કેન્દ્ર સરકારે સબસિડીવાળા ઘરેલું એલપીજી (LPG) સિલિન્ડર અંગે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, 1 ઓક્ટોબર, 2026થી સબસિડીવાળા ઘરેલું એલપીજી રિફિલ માટે બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ (authentication) ફરજિયાત બનશે. કુલ 27.43 કરોડ ગ્રાહકો (૮૯.૯ ટકા) પહેલેથી જ પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છે અને તેમને હવે કોઈ વધારાની કાર્યવાહી કરવાની જરૂર નથી. પ્રમાણીકરણ ડિલિવરી સમયે, ડિસ્ટ્રીબ્યુટરના શોરૂમમાં અથવા OMC (ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપની)ની મોબાઈલ એપ દ્વારા કરી શકાય છે.
મળતી માહિતી અનુસાર સરકારે જાહેરાત કરી હતી કે 1 ઓક્ટોબરથી, સબસિડીવાળા દરે રિફિલ બુક કરાવવા માટે ઘરેલું એલપીજી ગ્રાહકોએ બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કરવું આવશ્યક છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે સબસિડીવાળો રસોઈ ગેસ માત્ર નિર્ધારિત પરિવારો સુધી જ પહોંચે.
બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ
જે ગ્રાહકોએ પ્રમાણીકરણ પ્રક્રિયા પહેલેથી જ પૂર્ણ કરી લીધી છે, તેમણે આગળ કંઈ કરવાની જરૂર નથી. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, 19 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં 27.43 કરોડ સક્રિય ઘરેલું એલપીજી ગ્રાહકોએ (કુલ ગ્રાહક આધારના ૮૯.૯ ટકા) બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કરી લીધું હતું. મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે જેમણે હજુ સુધી આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી નથી, તેઓ પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કર્યા પછી જ સબસિડીવાળા રિફિલ બુક કરાવી શકશે. સરકારે જણાવ્યું હતું કે આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય વ્યાવસાયિક અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે સબસિડીવાળા ઘરેલું સિલિન્ડરના ડાયવર્ઝન (અન્યત્ર ઉપયોગ) ને રોકવાનો અને ડુપ્લિકેટ અથવા અપાત્ર જોડાણોને દૂર કરવાનો છે.
ગ્રાહકો એલપીજી ડિલિવરી સમયે તેમના ડિસ્ટ્રીબ્યુટરના શોરૂમમાં અથવા સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓની મોબાઈલ એપ્સ દ્વારા પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કરી શકે છે. ખાસ કરીને ઈન્ડેન (Indane) માટે 'IndianOil ONE', ભારતગેસ (Bharatgas) માટે 'HelloBPCL' અને HP ગેસ (HP Gas) માટે 'HP PAY'. જેઓ બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ કરાવવા માંગતા નથી અથવા તેમ કરવામાં અસમર્થ છે, તેમને એલપીજી મળવાનું ચાલુ રહેશે. પરંતુ સબસિડી વિના અને લાગુ બજાર ભાવે. ગ્રાહકોએ તેમની પસંદગી જણાવવી આવશ્યક છે.
આવા ગ્રાહકોએ ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs)ના ડિજિટલ માધ્યમો જેમ કે વેબસાઇટ્સ, મોબાઈલ એપ્સ, વોટ્સએપ ચેટબોટ્સ અને IVRS દ્વારા તેમની પસંદગી જણાવવી પડશે. સ્થાનિક ઉપલબ્ધતાના આધારે, તેઓ 5-કિલો અથવા 10 કિલોના સિલિન્ડર મેળવી શકે છે. શરૂઆતમાં, સરકારે ગ્રાહકોને 30 જૂન સુધીમાં બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ (authentication) પૂર્ણ કરવા કહ્યું હતું, પરંતુ ત્યારબાદ આ સમયમર્યાદા ઘણી વખત લંબાવવામાં આવી હતી. 31 જુલાઈ, 7 ઓગસ્ટ, 15 ઓગસ્ટ, 23 ઓગસ્ટ, 31 ઓગસ્ટ, 7 સપ્ટેમ્બર અને છેલ્લે 14 સપ્ટેમ્બર સુધી.
12 કરોડથી વધુ SMS અને WhatsApp મેસેજ
ઓક્ટોબર 2023 થી સમગ્ર દેશમાં પ્રમાણીકરણ અભિયાન ચાલી રહ્યું છે. ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ 12 કરોડથી વધુ SMS અને WhatsApp સંદેશાઓ મોકલ્યા છે અને તેઓ વિતરકો, ડિલિવરી કર્મચારીઓ, વિશેષ કેમ્પો, IVRS પ્રોમ્પ્ટ્સ અને અન્ય માધ્યમો દ્વારા લોકોનો સંપર્ક કરી રહી છે. આ નવું પગલું એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે સરકાર ઘરેલું LPGના ભાવ પરવડે તેવા રાખવા માટે નોંધપાત્ર નાણાકીય સહાય પૂરી પાડી રહી છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર 2026માં 14.2 કિલોના સિલિન્ડર પરની ગર્ભિત સબસિડી (implicit subsidy) આશરે ₹210 હતી, જ્યારે જૂનમાં તે ₹721હતી.
મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે સરકારે ઘરેલું LPG પર થયેલા નુકસાન (અંડર-રિકવરી)ની ભરપાઈ કરવા માટે ૨૦૨૨-૨૩માં સરકારી માલિકીની ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને ₹22000 કરોડ આપ્યા હતા અને 2025-26 તથા 2026-27ના વર્ષો માટે વાર્ષિક ₹30000 કરોડ પૂરા પાડી રહી છે. આ સહાય છતાં, સરકારી માલિકીની OMCs માટે ઘરેલું LPG પર સંચિત 'અંડર-રિકવરી' (ખર્ચ અને વેચાણ કિંમત વચ્ચેનો તફાવત) 31 ઓગસ્ટ, 2026 સુધીમાં ₹ 62000 કરોડને વટાવી ગઈ હતી.
1 ઓક્ટોબરથી નિયમોમાં ફેરફાર
પ્રમાણીકરણની આવશ્યકતાને કારણે, ૧ ઓક્ટોબરથી સબસિડીવાળા LPG અને બજાર કિંમતે મળતા LPG વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત જોવા મળશે. સબસિડી માટે પાત્ર પરિવારોએ સબસિડીવાળી કિંમતના લાભથી વંચિત ન રહેવા માટે તેમના આગામી રિફિલનું બુકિંગ કરતા પહેલા બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ (BAA) પૂર્ણ કરવું આવશ્યક છે.
LPG સેવા હેલ્પલાઇન નંબર જાહેર
સરકાર અને ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs)નો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે સબસિડી નિર્ધારિત લાભાર્થીઓ સુધી પહોંચે અને તેમાં થતા બગાડ કે ગેરરીતિ (લીકેજ)ને ઘટાડી શકાય. આ હાંસલ કરવા માટે, તેઓ ખાતરી કરી રહ્યા છે કે દરેક સબસિડીવાળું કનેક્શન આધાર દ્વારા ચકાસાયેલ ગ્રાહક સાથે જોડાયેલું હોય. સરકારે ગ્રાહકોને 1 ઓક્ટોબર પહેલાં પ્રમાણીકરણની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની સલાહ આપી છે. ભલે તે ઓનલાઇન હોય, વિતરકો દ્વારા હોય કે ડિલિવરી-આધારિત માધ્યમો દ્વારા હોય. એલપીજી (LPG) સેવા હેલ્પલાઇન નંબર 18002333555 છે.
આ પણ વાંચો: Air Indiaની ફ્લાઈટમાં ખામી... કાઠમંડુ જઈ રહેલી ફ્લાઈટ દિલ્હી પરત ફરી