આજના ડિજિટલ યુગમાં ભારતીય રોકાણકારો માટે અમેરિકન શેરબજારમાં રોકાણ કરવું ખૂબ જ સરળ બની ગયું છે. એપલ (Apple), ટેસ્લા (Tesla), એમેઝોન અને ગૂગલ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓના શેર હવે ઘણા ભારતીયોના પોર્ટફોલિયોનો હિસ્સો છે. પોતાના રોકાણને વિવિધતા (Diversification) આપવા માટે આ એક શ્રેષ્ઠ પગલું છે, પરંતુ આ વૈશ્વિક રોકાણ સાથે કેટલીક ગંભીર ટેક્સ જવાબદારીઓ પણ જોડાયેલી છે. જો તમે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરતી વખતે વિદેશી કમાણીની વિગતો છુપાવો છો અથવા ભૂલી જાઓ છો, તો આવકવેરા વિભાગ તમને મોટી મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે.
વૈશ્વિક આવક પર ટેક્સનો નિયમ
ભારતીય આવકવેરા કાયદા મુજબ, જો તમે 'રેસિડેન્ટ ઇન્ડિયન' (ભારતના નિવાસી) છો, તો તમારી સમગ્ર વિશ્વની આવક પર ભારતમાં ટેક્સ ભરવો પડે છે. ઘણા રોકાણકારોને એવો ભ્રમ હોય છે કે અમેરિકામાં ડિવિડન્ડ પર 25% ટેક્સ (Withholding Tax) કપાઈ ગયો હોવાથી હવે ભારતમાં તેની જાણકારી આપવાની જરૂર નથી. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે તમારે તમારી ITR માં કુલ (Gross) ડિવિડન્ડની આવક દર્શાવવી જ પડે છે. હા, તમે 'ફોરેન ટેક્સ ક્રેડિટ' (FTC) નો દાવો કરીને બેવડા ટેક્સ (Double Taxation) થી બચી શકો છો, પરંતુ રિપોર્ટિંગ તો ફરજિયાત છે.
શિક્ષાત્મક દંડ અને Schedule FA ની ગૂંચવણ
ITR ફોર્મમાં 'Schedule FA' (Foreign Assets) નામનું એક ખાસ ખાનું હોય છે. અહીં રોકાણકારોએ તેમના વિદેશી શેર અને બેંક ખાતાની વિગતો આપવાની હોય છે. ભૂલ ત્યાં થાય છે જ્યારે રોકાણકારો સંપત્તિ તો જાહેર કરે છે, પણ તેમાંથી થયેલી કમાણીને 'Income from Other Sources' (અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી આવક) ના કોલમમાં બતાવતા નથી.
આવકવેરા વિભાગ હવે અત્યંત આધુનિક ડેટા એક્સચેન્જ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે. ભારત સરકારે અમેરિકા સહિત અનેક દેશો સાથે નાણાકીય માહિતીના આદાનપ્રદાન માટે કરાર કરેલા છે. જો તમારા રિટર્ન અને સરકાર પાસે રહેલી વિદેશી માહિતીમાં વિસંગતતા જોવા મળે, તો તેને 'અંડર-રિપોર્ટિંગ' માનવામાં આવે છે. આવા કિસ્સામાં, ટેક્સની રકમ પર 50% થી લઈને 200% સુધીનો આકરો દંડ ફટકારવાની જોગવાઈ છે.
ભૂલ સુધારવાની તક: Updated ITR
જો તમે ભૂતકાળમાં આવી કોઈ ભૂલ કરી હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. આવકવેરા વિભાગ 'Updated ITR' (U-ITR) ફાઈલ કરવાની સુવિધા આપે છે. તમે મૂળ રિટર્ન ભર્યાના 24 મહિનાની અંદર આ ભૂલ સુધારી શકો છો. જો એક વર્ષમાં ભૂલ સુધારો તો 25% વધારાનો ટેક્સ અને બે વર્ષમાં સુધારો તો 50% વધારાનો ટેક્સ ભરીને તમે સંભવિત કાનૂની કાર્યવાહી અને 200% દંડથી બચી શકો છો.
નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે વિદેશી રોકાણ કરતા તમામ વ્યક્તિઓએ તેમના બ્રોકરેજ સ્ટેટમેન્ટ અને ફોર્મ 1099 સાચવીને રાખવા જોઈએ. ટેક્સ ફાઇલિંગ વખતે પ્રોફેશનલ ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટની સલાહ લેવી હિતાવહ છે જેથી કરીને ટેક્સ વિભાગની કોઈ પણ પ્રકારની નોટિસથી બચી શકાય.
