થોડા દિવસો પહેલા સોનાના ભાવ ઐતિહાસિક સપાટીએ પહોંચ્યા હતા. સોનાના ભાવ વધી રહ્યા હોવા છતાં પણ તેની માગ જબરદસ્ત હતી. વાત કરીએ ઓક્ટોબર મહિનાની તો, ઓક્ટોબરમાં સોનાની આયાતમાં રેકોર્ડ વધારો જોવા મળ્યો હતો, જેના કારણે દેશની આયાત નવી ઊંચાઈએ પહોંચી ગઈ હતી અને દેશની રાજકોષીય ખાધ ઝડપથી વધી હતી. આ દેશના સ્વાસ્થ્ય માટે પણ સારું નથી. આશ્ચર્યજનક રીતે, સોનાની આ ભૂખ પહેલા ક્યારેય જોવા મળી નથી, ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે સોનાના ભાવ જીવનકાળના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા હતા. ચાલો સોનાની આયાત અંગેના સમાચાર પણ શેર કરીએ.
સોનાની આયાત ત્રણ ગણી વધી
વાણિજ્ય મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, ઓક્ટોબરમાં દેશની સોનાની આયાત લગભગ ત્રણ ગણી વધીને 14.72 અબજ યુએસ ડોલરની રેકોર્ડ ઊંચી સપાટીએ પહોંચી, જે મુખ્યત્વે તહેવારો અને લગ્નોની માંગમાં વધારો થવાને કારણે હતી. ઓક્ટોબર 2024માં સોનાની આયાત 4.92 અબજ યુએસ ડોલર હતી. એકંદરે, આ નાણાકીય વર્ષમાં એપ્રિલ-ઓક્ટોબર દરમિયાન આયાત 21.44 ટકા વધીને US$41.23 બિલિયન થઈ, જે એક વર્ષ અગાઉ US$34 બિલિયન હતી. સોનાની આયાતને કારણે દેશની વેપાર ખાધ (આયાત અને નિકાસ વચ્ચેનો તફાવત) ઓક્ટોબરમાં US$41.68 બિલિયનના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગઈ.
સૌથી વધુ સોનાની આયાત ક્યાંથી આવી?
વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે આયાતમાં વધારો તહેવારોની માંગને કારણે હોઈ શકે છે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ સોનાની આયાતનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે, જે લગભગ 40 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, ત્યારબાદ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (16 ટકાથી વધુ) અને દક્ષિણ આફ્રિકા (લગભગ 10 ટકા) આવે છે. દેશની કુલ આયાતમાં આ કિંમતી ધાતુનો ફાળો 5 ટકાથી વધુ છે.
મહિના દરમિયાન સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડથી આયાત 403.67 ટકા વધીને US$5.08 બિલિયન થઈ ગઈ છે. આ નાણાકીય વર્ષના એપ્રિલ-ઓક્ટોબરમાં, આયાત 10.54 ટકા વધીને US$15.4 બિલિયન થઈ ગઈ છે. ભારત ચીન પછી વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો સોનાનો ગ્રાહક દેશ છે. આયાત મુખ્યત્વે ઘરેણાં ઉદ્યોગની માંગને પૂર્ણ કરે છે. ગયા મહિને રત્નો અને ઝવેરાતની નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે 29.5 ટકા ઘટીને US$2.3 બિલિયન થઈ ગઈ છે.
વર્તમાન નુકસાન કેટલું?
સેવા નિકાસને કારણે ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) એપ્રિલ-જૂન 2025-26 ના સમયગાળા દરમિયાન GDP ના 0.2 ટકા અથવા US$2.4 બિલિયન થઈ ગઈ, જે એક વર્ષ અગાઉના સમાન સમયગાળામાં GDP ના 0.9 ટકા અથવા US$8.6 બિલિયન હતી. ચાલુ ખાતાની ખાધ ત્યારે થાય છે જ્યારે આપેલ સમયગાળા દરમિયાન કોઈ દેશ દ્વારા આયાત કરાયેલ માલ અને સેવાઓ અને અન્ય ચુકવણીઓનું મૂલ્ય નિકાસ કરાયેલ માલ અને સેવાઓ અને અન્ય પ્રાપ્તિઓના મૂલ્ય કરતાં વધી જાય છે.
ચાંદીની આયાતમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો
જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું કે શું સોનાની આયાતના આંકડાઓના બમણા હિસાબની શક્યતા છે, ત્યારે અગ્રવાલે નકારાત્મક જવાબ આપ્યો. આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં સરકારે આવનારા શિપમેન્ટના બમણા હિસાબને સુધારવા માટે સોનાની આયાતના આંકડામાં સુધારો કર્યો હતો. નવેમ્બર 2024 માં કિંમતી ધાતુની આયાતમાં અસામાન્ય વધારાને કારણે આ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. ઓક્ટોબર 2025 માં ચાંદીની આયાત પણ 528.71 ટકા વધીને US$2.71 બિલિયન થઈ ગઈ. ચાંદીનો ઔદ્યોગિક ઉપયોગ છે, જેનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઓટો અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં થાય છે.