સોનાના ભાવ દિવસ જાય તેમ વધી જ રહ્યા છે. જે લોકોએ સોનામાં રોકાણ કર્યું છે તેઓ ખુશ છે કારણ કે સારુ વળતર મળશે. પરંતુ જેઓએ સોનું ખરીદ્યુ નથી તેઓ ચિંતા કરી રહ્યા છે કે સોનાનો ભાવ કેટલો ગયો. માત્ર 2025માં જ સોનું 60 ટકા મોંઘુ થઇ ગયું છે. ત્યારે નિષ્ણાંતો જણાવી રહ્યા છે કે સોનાનો આટલો ભાવ વધારો એ જોખમી છે.
એક નિષ્ણાંતના જણાવ્યાનુસાર સોનાના ભાવમાં અભૂતપૂર્વ વધારો ચેતવણી આપી રહ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે સોનાના ભાવમાં સતત વધારો એ સકારાત્મક સંકેત ન હોઈ શકે; તેને ચેતવણીના સંકેત તરીકે જોવો જોઈએ.
સોનામાં વધારો છતાં સરકાર કરી રહી છે ખરીદી !
નિષ્ણાંત જણાવે છે કે સોનાના ભાવમાં વધારાનું કારણ ફક્ત નફાને આભારી રાખવું યોગ્ય રહેશે નહીં. ભાવમાં વધારો થવો ભય અને અનિશ્ચિતતા પણ છે. કેન્દ્રીય બેંકો, સોવેરીન ભંડોળ અને સંસ્થાકીય રોકાણકારો હાલમાં સૌથી વધુ સોનું ખરીદી રહ્યા છે. પણ હા, તેઓ નફાની અપેક્ષા સાથે સોનું ખરીદી રહ્યા નથી, પરંતુ તેમના પોર્ટફોલિયોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ખરીદી રહ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે કેન્દ્રીય બેંકો પણ સલામતી માટે સોના તરફ આકર્ષાઈ રહી છે. ત્યારે અહીં મનમાં એ થાય છે કે જ્યારે સરકાર રેકોર્ડ ઊંચાઈએ સોનું ખરીદી રહી છે. નફાનું જોયા વિના. ..તોં કંઇક તો હશેને ? આ બાબત વિચાર માગી લે છે.
સોનામાં તેજી સામાન્ય નથી- નિષ્ણાંત
સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં નિષ્ણાંતએ સોનાની વર્તમાન તેજીને "અકલ્પનીય" ગણાવી હતી. તેમણે તેની સરખામણી 1970 ના દાયકાના તેલ સંકટ સાથે કરી હતી. જો કે, તેઓ સ્વીકારે છે કે વર્તમાન પરિસ્થિતિ 1970 ના દાયકાથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે. તેમણે તેલ સંકટની સરખામણી 1970 ના દાયકા સાથે કરતા કહ્યું હતું કે આ તેજી "સામાન્ય" નથી.
સોનું માત્ર રોકાણ માટે નથી
તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે સોનું ઇન્ફ્લેશનથી બચવાનું સાધન નથી પરંતુ વળતરનો પણ વિષય છે. જો કે આ નાણાકીય પ્રણાલીઓ, વિશ્વસનીયતા અને તેની સાથે સંકળાયેલ નાણાકીય પ્રણાલીઓમાં વિશ્વાસનો અભાવ દર્શાવે છે. નોંધનીય છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ખાસ કરીને ભારતમાં, લોકો ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) કરતાં સોનામાં રોકાણ કરવા તરફ વધુને વધુ વળ્યા છે. ડિજિટલ ફોર્મેટથી સોનામાં રોકાણ વધુ સરળ બન્યું છે.
ગોલ્ડ ETFs વળતરમાં અગ્રણી
વર્ષ 2025 માં સોનાએ 51% થી વધુ વળતર આપ્યું છે, જે તેને એક આકર્ષક રોકાણ વિકલ્પ બનાવે છે. જોકે, ગોલ્ડ ફંડ્સ (ગોલ્ડ ETFs) એ તેનાથી પણ વધુ વળતર આપ્યું છે, જે લગભગ 66% સુધી પહોંચ્યું છે. નોંધનીય છે કે એક વર્ષ પહેલાં, સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹77,400 ની આસપાસ હતો, જે હવે વધીને ₹1,20,000 પ્રતિ 10 ગ્રામ થઈ ગયો છે, જે લગભગ 56% નો વધારો છે.
છેલ્લા પાંચ વર્ષોમાં, સોનાએ આશરે 200% વળતર આપ્યું છે, જે તેની કિંમતમાં લગભગ ત્રણ ગણો વધારો છે. આ સરેરાશ વાર્ષિક CAGR (ચક્રવૃદ્ધિ વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર) 24% પ્રતિ વર્ષ રહ્યો છે. આ નિફ્ટી 50 જેવા અન્ય ઇક્વિટી કરતા વધારે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ઇક્વિટીઓએ મહત્તમ વાર્ષિક વળતર લગભગ 17% આપ્યું છે.
1970 ના દાયકાનો તેલનો આંચકો શું છે?
1973 પહેલા વિશ્વના મોટાભાગના દેશો મધ્ય પૂર્વીય તેલ પર નિર્ભર હતા. તે સમયે તેલના ભાવ ખૂબ ઓછા હતા અને આર્થિક વિકાસ ઝડપી હતો. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, યુરોપ અને જાપાન જેવા દેશોની અર્થવ્યવસ્થા આ સસ્તા તેલ પર નિર્ભર હતી. ઓક્ટોબર 1973 માં, આરબ-ઇઝરાયલ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને પશ્ચિમી દેશોએ આ યુદ્ધમાં ઇઝરાયલને ટેકો આપ્યો. વિરોધમાં, ઓપેક (પેટ્રોલિયમ નિકાસ કરનારા દેશોનું સંગઠન) ના આરબ સભ્ય દેશોએ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને તેના સાથીઓને તેલ વેચવાનું બંધ કરી દીધું. તેલના ભાવ થોડા મહિનામાં ચાર ગણા વધી ગયા, જે $3 થી $12 પ્રતિ બેરલ થયા. આના કારણે વૈશ્વિક ફુગાવો અને બેરોજગારી વધી. 1970નો આ "તેલનો આંચકો" વૈશ્વિક અર્થતંત્રના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટા ચેતવણી ચિહ્નોમાંનો એક બની ગયો.