત્પાદિત ક્રૂડ ઓઇલ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટનો ભાવ પ્રતિ બેરલ આશરે $106.22 નોંધાયો હતો, જે ગયા શુક્રવારે $90.90 હતો. યુએસ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ છેલ્લે 30 જૂન, 2022 ના રોજ પ્રતિ બેરલ $100 ને વટાવી ગયા હતા, અને હવે તે પછી પહેલી વાર આ આંકડો વટાવી ગયા છે.
યુદ્ધ તેલના ભાવને બળતણ આપે
કાચા તેલના ભાવમાં આ તીવ્ર વધારા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલ યુદ્ધ અને મુખ્ય તેલ ઉત્પાદકો અને સપ્લાયર્સ દ્વારા તેલ પુરવઠો અટકાવવાની જાહેરાતો છે. આ સંઘર્ષમાં તેલ રિફાઇનરીઓને નિશાન બનાવવામાં આવી રહી છે. કુવૈતથી કતાર સુધીના દેશોએ તેલ અને ગેસ પુરવઠો બંધ કરવાની ધમકી આપી છે. ઈરાન પાસે પણ મોટા પ્રમાણમાં તેલ ભંડાર છે, પરંતુ યુએસ-ઇઝરાયલી હુમલાઓથી આ ખોરવાઈ ગયા છે. વિશ્વના 20% તેલનું પરિવહન કરતો મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી પરિસ્થિતિ વધુ વણસી છે. ઈરાનની નાકાબંધીએ આ તેલ માર્ગને અવરોધિત કર્યો છે, અને તેની અસર કાચા તેલના ભાવમાં વધારો થવાના સ્વરૂપમાં જોવા મળી રહી છે.
પાકિસ્તાનથી બાંગ્લાદેશ સુધી અરાજકતા
કાચા તેલના ભાવમાં વૈશ્વિક ઉછાળો ઘણા દેશો પર અસર કરવા લાગ્યો છે. પાકિસ્તાનમાં તેલ કટોકટી કેટલી હદ સુધી પહોંચી છે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, જે પ્રતિ લિટર 336 પાકિસ્તાની રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે હાઇ-સ્પીડ ડીઝલના ભાવ પ્રતિ લિટર 321 પાકિસ્તાની રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયા છે, અને પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થવાની ધારણા છે. બાંગ્લાદેશમાં પણ, મધ્ય પૂર્વના તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારાને કારણે પરિસ્થિતિ ગંભીર છે અને સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના વેચાણ માટે રેશનિંગ સિસ્ટમ લાગુ કરી છે. આનો અર્થ એ છે કે લોકો સંમત જથ્થા અનુસાર જ ઇંધણ મેળવી શકશે.
ભારત માટે ચિંતા શા માટે?
જોકે ભારતે કહ્યું છે કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારા વચ્ચે તેની પાસે પૂરતો સ્ટોક છે, પરંતુ પ્રતિકૂળ અસરોની શક્યતા નકારી શકાતી નથી. ખરેખર, ભારત પણ ક્રૂડ ઓઇલનો મુખ્ય આયાતકાર છે અને તેની જરૂરિયાતોના લગભગ 85% આયાત કરે છે. જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આ ગતિએ વધતા રહે છે, તો તે ફુગાવો સાબિત થઈ શકે છે અને ભારતનું આયાત બિલ વધી શકે છે.
