તાજેતરમાં અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના રાષ્ટ્રજોગ સંબોધન બાદ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ભારે હલચલ જોવા મળી છે. ગુરુવારે તેલના ભાવમાં અચાનક તેજી આવી હતી, જેમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ અને WTI (વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ) બંનેના ભાવમાં આશરે 4% નો વધારો નોંધાયો હતો. અગાઉ બુધવારે તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $100 ની નીચે સરક્યા હતા, પરંતુ ટ્રમ્પના ભાષણ પછી સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ અને બ્રેન્ટ ક્રૂડ $105.55 પર જ્યારે WTI $103.16 પર પહોંચી ગયું.
બજારની અનિશ્ચિતતા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો વિવાદ
રોકાણકારોમાં ચિંતાનું મુખ્ય કારણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ની આસપાસ સર્જાયેલી અસ્થિરતા છે. ટ્રમ્પના ભાષણમાં આ વ્યૂહાત્મક માર્ગને ફરીથી ખોલવા માટે અન્ય દેશોને અપીલ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ સંકટના કાયમી ઉકેલ અંગે કોઈ નક્કર યોજના રજૂ કરવામાં આવી ન હતી. નોંધનીય છે કે:
- વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો લગભગ 20% ભાગ આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે.
- 28 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલી દુશ્મનાવટને કારણે આ સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ છે.
- ટ્રમ્પે ઈરાનના ઉર્જા માળખાગત સુવિધાઓ પર હુમલો કરવાની અને કડક પગલાં લેવાની જે ચેતવણી આપી છે, તેનાથી સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બનવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
દરિયાઈ ટ્રાફિક પર વધતું જોખમ
મધ્યપૂર્વમાં વધતા તણાવને કારણે દરિયાઈ વાહનવ્યવહાર હવે અત્યંત જોખમી બની ગયો છે. બુધવારે કતારના પ્રાદેશિક જળવિસ્તારમાં 'કતારએનર્જી' દ્વારા ચાર્ટર્ડ કરાયેલા એક તેલ ટેન્કર પર ઈરાની ક્રુઝ મિસાઈલ દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આવા બનાવોને કારણે વીમા દરો અને પરિવહન ખર્ચમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા છે.
આર્થિક અસરો અને વૈશ્વિક મંદીનું જોખમ
નિષ્ણાતો માને છે કે જો સંઘર્ષ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થાય તો પણ તેલનો પુરવઠો સામાન્ય થતા લાંબો સમય લાગશે. પેસિફિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ મેનેજમેન્ટ કંપનીના અર્થશાસ્ત્રી ટિફની વાઇલ્ડિંગના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાન સાથેના આ ટકરાવને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને થતું નુકસાન દર અઠવાડિયે વધી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો: ભારતના કયા રાજ્યમાં તેલના સૌથી વધારે કૂવા ?
