મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટનો ભય સતાવી રહ્યો છે. આ ઉથલપાથલની અસર સ્થાનિક સ્તરે પણ જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને ગેસ પુરવઠા અંગે પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરતા સરકારે ગેસ પુરવઠા અને તેલ સંબંધિત બાબતો અંગે નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે. જોકે સરકારી ખાતરીઓ છતાં સોશિયલ મીડિયા દ્વારા પેટ્રોલ અને ડીઝલની અછત અંગેની અફવાઓ ઝડપથી ફેલાઈ છે.

લોકો અછતની અફવાથી ખરીદી કરવા દોડી ગયા 

ઘણા રાજ્યોમાં લોકો તેમના વાહનોની ટાંકી ભરવા માટે પેટ્રોલ પંપ પર દોડી ગયા. માંગમાં અચાનક વધારો થયો.  સામાન્ય દૈનિક સ્તર કરતાં ઘણો વધારે.  ઘણા વિસ્તારોમાં અરાજકતાનું વાતાવરણ સર્જાયું. ગભરાટના કારણે, લોકોએ તેમની વાસ્તવિક જરૂરિયાતો કરતાં વધુ ઇંધણ ખરીદવાનું શરૂ કર્યું. આ "ગભરાટની ખરીદી" ને કારણે પેટ્રોલ પંપો સમયપત્રક પહેલાં જ તેમનો દૈનિક સ્ટોક ખાલી કરી દીધો, જેના પરિણામે લાંબી કતારો લાગી. જો કે વાસ્તવમાં તો ઇંધણની કોઈ અછત નથી. સમગ્ર પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે અફવાઓ પર આધારિત છે.

પેટ્રોલ પંપ પર કેટલો પેટ્રોલ અને ડીઝલનો સ્ટોક છે?

આવા સંજોગોમાં પેટ્રોલ પંપ પર ઉપલબ્ધ વાસ્તવિક સંગ્રહ ક્ષમતાને સમજવી મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. પેટ્રોલિયમ અને વિસ્ફોટકો સલામતી સંગઠન (PESO) દ્વારા નક્કી કરાયેલા ધોરણો અનુસાર ભારતમાં પેટ્રોલ પંપ પર ભૂગર્ભ સંગ્રહ ટાંકીઓની ક્ષમતા સામાન્ય રીતે 15,000 થી 45,000 લિટર સુધીની હોય છે.

આ ક્ષમતા પંપના સ્થાન અને તેના સરેરાશ દૈનિક વેચાણના જથ્થાના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.

મહાનગરીય વિસ્તારોમાં અથવા વ્યસ્ત રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર સ્થિત પંપ ભારે માંગને પહોંચી વળવા માટે ઉચ્ચ-ક્ષમતાવાળા ટાંકીઓથી સજ્જ છે. તેનાથી વિપરીત નાના શહેરો અથવા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પ્રમાણમાં નાની ટાંકીઓ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે.

કટોકટીઓને સંભાળવા માટેના નિયમ

  • બજારમાં અવિરત ઇંધણ પુરવઠાની જાળવણીને નિયંત્રિત કરતા નિયમો અત્યંત કડક છે.
  • PESO માર્ગદર્શિકા હેઠળ દરેક પેટ્રોલ પંપ માટે દરેક સમયે તેના સરેરાશ વેચાણના બરાબર ઓછામાં ઓછા ત્રણ દિવસના મૂલ્ય જેટલો  સ્ટોક જાળવવો ફરજિયાત છે.
  • આ નિયમ લાગુ કરવામાં આવે છે જેથી સામાન્ય ગ્રાહકોને તાત્કાલિક અસુવિધાનો સામનો ન કરવો પડે, ભલે પુરવઠા શૃંખલામાં કામચલાઉ વિક્ષેપ પડે.
  • રિફાઇનરીઓ અથવા ડેપોથી પેટ્રોલ પંપ સુધી ઇંધણ પરિવહન કરવા માટે, મુખ્યત્વે 12,000 થી 20,000 લિટર સુધીની ક્ષમતાવાળા ટેન્કરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
  • તેમની અવરજવર કડક સલામતી પ્રોટોકોલને આધીન છે. નિયમો અનુસાર, 25,000 લિટરથી વધુ ઇંધણના જથ્થાના સંગ્રહ અથવા સંચાલન માટે સીધું સરકારી લાઇસન્સ મેળવવું ફરજિયાત છે,
  • જ્યારે ઓછી માત્રા માટે, સંબંધિત કંપનીઓ પાસેથી પરવાનગી મેળવવી આવશ્યક છે.
  • ભારતમાં, ઇંધણ સંગ્રહ અને પરિવહનની આ સમગ્ર વ્યવસ્થા 'પેટ્રોલિયમ નિયમો, 2002' ના માળખા હેઠળ કાર્ય કરે છે.
  • ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOCL) અને ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) જેવી સરકારી માલિકીની તેલ કંપનીઓ પણ પુરવઠા પ્રણાલીની સુગમ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે પોતાના કડક માર્ગદર્શિકા લાગુ કરે છે.

આ પણ વાંચો: ભારતના કયા રાજ્યમાં તેલના સૌથી વધારે કૂવા ?