ઈરાનમાં સંઘર્ષથી ઉભા થયેલા આર્થિક દબાણ અને વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર તેની અસર વચ્ચે, કેન્દ્ર સરકારે બુધવારે સોના અને ચાંદીની આયાત અંગે એક મોટો નિર્ણય લીધો. સરકારે બંને ચીજવસ્તુઓ પર આયાત ડ્યુટી વધારીને 15 ટકા કરી છે, જે અગાઉના 6 ટકાના દરથી વધારે છે.
કેમ વધારી સોનામાં ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી ?
ખાસ કરીને, સરકારે સોના અને ચાંદી પર 10 ટકા બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી, 5 ટકા એગ્રીકલ્ચર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એન્ડ ડેવલપમેન્ટ સેસ (AIDC) લાદ્યો છે. સરકાર જણાવે છે કે આ પગલા પાછળનો ઉદ્દેશ્ય આયાતને કાબુમાં લેવા, વેપાર ખાધ ઘટાડવા અને રૂપિયાને મજબૂત બનાવવાનો છે. તાજેતરમાં, રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે 95.75 ના રેકોર્ડ નીચા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો.
પીએમ મોદીની અપીલ બાદ મોટો નિર્ણય
આ નિર્ણય વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા કરવામાં આવેલી અપીલના થોડા દિવસો પછી આવ્યો છે, જેમાં તેમણે જનતાને એક વર્ષ માટે સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવા વિનંતી કરી હતી. વડા પ્રધાને ભાર મૂક્યો હતો કે, પ્રવર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને, દેશને તેના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને બચાવવાની જરૂર છે. જોકે, આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં, એક સરકારી સૂત્રએ રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે સોના અને ચાંદીની આયાત પર ડ્યુટી વધારવાની હાલમાં કોઈ યોજના નથી. છતાં, એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરતા, સરકારે હવે આ ડ્યુટી વધારવાનું શરૂ કર્યું છે.
ભારત શા માટે ખાસ પ્રભાવિત છે?
ભારત સોનાનો વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો ગ્રાહક દેશ છે અને તેને ચાંદીનો સૌથી મોટો ગ્રાહક માનવામાં આવે છે. દેશ તેની સ્થાનિક માંગનો નોંધપાત્ર હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂર્ણ કરે છે. પરિણામે, આયાત ડ્યુટીમાં વધારો સોના અને ચાંદીની માંગને અસર કરી શકે છે. ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે બંને ધાતુઓના ભાવ પહેલાથી જ રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચી રહ્યા છે.
ગોલ્ડ ETF માં રોકાણમાં વધારો
છેલ્લા એક વર્ષમાં, શેરબજારમાંથી નબળા વળતર અને સોનાના વધતા ભાવ વચ્ચે, સોના સંબંધિત રોકાણો પ્રત્યે રોકાણકારોના વલણમાં ઝડપથી ફેરફાર થયો છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ અનુસાર, માર્ચ ક્વાર્ટર દરમિયાન ભારતીય ગોલ્ડ ETF માં રોકાણ 186 ટકા વધ્યું હતું, જે 20 મેટ્રિક ટનના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યું હતું.
સરકારે પહેલાથી જ નિયંત્રણો કડક કરી દીધા હતા
તાજેતરના અઠવાડિયામાં, સરકારે સોનાની આયાત અંગે કડક પગલાં અમલમાં મૂકવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. સોના અને ચાંદીની આયાત પર 3 ટકા ઇન્ટિગ્રેટેડ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (IGST) લાદવામાં આવ્યા બાદ, બેંકોએ લગભગ એક મહિના માટે આયાતને અસ્થાયી રૂપે અટકાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ, એપ્રિલમાં, સોનાની આયાત લગભગ 30 વર્ષમાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ.
