આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) એ ભારતના GDP આંકડાઓમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારોની પ્રશંસા કરી છે. IMF કહે છે કે ભારતે મજબૂત આર્થિક સ્થિતિ સાથે ઊર્જા સંકટનો સામનો કર્યો છે અને આ પડકારને સારી રીતે સંભાળ્યો છે. વધુમાં, IMF એ જણાવ્યું હતું કે રૂપિયા પરના દબાણને ભારતના અર્થતંત્રની નિષ્ફળતા તરીકે જોવું જોઈએ નહીં.
IMF એશિયા અને પેસિફિક વિભાગના ડિરેક્ટર કૃષ્ણ શ્રીનિવાસને ગુરુવારે બેંગકોકમાં આ વાત કહી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારતનો આર્થિક વિકાસ મજબૂત રહ્યો છે અને સરકારે ખર્ચનું સંચાલન કરવામાં સાવધાની રાખી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે રૂપિયાનું મૂલ્ય વૈશ્વિક વ્યાજ દરો, રોકાણકારોના વિશ્વાસ અને કાચા તેલના ભાવથી પ્રભાવિત થાય છે. ભારત તેલ આયાત કરે છે, તેથી ઊર્જા સંકટની રૂપિયા પર પણ અસર પડી છે.
IMF એ ભારતના GDP વૃદ્ધિ આગાહીમાં વધારો કર્યો છે
IMF એ એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં અપેક્ષા કરતાં વધુ સારા પ્રદર્શનનો ઉલ્લેખ કરીને ભારતના આર્થિક વિકાસ આગાહીમાં પણ વધારો કર્યો છે. IMF અનુસાર, ભારતનું અર્થતંત્ર આ વર્ષે અને આવતા વર્ષે 7% ના દરે વૃદ્ધિ પામી શકે છે. મધ્યમ ગાળાનો વિકાસ 6.9% રહેવાનો અંદાજ છે. આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) ના ડેટા અનુસાર, એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ દર 7.8% હતો. IMF રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સારી સેવા ક્ષેત્રની પ્રવૃત્તિ ભારતના વિકાસને ટેકો આપી રહી છે. ભારતનું વિશાળ સ્થાનિક બજાર, કાર્યકારી વયની વસ્તી અને ચાલુ આર્થિક સુધારા પણ શક્તિઓ છે.
IMF એ નવા GDP આંકડાઓ વિશે શું કહ્યું?
આ વર્ષે ભારતે GDP આંકડાઓની ગણતરી માટેનો આધાર વર્ષ 2011-12 થી બદલીને 2022-23 કર્યો. IMF ના કૃષ્ણ શ્રીનિવાસને કહ્યું કે ભારત સરકારે આંકડાઓમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારો વિશે સરકારને જાણ કરી છે. તેમના મતે, ગણતરી પદ્ધતિમાં ફેરફારો IMF ના આંકડા વિભાગની સલાહ પર આધારિત છે. તેમણે MoSPI ના કાર્યની પ્રશંસા કરી અને કહ્યું કે GDP આંકડા સુધારવાના આ પ્રયાસને માન્યતા આપવી જોઈએ. તેમણે એ પણ કહ્યું કે હંમેશા સુધારા માટે અવકાશ રહે છે.
રૂપિયો દબાણ હેઠળ કેમ રહે છે?
IMFના એશિયા અને પેસિફિક ક્ષેત્ર પરના આર્થિક અહેવાલ મુજબ, ઉર્જા સંકટને કારણે ભારત સહિત અનેક ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓના ચલણો પર દબાણ આવ્યું છે. જોકે, છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં આ દબાણ થોડું ઓછું થયું છે. મુખ્ય અર્થતંત્રોમાં વ્યાજ દરો બહુ-વર્ષના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા છે, જેના કારણે ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ માટે ઉધાર લેવાનું વધુ ખર્ચાળ બન્યું છે. વધુમાં, ખાસ કરીને એશિયામાં ચલણના ભાવમાં નોંધપાત્ર અસ્થિરતા જોવા મળી છે. અહેવાલમાં 2026 માટે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $96 ની આસપાસ રહેવાનો અંદાજ છે. તે એમ પણ ધારે છે કે માર્ચ 2027 માં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી ખુલી શકે છે.
RBI રૂપિયાને ટેકો આપવા માટે પગલાં લે છે
10 ઓક્ટોબરના રોજ, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ રૂપિયાના ઘટાડાને રોકવા માટે ઘણા પગલાં લીધાં. આ પહેલ હેઠળ સરકારી માલિકીની તેલ કંપનીઓ ઇન્ડિયન ઓઇલ, હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ અને ભારત પેટ્રોલિયમની દૈનિક ડોલર જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે એક ખાસ વ્યવસ્થા રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ વ્યવસ્થા 12 ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવી. આ કંપનીઓને ડોલર ખરીદવા માટે ખુલ્લા બજારમાં પ્રવેશવાની જરૂરિયાત ઘટાડે છે. RBI એ રૂપિયા સામે અટકળોને રોકવા માટે કેટલાક વિદેશી વિનિમય નિયમો પણ કડક કર્યા. આ પછી, બુધવારે સતત ચોથા ટ્રેડિંગ સત્રમાં રૂપિયો મજબૂત બન્યો, જે ડોલર સામે 95.17 પર બંધ થયો. ચાર સત્રમાં રૂપિયામાં કુલ 171 પૈસાનો વધારો થયો, જે લગભગ એક મહિનામાં તેનું સૌથી મજબૂત સ્તર છે.
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા દોઢ વર્ષમાં રૂપિયામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે RBI રૂપિયામાં વધુ પડતી વધઘટ અટકાવવા માટે પગલાં લેવાનું ચાલુ રાખશે. RBI અનુસાર, 2 ઓક્ટોબર સુધીમાં ભારતનો વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર $734.6 બિલિયન હતો, જે લગભગ 11 મહિનાની આયાતને આવરી લેવા માટે પૂરતો હતો. જોકે, એપ્રિલ અને 5 ઓક્ટોબર વચ્ચે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી ચોખ્ખું $10.3 બિલિયન પાછું ખેંચી લીધું. દરમિયાન, એપ્રિલ અને ઓગસ્ટ વચ્ચે ચોખ્ખું વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) વધીને $13.8 બિલિયન થયું.
આ પણ વાંચો: Delhi: કોઈ સુપ્રીમ કોર્ટને ડરાવી શકે નહીં... રાહુલ ગાંધીની કૂચ પર CJIનું આકરું વલણ