ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે ઘાતક બની રહ્યો છે. બંને દેશો એકબીજા પર મિસાઇલો છોડી રહ્યા છે.આ દરમિયાન ઇઝરાયલી મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર ઇરાને ઇઝરાયલી સ્ટોક એક્સચેન્જ અને હોસ્પિટલો પર હુમલો કર્યો છે. તેહરાને ઇઝરાયલ પર નવા હુમલા શરૂ કર્યા છે, જેમાં 25 થી વધુ મિસાઇલો છોડવામાં આવી છે. ઇઝરાયલ તરફથી બદલો લેવાની અપેક્ષા ફરી વધી ગઈ છે.
ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે સંઘર્ષ ઘાતક
આ બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ઈરાનમાં ભારતના $550 મિલિયન (લગભગ રૂ. 4771 કરોડ) દાવ પર છે. ઈરાનમાં ભારતના વેપાર અને વ્યૂહાત્મક હિતો મુખ્યત્વે ચાબહાર બંદર પર કેન્દ્રિત છે, જે ઈન્ડિયા પોર્ટ ગ્લોબલ લિમિટેડ (IPGL) દ્વારા સંચાલિત એક મહત્વપૂર્ણ સંપત્તિ છે. આ બંદર ભારતને અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા માટે એક વ્યૂહાત્મક માર્ગ આપે છે, જે પાકિસ્તાનને બાયપાસ કરે છે.
10 વર્ષનો કરાર
ઈરાન-ઈઝરાયલ સંઘર્ષ વધતો જાય છે. અમેરિકાની સંડોવણી વધતી જાય છે અને પશ્ચિમી પ્રતિબંધો બંદર વિકાસ અને રેલ કનેક્ટિવિટી પહેલ બંનેને અવરોધે છે, તેથી બંદર જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. ભારતે ચાબહારમાં શાહિદ બેહેશ્તી ટર્મિનલના સંચાલન માટે મે 2024 સુધી 10 વર્ષનો કરાર મેળવ્યો છે. IPGL ઈરાનના આરિયા બનાદર સાથે ભાગીદારીમાં તેના સંચાલનનું નિરીક્ષણ કરે છે. 2017 ની શરૂઆતમાં અદાણી ગ્રુપ અને એસ્સાર જેવી ખાનગી કંપનીઓએ તેના સંચાલનમાં રસ દાખવ્યો હતો. આ બંદરના વિકાસમાં ભારતનું મોટું રોકાણ છે. આ બંદર ભારતને ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન, મધ્ય એશિયા અને યુરોપ સાથે વેપાર કરવા માટે એક વૈકલ્પિક અને ટૂંકો માર્ગ પૂરો પાડે છે. ભારતે ચાબહાર બંદરના વિકાસમાં US$200 મિલિયનથી વધુનું રોકાણ કર્યું છે અને બંદરના ટર્મિનલ વિકસાવવા માટે રૂ.700 કરોડના રોકાણની જાહેરાત કરી છે.
ચીન-અમેરિકા પડકાર
ચીન ચાબહાર બંદરના વિકાસમાં પણ રસ ધરાવે છે અને તેના બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI) હેઠળ તેને ગ્વાદર બંદર સાથે જોડવાની યોજના ધરાવે છે. અમેરિકાએ ચાબહાર બંદરના વિકાસમાં ભારતની સંડોવણી અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને ચેતવણી આપી છે કે ઈરાન સાથે વેપાર કરનાર કોઈપણ વ્યક્તિ પ્રતિબંધોનો સામનો કરી શકે છે, ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોનો ઉલ્લેખ કરીને. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે ચાલી રહેલા ઇઝરાયલ-ઈરાન સંઘર્ષ અને વિસ્તૃત યુએસ સંડોવણીની શક્યતા ચાબહારમાં કામગીરીમાં વિક્ષેપ પાડી શકે છે, જેનાથી વીમા, લોજિસ્ટિક્સ અને INSTC કોરિડોર પર અસર પડી શકે છે. પશ્ચિમી પ્રતિબંધો અવરોધ બની રહ્યા છે, જે બંદર વિકાસ અને રેલ કનેક્ટિવિટી પહેલ બંનેને જટિલ બનાવે છે.