મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ અંગે એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડી છે. પેટ્રોલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટી ₹13 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને ₹3 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે. જ્યારે ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટી ₹10 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવી છે. એવી અપેક્ષા છે કે, સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયના પરિણામે, આગામી દિવસોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
ગુરુવારે જાહેર કરાયેલા સરકારી આદેશ અનુસાર, પેટ્રોલ પર લાગુ થતી વધારાની એક્સાઇઝ ડ્યુટી અગાઉના ₹13 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને ₹3 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે. તેવી જ રીતે, ડીઝલ પર લાગુ થતી એક્સાઇઝ ડ્યુટી અગાઉના ₹10 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને ₹0 કરવામાં આવી છે. તેલ કંપનીઓ પર વધતા દબાણને લઇને સરકારે આ નિર્ણય લીધો છે.
સરકારે તેલ કંપનીઓને નોંધપાત્ર રાહત આપી છે, કારણ કે તેઓ કટોકટીના સમયગાળા દરમિયાન ઊંચા ભાવે ક્રૂડ તેલ ખરીદવા માટે મજબૂર હતા; આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ રાહત પગલાંને લંબાવ્યું છે. જોકે, રાજ્ય સરકારો દ્વારા લાદવામાં આવતો મૂલ્યવર્ધિત કર (VAT) અમલમાં રહેશે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ઇઝરાયલ અને ઇરાન સાથે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ તેલનો પુરવઠો ખોરવાયો છે, જે પરિસ્થિતિ અગાઉ તેલના ભાવમાં વધારો કરતી હતી. જોકે, શુક્રવારે શરૂઆતના વેપાર દરમિયાન ભાવમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ પરિવર્તન યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા દસ દિવસ માટે ઇરાનની ઊર્જા સુવિધાઓ પરના હુમલાઓને સ્થગિત કરવાની જાહેરાતને આભારી છે. રોઇટર્સ અનુસાર, બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ 0.8% ઘટીને $107.11 પ્રતિ બેરલ થયો હતો, જ્યારે યુએસ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) 0.88% ઘટીને $93.65 પ્રતિ બેરલ થયો હતો. તેના એક દિવસ પહેલા જ, બંને બેન્ચમાર્કમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો હતો.
આ તણાવનો સમયગાળો 28 ફેબ્રુઆરીએ શરૂ થયો હતો, જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇઝરાયલે ઇરાન સામે હુમલા શરૂ કર્યા હતા. બદલામાં, ઇરાને ઇઝરાયલ તેમજ યુએસ લશ્કરી થાણાઓનું આયોજન કરતા ખાડી દેશોને નિશાન બનાવ્યા હતા. ઇરાન અને લેબનોનમાં કરવામાં આવેલા હુમલાઓમાં, આજ સુધી હજારો લોકોના જીવ ગયા છે. આ સંઘર્ષે તેલ પુરવઠો ખોરવી નાખ્યો છે - જેના કારણે કિંમતો વધી છે - અને વૈશ્વિક બજારોમાં તેની લહેર અસર પડી છે.
એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકો માટે ભાવ ઘટાડવાને બદલે તેલ કંપનીઓ પર હાલમાં પડી રહેલા નાણાકીય બોજને ઓછો કરવાનો છે. કર ઘટાડીને, સરકાર આ કંપનીઓને વધતા ખર્ચને પોતે જ શોષવામાં મદદ કરી રહી છે. પરિણામે, આ વધતા ખર્ચનો સંપૂર્ણ બોજ ભાવ વધારા દ્વારા ગ્રાહકો પર નાખવામાં આવશે નહીં.
જો તેલ કંપનીઓ એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડાનો સંપૂર્ણ લાભ ગ્રાહકોને આપવાનું નક્કી કરે છે, તો પેટ્રોલના ભાવ પ્રતિ લિટર ₹10 થી ₹12 ઘટી શકે છે. તેવી જ રીતે, ડીઝલ પ્રતિ લિટર ₹8 થી ₹10 સસ્તું થઈ શકે છે. જો કે, આ પરિણામ સંપૂર્ણપણે બજારની સ્થિતિ અને કંપનીઓ દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયો પર આધારિત છે.
આ પણ વાંચો: ભારતના કયા રાજ્યમાં તેલના સૌથી વધારે કૂવા ?