સરકારે ઓલા (Ola), ઉબર (Uber) અને રેપિડો (Rapido) જેવી કેબ-બુકિંગ કંપનીઓને મોટો ફટકો આપ્યો છે. કેન્દ્રીય ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલય અને સેન્ટ્રલ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન ઓથોરિટી (CCPA) એ તમામ કેબ એગ્રીગેટર્સને કડક સૂચનાઓ આપી છે કે તેઓ રાઈડ કન્ફર્મ થાય તે પહેલાં 'એડવાન્સ ટિપ' (અગાઉથી બક્ષિસ) લેવાની પ્રથા તાત્કાલિક બંધ કરે.
CCPAના વડા અને ગ્રાહક બાબતોના સચિવ નિધિ ખરેએ જણાવ્યું હતું કે સરકારે તેના નિર્ણયમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રાઈડ કન્ફર્મ થાય તે પહેલાં ગ્રાહકો પાસેથી વધારાની ટિપ માંગવી એ 'અયોગ્ય વ્યાપારી પ્રથા' (unfair trade practice) છે, જે 'ડાર્ક પેટર્ન' (dark patterns) ની અંતર્ગત આવે છે.
કેબ કંપનીઓ મુસાફરો પર જલ્દી કેબ મેળવવા માટે વધારાની રકમ ચૂકવવાનું અયોગ્ય દબાણ કરવા માટે 'ડાર્ક પેટર્ન'નો ઉપયોગ કરે છે. સરકારના નવા આદેશ મુજબ, ટિપ આપવી કે નહીં તે સંપૂર્ણપણે મુસાફરની મરજી પર નિર્ભર છે; મુસાફર રાઈડ પૂરી થયા પછી અને તેના અનુભવના આધારે જ ટિપ આપવાનું પસંદ કરી શકે છે. ટિપ માત્ર પૂરી પાડવામાં આવેલી સેવાના આધારે જ આપવી જોઈએ.
ઉલ્લેખનીય છે કે માત્ર બે દિવસ પહેલા જ, CCPAએ એડવાન્સ ટિપિંગના મુદ્દે રેપિડો પર ₹10 લાખનો દંડ ફટકાર્યો હતો. રેપિડો ઉપરાંત, CCPAએ ઉબર અને ઓલાની પણ તપાસ કરવાની યોજના જાહેર કરી છે. નિધિ ખરેએ જણાવ્યું હતું કે નેશનલ કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઇનને ઓલા, ઉબર અને રેપિડો વિરુદ્ધ ઘણી ફરિયાદો મળી છે. આ ફરિયાદોમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે આ કેબ કંપનીઓ રાઈડ શરૂ થાય તે પહેલાં એડવાન્સ ટિપની માંગણી કરે છે. વધુમાં, ગ્રાહકો પર એવું માનવા માટે દબાણ કરવામાં આવે છે કે જ્યાં સુધી તેઓ ટિપ ચૂકવવા માટે સંમત નહીં થાય ત્યાં સુધી તેમની રાઈડ બુક થશે નહીં.
મીડિયાને માહિતી આપતી વખતે, સચિવ નિધિ ખરેએ જણાવ્યું હતું કે તપાસમાં પુષ્ટિ થઈ છે કે આ કંપનીઓ ખરેખર ડાર્ક પેટર્નનો ઉપયોગ કરી રહી હતી. એડવાન્સ ટિપિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ આ બાબતે સંપૂર્ણ તપાસ અને સુનાવણી બાદ જ આપવામાં આવ્યો હતો. અગાઉ, CCPAએ ઉબર, ઓલા, રેપિડો અને નમ્મા યાત્રી (Namma Yatri) સહિતના અનેક પ્લેટફોર્મ્સને નોટિસ જારી કરીને ડાર્ક પેટર્ન અને સંબંધિત નિયમોના પ્રતિબંધ અંગે 2023માં બહાર પાડવામાં આવેલી ગાઇડલાઈનનું પાલન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
આ પણ વાંચો: UPI ચાર્જ પર મોદી સરકારના સમર્થનમાં ઉમર અબ્દુલ્લા, કહ્યું- કેમ યોગ્ય છે નિર્ણય